دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

سایه‌خوش

Sāyexoš
نویسنده

     سایه‌خوش از دهستان دژگانِ بخش مرکزی شهرستان بندر لنگه در جنوب غربی استان هرمزگان (نقشه سیاسی و تاریخی خلیج فارس، شماره 192) در موقعیت جغرافیایی ً7: َ50‌:˚26 عرض جغرافیایی و َ22:˚55 طول جغرافیایی واقع است (سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1383: 178). این روستا در 40 کیلومتری جنوب خمیر و 55 کیلومتری بندر لنگه، بین راه آسفالت بندر لنگه به بندر عباس قرار دارد. براساس نقشه‌های توپوگرافی، شکل ظاهری پستی‌وبلندی‌ها و ویژگی‌های ساختمانی و ریخت‌شناسی، بخش عمدة مساحت استان هرمزگان را مناطق کوهستانی دربر گرفته که ادامه رشته‌کوه‌های زاگرس هستند و به‌تدریج از شمال غربی تا جنوب شرقی ادامه می‌یابند و سپس همراه با کاهش ارتفاع به تپه‌ماهورهای آهکی، گچی و شنی منتهی شده و به زمین‌های پست ساحلی خلیج فارس و دریای عمان متصل می‌شوند. این روستا همانند سایر مراکز جمعیتی استان، در بخش ساحلی جای گرفته است (زنده‌دل و همکاران، 1377: 79). زبان مردم روستا فارسی با گویش محلی لنگه‌ای است (سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، همان: 175). مذهب مردم روستا، سنی از شاخة شافعی و از پیروان امام محمد ادریس شافعی است.

     براساس سرشماری 1385ش.، 250 خانوار با جمعیتی بالغ بر 1.101 نفر در روستای سایه‌خوش زندگی می‌کردند که از این میزان 551 نفر مرد و 550 نفر زن بودند. جمعیت باسواد این روستا، 755 نفر (288 مرد و 367 زن) و جمعیت بی‌سواد 182 نفر (67 مرد و 115 زن) بود. اقتصادِ سایه‌خوش بر ماهی‌گیری، دامپروری، پرورش میگو، کشاورزی و بازرگانی استوار است. روستای مزبور دارای مسجد، دبستان، مدرسة راهنمایی و دبیرستان، آب‌انبار، مخابرات، دهیاری و خانة بهداشت است و حدود 3.000 اصله نخل دیم و350 هکتار زمین زیر کشت جو و گندم دارد (سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، همان: 184-183). سایه‌خوش ازلحاظ تقسیمات کلیِ ارتفاعی در طبقة 1000-0 متر قرار دارد. سنگ‌ها و رسوبات این روستا مربوط به سنوزوئیک و نهشته‌های کواترنری و سنگ‌های رسوبی را شامل‌ می‌شوند. ازلحاظ آب‌وهوایی و مشخصات اقلیمی، با توجه به استقرار هرمزگان در منطقه فوق حاره‌ای، گرمی هوا مهم‌ترین پدیده مشهود در سرتاسر استان است. هوای نوار ساحلی بسیار گرم و مرطوب است و دمای هوا گاهی از ˚52 سانتی‌گراد نیز تجاوز می‌کند. با توجه به قرارگیری روستای سایه‌خوش در شهرستانِ بندر لنگه، میانگین دمای سالانه 6/26، حداقل دمای مطلق 7 و حداکثر دمای مطلق ˚47 سانتی‌گراد، ساعات آفتابی سالانه برابر با 8/3318 ساعت و میانگین تعداد روزهای با دمای 30 درجه و بالاتر 218 روز است. میانگین رطوبت سالانه 5/63%، میانگین بارندگی سالانه 4/152میلی‌متر، میانگین تعداد روزهای بارانی 8/20 روز و میانگین فشار هوا 6/1006 میلی‌بار است.

     این روستا آثار تاریخی بسیار دارد ازجمله بندحسن، کاروان‌سرا، برکه سرریخته، زیارتگاه، برکة حاجی‌ملامحمد (نوربخش، 1374: 263-254؛ راهنمای آثار تاریخی فرهنگی استان هرمزگان، 1379: 13-11).

 

راهنمای آثار تاریخی- فرهنگی استان هرمزگان. 1379، بندر عباس: مدیریت میراث فرهنگی استان هرمزگان (معانت معرفی و آموزش).
زنده‌دل، حسن [و همکاران].1377، مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی استان هرمزگان. تهران: ایرانگردان.
سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. 1383، فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های استان هرمزگان، شهرستان بندر لنگه. تهران: سازمان جغرافیایی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح.
نقشه سیاسی و تاریخی خلیج فارس. [بی‌تا]، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، نقشه شماره ۱۹۲.
نوربخش، حسین. 1374، خلیج فارس و جزایر ایرانی. تهران: چاپخانه گیلان.