دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

سَدیچ

Sadich
نویسنده

     رودخانه سدیچ از کوه‌های کوتیج- از کوه‌های بَشاگَرْد- سرچشمه می‌گیرد (سپاهی، 1385: 24). جریان اولیه این رود از کوه‌های بندنادم و درمگی/ darmagi در 68 کیلومتری شمال غرب شهر بنت/ Bent از توابع شهرستان نیکشهر آغاز می‌شود. مسیر رود سدیچ شمال شرق به جنوب غرب و طول این رودخانه 140 کیلومتر است. این رودخانه پس از پیوستن به رودخانه‌های تیرگیچ/ Tirghich و هاکون/ Hakon، در 55 کیلومتری غرب بنت به رود سی‌کوران می‌پیوندد و از این مرحله به بعد به نام رودخانه سدیچ ادامه مسیر می‌دهد. رودخانة مزبور در نزدیکی‌های دریای عمان به استان هرمزگان وارد می‌شود و پس از عبور از روستای پی‌بشک/ piebeshk سرانجام از کنار روستای سدیچ عبور و به دریای عمان می‌ریزد (جعفری، 1379: 264).

     روستای سدیچ از روستاهای ساحلی دریای عمان است که در شرق استان هرمزگان و در مجاورت مرزهای سیستان و بلوچستان در فاصله 95 کیلومتری شرق شهرستان بندر جاسک قرار دارد. این آبادی ازلحاظ موقعیت جغرافیایی در َ40:˚‌25 عرض شمالی و َ44:˚‌58 طول شرقی قرار دارد. ارتفاع این روستا از سطح دریا حدود 11 متر است (پاپلی یزدی، 1367: 302). در آثار مورخان و جغرافی‌نویسان دورة باستان و حتی سده‌های میانه از این آبادی ذکری به میان نیامده است. روستای سدیچ و سایر آبادی‌های کوچک مشابه آن، که در ساحل دریای عمان واقع شده‌اند، نخستین‌بار پس از ورود جنجالی استعمارگران اروپایی به دریای عمان در منابع قابل مشاهده هستند. در اواسط قرن نوزدهم میلادی، به‌رغم تلاش نیروهای انگلیسی برای جلوگیری از تجارت برده و قاچاق اسلحه، ظاهراً تجارت برده‌های صادراتی و وارداتی در امتداد سواحل مکران وجود داشته است. گاهی بعضی از ماهیگیران بلوچ در امتداد ساحل به اسارت گرفته می‌شدند و سوداگران آنها را از آبادی‌های تک‌افتاده در سواحل غربی مانند گَلَک و سدیچ با کشتی به جاهای دیگر می‌فرستادند (اسپونر، 1377: 121-120). بعضی‌اوقات نیز درگیری‌هایی بین ساکنان ساحلی در محدوده سدیچ با نیروهای انگلیسی رخ می‌داد. «گریوز»، رئیس خطوط تلگراف انگلیسی‌ها از گوادر تا جاسک، در اثر قیامی دسته‌جمعی به قتل رسید که به رهبری خلیفه خیرمحمد در حوالی روستای سدیچ صورت گرفت (دامنی، 1380: 252). معمولاً افراد این منطقه، نفرت خود را از حضور انگلیسی‌ها و عملکردهای تجاوزکارانه آنها با تخریب خطوط تلگراف نشان می‌دادند. آبادی‌هایی از این قبیل در صادرات و واردات انواع کالاها نیز نقش‌آفرین بوده‌اند. البته اغلب رفت‌وآمدهای قاچاقی و ورود و خروج کالاهای ممنوعه از چنین مکان‌هایی انجام می‌شد که دسترسی دولت‌ها به این آبادی‌ها کمتر و در نتیجه نظارت و کنترل آنها ضعیف‌تر بوده است.

     اقتصاد اهالی سدیچ به فراورده‌های دریایی، کشاورزی و دامداری به‌خصوص پرورش شتر بستگی دارد. تعدادی از افراد این روستا در گذشته به‌منظور کسب‌وکار به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس مهاجرت کرده‌اند که امروزه نیز رفت‌وآمد می‌کنند. ساکنان سدیچ بلوچ هستند که به لهجه بلوچی جنوبی صحبت می‌کنند که بین لهجه آنان و بشاگردی‌ها ارتباط نزدیک وجود دارد. در بررسی‌های انجام‌شده طی 1974 و 1975م. در کناره‌های دریای عمان در اطراف این روستا و روی تراس رودخانه‌ای آن آثاری از دوران پارینه‌سنگی یافت شده است. براساس مقایسه بین اشیا به‌دست آمده از سدیچ و آثار یافت‌شده در سایر نقاط ایران می‌توان گفت که این ابزارها متعلق به 6500-7500پ.م. است (سیدسجادی، 1374: 137).

اسپونر. 1377، «بلوچ و بلوچستان»، دانشنامه جهان اسلام. ج 4. تهران: بنیاد دانشنامه جهان اسلام.
پاپلی یزدی، محمدحسین. 1367، فرهنگ آبادی‌ها و مکان‌های مذهبی کشور. مشهد: بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی.
جعفری، عباس. 1379، گیتاشناسی ایران. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی.
دامنی، عبدالغنی. 1380، سیمای تاریخی بلوچستان. تهران: پاسارگاد.
سپاهی، عبدالودود. 1385، بلوچستان در عصر قاجار. قم: گلستان معرفت.
سیدسجادی، سید منصور. 1374، باستان‌شناسی و تاریخ بلوچستان. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.