دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

سازمان عمران منطقه‌ای

Regional Development Organization
نویسنده

     سازمان عمران منطقه‌ای، که نام واقعی آن «همکاری منطقه‌ای برای توسعه»/ Regional Co-operation for Development بود، در 1964م. از درون سازمان سنتو و در پی ابراز تمایل کشورهای عضو برای گسترش همکاری‌های اقتصادی و اجتماعی سر برآورد. رواج نظریه همگرایی و همکاری‌های اقتصادی در اروپا و آغاز این‌گونه تلاش‌ها و تأکید دولت کِندی در امریکا بر توسعه اقتصادی جهان سوم به‌عنوان راهی برای جلوگیری از گسترش کمونیسم، دولت‌های عضو را بر آن داشت تا در کنار همکاری نظامی- امنیتی در چارچوب سنتو، در عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نیز همکاری‌ها میان سه کشور توسعه یابد. نشست‌های وزرای خارجه ایران، پاکستان و ترکیه در 27 و 28 تیر 1343ش. در آنکارا به ارائه گزارشی منجر شد که در جریان نشست رؤسای سه کشور در استانبول در 29 و 30 تیر 1343/20 و 21 ژوئیه 1964 به صدور اعلامیه‌ای 11 ماده‌ای و شکل‌گیری همکاری منطقه‌ای برای توسعه انجامید. مقر سازمان در تهران و هدف آن مبادله آزاد کالا از طریق موافقت‌نامه‌های بازرگانی، کاهش تعرفه‌های گمرکی، برداشتن ویزا، همکاری فنی و کارشناسی در زمینه‌های حمل‌ونقل هوایی و دریایی و توسعه همکاری‌های فرهنگی اعلام شد. سازمان عمران منطقه‌ای در نوع خود در اجرای هدف‌ها موفق‌تر از سنتو بود (هوشنگ‌مهدوی، 1376: 341-335). گام‌های اساسی نیز در عرصه تحقق هدف‌های مذبور میان سه کشور برداشته شد. سازمان تا وقوع انقلاب اسلامی و انحلال خود در 1359ش. به‌طور مرتب تشکیل جلسه می‌داد. این جلسات، که در 1964م. در استانبول، 1966م. در رامسر، 1968م. در کراچی و در 1970م. در ازمیر بر پا شد، همکاری‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی میان سه کشور را گسترش داد. ازآنجاکه ایران در مقایسه با دو کشور ترکیه و پاکستان از توان اقتصادی بیشتر برخوردار بود، کمک‌های اقتصادی و تسهیلات گوناگون در اختیار هر دو کشور قرار می‌داد. این کمک به‌ویژه به پاکستان، که در معرض تهدیدات نظامی هند قرار داشت، چشمگیرتر بود. اجازه کار به کارگران پاکستانی در ایران و فروش نفت ارزان به این کشور حتی در دوره پس از افزایش قیمت‌های نفت از آن جمله بود.

 

هوشنگ‌مهدوی، عبدالرضا. 1376، سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی 1357-1300. تهران: مرکز.