قطعنامهها و اقدامات شورای امنیت سازمان ملل متحد در قبال اشغال کویت بهوسیلة عراق.
روز دوم آگوست 1990 ارتش عراق مرزهای بینالمللی را پشت سر گذاشت و وارد کشور کویت شد. در همین روز شورای امنیت سازمان ملل بلافاصله تشکیل جلسه داد و قطعنامهای را به تصویب رساند که به قطعنامه شماره 660 شناخته میشود. در این قطعنامه از عراق خواسته شده بود بلافاصله و بدون هرگونه قید و شرطی نیروهای خود را از کویت خارج کند و به مواضع پیشین برگردد. دولت عراق این قطعنامه را نپذیرفت. شورای امنیت، چهار روز بعد در 6 اوت، قطعنامه 661 را تصویب و تحریمهایی را علیه عراق وضع کرد. در این قطعنامه، عراق بهعلت نقض حاکمیت دولتی مشروع و نپذیرفتن قطعنامه 660 مشمول تحریم اقتصادی شناخته شده و هرگونه دادوستد بهجز اقلام دارویی و نیازهای بشردوستانه با آن کشور ممنوع شد. با ایستادگی عراق بر موضع خود، شورای امنیت سازمان ملل قطعنامههای دیگری را یکی از پی دیگری به تصویب رساند که مضمون آنها تشدید تحریمها و اعلام مناطق پرواز ممنوع بر فراز عراق بود. سرانجام، شورای امنیت برخلاف رویه مرسوم با شتاب بهسوی تدارک قطعنامه مداخله نظامی رفت و قطعنامه شماره 678 را صادر کرد. این قطعنامه مصوب 29 نوامبر 1990 خواستار اعزام نیرو برای وادار کردن ارتش عراق به عقبنشینی از کویت و بازگرداندن صلح و امنیت در منطقه شد. در قطعنامه به عراق اخطار داده شده بود که اگر تا 15 ژانویه 1991 قطعنامههای پیشین شورای امنیت را اجرا نکند، کشورهای عضو سازمان ملل در همکاری با کویت «همه امکانات مقتضی» را برای وارد کردن ارتش عراق به خروج از کویت بهکار خواهند برد.
میزان دریافت انرژی تابش خورشید در منطقة خلیج فارس.
مقدار انرژی دریافتی به عرض جغرافیایی، ابرناکی، شفافیت و بخار آب جو و آلبدو/ ضریب بازتاب بستگی دارد. اثر مجموعه این عوامل تا حد زیاد در فراوانی ساعتهای آفتابی خود را نشان میدهد. آفتابگیری در ایران عمدتاً متأثر از عرض جغرافیایی و ابرناکی است و جابهجایی خورشید و افزایش یا کاهش ابرناکی در طول سال سبب تغییر آفتابگیری میشود. در نیمه تابستانی سال، که خورشید در نیمکره شمالی قرار دارد، طول روز از جنوب به شمال افزایش مییابد. درحالیکه در نیمه زمستانی سال، طول روز از شمال به جنوب بیشتر میشود. بنابراین در نیمه زمستانی، بخشهای جنوبی و در نیمه تابستانی، بخشهای شمالی ایران بیشتر توان آفتابگیری دارد. در سواحل جنوبی ایران با وجود بالا بودن رطوبت جو بهعلت حاکمیت پرفشار جنب حاره، که مانع صعود هوا و تشکیل ابر میشود، ابرناکی کمتر و آفتابگیری بیشتر است. آفتابگیری عبارت است از کل ساعتهای آفتابی (مسعودیان و کاویانی، 1385: 50). ساعتهای آفتابی، که نشاندهنده میزان دریافت انرژی تابشی خورشید در هر منطقه است، نقشی مهم در رویش گیاهان و محصولات کشاورزی ایفا میکند. علاوهبراین، امروزه کشورهای پیشرفته توانستهاند با دستیابی به فناوری استفاده از انرژی خورشیدی، آن را جایگزین انرژیهای متداول کنند.
جزیرهای کوچک از جزایر هشتگانه قطر در سواحل خلیج فارس.جزیره سافلیه حدود 8/0 کیلومترمربع مساحت دارد. اندازه توده این جزیره در مقایسه با سایر جزایر قطر بسیار کوچکتر است. این جزیره در ً41: َ20:˚25 شمالی و ً3: َ34:˚51 شرق قرار دارد (www.getamap.net.).
هفتمین حاکم مسقط و عمان از خاندان بوسعید و منشأ تحولاتی در اداره برخی نواحی جنوبی ایران در خلیج فارس.سید سالمبن ثوینی (1285-1283ق./ 1868-1866م.)، پس از قتل پدرش، با حمایت اباضی، مسلکان عمان قدرت را در دست گرفت (Kelly, 1968: 651). در ابتدای کار بهعللی مانند ارتباط «عَزانبن قِیس»، یکی از مهمترین حامیان مذهبیاش، با نمایندة وهابیان در عمان (Ibid: 656)؛ بهکارگیری تعدادی از وهابیون در دستگاه حکومت؛ و انتخاب یکی از اباضیان مشهور بهسمت مشاور خود متهم به داشتن گرایشات وهابی شد (سدیدالسلطنه،1370: 399). وی در حوزه داخلی با درایت وزیر ایرانیاش، حاج احمدخان سدیدالسلطنه، توانست اکثر اعضای قبایل «هَناوی» طرفدار آل بوسعید را به پذیرش حکومتش وادارد (فرامرزی، 1383: 198-196). باوجوداین، دو جریان داخلی بهویژه از میان افراد خاندان سلطنتی به منازعه با سالم برخاستند که عبارت بودند از: 1. دو تن از عموهای وی به نامهای ترکی و ماجد؛ 2. صالحبن علی و سید حَمَدبن سالم. در مورد نخست، سلطان توانست با به رسمیت شناخته شدن حکومتش بهوسیلة انگلستان از دعاوی هر دو نفر رهایی یابد. ترکی، که با تقویت مالی و نظامی خود (رنس، 2000: 36؛ Kelly, Ibid: 657) پیشروی بهسوی پایتخت را با حمایت برخی قبایل داخلی در تابستان 1284ق./ 1867م.، آغاز کرده بود، بهناچار پذیرفت با دریافت مقرری سالیانه تحت حمایت انگلیسیها در بمبئی اقامت کند (موسوعه عمان، 2007: 37-36؛ Kelly, Ibid: 657-8; Badger, 1871: cx, Cviii؛ سدیدالسلطنه، همان: 399). ماجد، حاکم زنگبار، نیز ناگزیر شد از بهار 1285ق./ 1868م. پرداخت کمک مالی سالیانهای را از سر گیرد که برمبنای توافقات معاهده «کانینگ»- معاهده جداکنندة اراضی افریقایی و آسیایی عمان- باید به مسقط پرداخت میشد (موسوعه عمان، همان: 543-542؛ Kelly, Ibid: 659).
از آبادیهای بخش هفتکل شهرستان رامهرمز.آبادی سالمیه در دهستان گزین از توابع بخش هفتکل شهرستان رامهرمز و در َ16:˚49 طول شرقی و َ32:˚31 عرض شمالی قرار دارد. ارتفاع آن از سطح دریا 70 متر است و در 25 کیلومتری شمال غرب هفتکل قرار دارد. آبوهوای آن گرم و خشک با رطوبت زیاد و بارندگی کم و تیپ اراضی آن تپهماهوری است. زبان مردم سالمیه عربی و فارسی، دینشان اسلام و مذهبشان شیعه است (سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1370: 511). براساس سرشماری 1385ش. جمعیت آن 287 نفر- 57 خانوار- بوده است. در آن زمان، بعد خانوار آبادی برابر با 03/5 نفر؛ نسبت جنسی 75/115%؛ نرخ اشتغال برابر با 33/33% و نرخ بیسوادی نیز برابر با 53/26% بوده است (www.Amar.org.ir).
ژنرال انگلیسی فرماندة پلیس جنوب ایران و از طراحان کودتای 29 اسفند 1299.سر پرسی مولزورث سایکس از شخصیتهای سیاسی نظامی انگلستان بود که در دو دهة نخست قرن بیستم میلادی در ارتباط با سیاستهای نظامی و سیاسی انگلستان در مناطق جنوبی ایران نقشی مهم ایفا کرد.
روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان بندر لنگة استان هرمزگان.سایهخوش از دهستان دژگانِ بخش مرکزی شهرستان بندر لنگه در جنوب غربی استان هرمزگان (نقشه سیاسی و تاریخی خلیج فارس، شماره 192) در موقعیت جغرافیایی ً7: َ50:˚26 عرض جغرافیایی و َ22:˚55 طول جغرافیایی واقع است (سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1383: 178). این روستا در 40 کیلومتری جنوب خمیر و 55 کیلومتری بندر لنگه، بین راه آسفالت بندر لنگهبه بندر عباس قرار دارد. براساس نقشههای توپوگرافی، شکل ظاهری پستیوبلندیها و ویژگیهای ساختمانی و ریختشناسی، بخش عمدة مساحت استان هرمزگان را مناطق کوهستانی دربر گرفته که ادامه رشتهکوههای زاگرس هستند و بهتدریج از شمال غربی تا جنوب شرقی ادامه مییابند و سپس همراه با کاهش ارتفاع به تپهماهورهای آهکی، گچی و شنی منتهی شده و به زمینهای پست ساحلی خلیج فارس و دریای عمان متصل میشوند. این روستا همانند سایر مراکز جمعیتی استان، در بخش ساحلی جای گرفته است (زندهدل و همکاران، 1377: 79). زبان مردم روستا فارسی با گویش محلی لنگهای است (سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، همان: 175). مذهب مردم روستا، سنی از شاخة شافعی و از پیروان امام محمد ادریس شافعی است.
طراحی، هدایت و اجرای انبوهترین و حجیمترین عملیات ترابری تاریخ نظامی جهان بهوسیلة امریکا و متحدانش برای انجام عملیات توفان صحرا و آزادسازی کویت از اشغال ارتش بعث عراق. دولت بعث عراق در حالی جنگ با ایران را خاتمه داد که قدرت نظامی آن در خاورمیانه اعجابانگیز بهنظر میرسید. عراق در 1980م. فقط 10 سپاه داشت؛ اما 10 سال بعد 55 سپاه، یک میلیون سپاهی، 500 هواپیما و 5500 تانک در اختیار داشت. گرچه این کشور با بیش از 100 میلیارد دلار بدهی با ورشکستگی اقتصادی مواجه بود. صدام حسین پس از پایان جنگ با ایران انتظار داشت، عربستان سعودی، امارات عربی متحده و کویت در بازپرداخت بدهی به آن کشور کمک کنند (سالینجر و لوران، 1370: 2). اما کویت در 9 اوت 1988/ 15 مرداد 1367 تصمیم گرفت تولید نفت خود را بهخصوص از چاههای رومیله- مورد اختلاف با عراق- افزایش دهد. این اقدام کویت ازنظر صدام، خیانت و تحریک به جنگ بود چراکه باعث افزایش عرضه و کاهش قیمت نفت میشد؛ درحالیکه عراق نیازمند درآمد بیشتر نفتی بود (دفتر سیاسی و معاونت تبلیغات و روابط عمومی، 1370: 29). صدام حسین در 14 فوریۀ1990/ 25 بهمن 1368 در دیدار با حسنی مبارک، رئیسجمهور وقت مصر و شاه حسین، پادشاه وقت اردن، از 30 میلیارد دلاری یاد کرد که عربستان و کویت در جنگ با ایران به عراق وام داده بودند. وی گفت: «اگر از دریافت آن منصرف نشوند و 30 میلیارد دلار دیگر وام ندهند، من تلافی خواهم کرد» (ژاکار، 1370: 15). صدام در دیدار 26 فوریۀ 1990/ 7 اسفند 1368 با امیر کویت سه تقاضا را مطرح کرد: 1- رفع اختلافات مرزی با کویت بهخصوص در حوزۀ نفتخیز فوقالعاده غنی رومیله؛ 2- اجارۀ دو جزیرۀ وربه و بوبیان برای دسترسی به خلیج فارس؛ 3- استمحال وامی که در جریان جنگ با ایران از کویت دریافت کرده بود (سالینجر و لوران، همان: 12). دولت کویت با این درخواستها مخالفت کرد. در نتیجه، ارتش بعث عراق در 1 اوت 1990/ 10 مرداد 1369 به کویت حمله کرد و در عرض چند ساعت این کشور را به اشغال نظامی درآورد (دفتر سیاسی و معاونت تبلیغات و روابط عمومی، همان: 15). با تصرف کویت، امریکا و همپیمانانش دست به کار شدند و عملیات طوفان صحرا را طرح ریزی و به اجرا گذاشتند که عملیات ترابری هوایی آن به عملیات سپر صحرا معروف شد.
گونهای از آبزیان زیرشاخه مهرهداران و فوق رده آروارهداران، دارای تنوع گونهای، زیستگاه و پراکنش در آبهای خلیج فارس و دریای عمان.ازلحاظ ریختشناسی و ردهبندی، سفرهماهیان به زیرشاخه مهرهداران/ Vertebrata و فوق رده آروارهداران/ Gnathostomata و رده ماهیان غضروفی/ Elasmobranchii تعلق دارند. راسته سلاشین/ Selachi گروهی از سفرهماهیان و چهارگوشماهیان را شامل میشود که در شکل ظاهری پهن بوده و بالههای سینهای در بخش قدامی به ناحیه سر متصل شده است (حسینزاده صحافی، 1380: 140). شکافهای برانشی در سفرهماهیان بین 5 تا 6 جفت و در سطح زیرین بدن قرار گرفته است. دم هتروسرک و یا موشیشکل دارند که در بخش فوقانی، کشیدگی پیدا کرده و بسته به گونه از یک تا چند خار در ناحیه میانی دم برخوردارند. این جانوران فاقد کیسه شنا بوده و کبد بزرگ در آنها مسئولیت این اندام را بهعهده دارد. در سفرهماهیان بهعلت زیست در بستر دریا، کبد وظیفهای مهم بهعنوان اندام تعادلی ندارد. چشمها و اسپیراکل در ناحیه پشتی بدن و دهان و بینی در سطح زیرین قرار گرفته است. شکل بدن بهصورت گرد، تخممرغیشکل و یا لوزی بوده و فاقد باله مخرجی هستند. برخی از گروههای فوق راسته سپرماهیان شامل سوسماهیان/ Rhinobatidae، شبهسوسماهیان/ Rhynchobatidae و ارهماهیان/ Pristidae ازنظر ریختشناسی شباهت بیشتری به کوسهماهیان دارند (Fisher and Bianchi, 1981: 45-110). سفرهماهیان دهان زیرین با دندانهای سنگفرشی دارند. اندازه سپرماهیان از 30 سانتیمتر تا 6 متر متغیر است. فلس در سفرهماهیان در قالب چند ردیف فلس پلاکوئید و بهصورت شاخی شده که در سطح پشتی بدن قرار گرفته است؛ لکن در اغلب موارد فلس شاخیشده در سطح بدن نیز دیده میشود (وثوقی، 1379: 36-31). شکلِ چهارگوشماهیان بهصورت بیضی و راکت مانند بوده و فاقد خار در ناحیه دمی هستند. باله دمی کوتاه و برخی گونهها، اندام تولید الکتریسیته دارند (Helfman, et al. 2009: 205-230).
گونهای از بندپایان دارای زیستگاه، پراکنش، تنوع گونهای و اهمیت اقتصادی در خلیج فارس و دریای عمان.شاخة بندپایان گروهی وسیع از جانوران را تشکیل میدهند که بیش از 4/3 کل گونههای جانوری شناختهشده را تشکیل دادهاند. تعداد گونههای بندپایان در کره زمین حدود 6-4 میلیون گونه تخمین زده شده است.این شاخه دارای زیرشاخههای متعدد است که زیرشاخه سختپوستان/ Crustacea یکی از مهمترین آنها محسوب شده و خود ردههای متعدد دارند که همگی در آبهای شور و شیرین و همچنین در خشکی (در مکانهای مرطوب) زندگی میکنند. اعضای این شاخه، اسکلت خارجی از جنس کربنات کلسیم و دو جفت آنتن دارند و انواع خرچنگهای گرد، خرچنگهای دراز، میگوها، کشتیچسبها، کوپه پودها و استرا کودها را شامل میشوند. در این زیرشاخه، راسته دهپایان یکی از معمولترین و فراوانترین سختپوستان دریایی بهشمار میروند که اکثر جمعیت آنها در مناطق استوایی و نیمهاستوایی زیست دارند و بهطرزی چشمگیر در مناطق مختلف خلیج فارس و دریای عمان گسترش یافتهاند. درعینحال، گونههای متعدد از سایر ردههای سختپوستان با ارزش اکولوژیک خاص در خلیج فارس و دریای عمان وجود دارند (حسینزاده صحافی، 1380: 109-102).
رودخانهای معروف در جنوب غرب سیستانوبلوچستان و نام روستایی از توابع شهرستان جاسک در شرق استان هرمزگان و نزدیک بلوچستان فعلی در مجاورت دریای عمان.رودخانه سدیچ از کوههای کوتیج- از کوههای بَشاگَرْد- سرچشمه میگیرد (سپاهی، 1385: 24). جریان اولیه این رود از کوههای بندنادم و درمگی/ darmagi در 68 کیلومتری شمال غرب شهر بنت/ Bent از توابع شهرستان نیکشهر آغاز میشود. مسیر رود سدیچ شمال شرق به جنوب غرب و طول این رودخانه 140 کیلومتر است. این رودخانه پس از پیوستن به رودخانههای تیرگیچ/ Tirghich و هاکون/ Hakon، در 55 کیلومتری غرب بنت به رود سیکوران میپیوندد و از این مرحله به بعد به نام رودخانه سدیچ ادامه مسیر میدهد. رودخانة مزبور در نزدیکیهای دریای عمان به استان هرمزگان وارد میشود و پس از عبور از روستای پیبشک/ piebeshk سرانجام از کنار روستای سدیچ عبور و به دریای عمان میریزد (جعفری، 1379: 264).
از نویسندگان و مورخان ایرانی اواخر عصر قاجار و اوایل دوره پهلوی و مؤلف آثاری درباره خلیج فارس.حاج احمدخان سدیدالدوله کبابی بندر عباسی (1353-1315ق.) پدر محمدعلیخان سدیدالسلطنه کبابی، نویسنده و مورخ نامی عصر قاجار و پهلوی اول و چهارمین فرد از خاندان کبابی. احمدخان در 1253ق./1216ش. در خانوادهای بندر لنگهای و درستتر بندر کنگی (سدیدالسلطنه، 1370: 193؛ همو، 1363: 88-87) و به احتمال زیاد در مسقط به دنیا آمد. نیای نخستِ سرتیپ حاج احمدخان، حاج علیشاه بود و در لشکرکشی نادر به فرماندهی محمدتقیخان افشار به مسقط در 1155ق. (همان: 83 و 87-86؛ حسینی فسائی، 1367: 564) منصب دریابیگی داشت. پس از وی دیگر رجال این خانواده عبارتانداز: حاج حسنشاه، حاج محمدعلی، پدر حاج احمدخان، و محمدعلیخان سدیدالسلطنه کبابی، فرزند وی. از دورة کودکی حاج احمدخان هیچ اطلاعی در دست نیست. نخستینبار در 1274ق. زمانیکه سید سعیدبن حمد (حک. 1856-1806م.)، امام مسقط، در 1273ق. درگذشت و سید ثوینی (1856-؟م.) جانشین پدر شد (حسینی فسائی، همان: 823)، وزارت خود را به احمدخان سپرد که 21 ساله بود. سید ثوینی سپس در کنار منصب وزارت، سمت پیشکاری و حکومت بندر عباس را، که در اجارة حکومت مسقط بود، در 1276ق. به او واگذار کرد (همان).
محمدعلیخان کبابی بندر عباسی ملقب به سدیدالسلطنه از صاحبمنصبان جنوب ایران و صاحب تألیفات متعدد در حوزه مطالعات خلیج فارس.خاندان سدیدالسلطنه از خانوادههای سرشناس در خطه جنوب است. اصل این خاندان، چنانکه خود سدیدالسلطنه اشاره دارد، از اهالی بندر لنگه و به عبارت درستتر از بندر کنگ بودهاند (سدیدالسلطنه، 1370: 87). نیای نخست مرحوم سدیدالسلطنه، حاجعلیشاه بود و سایر رجال این خاندان پس از وی حاجحسنشاه، حاجمحمدعلی و حاجاحمدخان- پدر سدیدالسلطنه- بودند که همگی بخشی از عمر خود را در خدمت امامان مسقط گذراندهاند. ازدیگرسو، مادر سدیدالسلطنه، حاجیه خدیجه، دختر شیخاحمد مینابی (همان: 96؛ سدیدالسلطنه، 1363: 76) بود که نزدیک به یقین فرزند شیخ عبدالرسولخان بحرانی (سدیدالسلطنه، 1371: 324) بوده است که هر دو از بزرگان بندر عباس و میناب بودهاند. سدیدالسلطنه و پدرش به چندین پسوند مشهور بودهاند که عبارتانداز: مسقطی، کبابی، شیرازی، مینابی و بندر عباسی که رایجترین آنها کبابی است (اقتداری، 1354: 551).
منطقهای حفاظتشده در سواحل خلیج فارس.این منطقه 980,60 هکتار وسـعت دارد و در مختصات جغـــرافیای َ53:˚26- َ4:˚26 عرض شمالـی و َ58:˚53- َ1:˚53 طول شرقی در منتهیالیه ناحیه غربی استان هرمزگان، در حوزه استحفاظی شهرستان بندر لنگه، حدفاصل بندر مقام و بندر چارک، مجاور نوار ساحلی خلیج فارس در 110 کیلومتری بندر لنـگه و40 کیلومـتری بندر چـارک واقع است (سعیدیان، ج3، 1388: 2506؛ درویشصفت، 1385: 144). در این منطقه، روستاهای نخل ابراهیم، تیرور، جزه، گرمیشه، بندر مچاهیر، گرزه و قلات در محدوده مرز منطقهای قرار دارند (سعیدیان، همان: 2493؛ سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ج3، 1379: 342؛ افشار سیستانی، 1378: 71).
