صرفهجویی در هزینههای تولید و توزیع با استفاده از مزیت استقرار کسبوکار در خانه است.
هر شرکتی میتواند بنا به موقعیت و جایگاه خود، روشی برای کاهش هزینه انتخاب نماید و با اجرایی نمودن آنها، ضمن کنترل هزینههای خود آنها را کاهش دهد (میرقربانی گنجی، 1391، 17). کسبوکار خانگی نیز از این مقوله مستثنی نبوده چراکه علی رغم هزینة کم راهاندازی، موجب توسعة فضا و سود اقتصادی جامعه میگردد. کاهش هزینه دیدی استراتژیک بر کسبوکار خانگی است که در کلیة فعالیتهای کسبوکار خانگی اجرا میگردد و نتیجتاً مزیت رقابتی کسبوکار را موجب میشود.
هزینه، واژهای فارسی است که در لغت به معنای خرج یا خرج کردن به کار میرود و در اصطلاح بهمعنای مصرف کردن منابع می باشد. از دست دادن منابع (مادی و معنوی، نقدی و غیر نقدی) و به انتظار درآمد نشستن، مانند کاری است که یک کشاورز انجام می دهد (معین، 1382، 2065).
عموماً فعالیتهای هر مؤسسهای شامل انجام مجموعهای از امور است؛ مانند: طراحی، تولید، بازاریابی، تحویل و خدمات پس از فروش که هر یک دارای هزینههای متعددی هستند. ترکیب مجموع این هزینههای متنوع، نشان دهندة ساختار هزینة داخلی سازمان است. با این تعریف، هزینههای سازمان در ارتباط با هزینههای سایر رقبا تأثیری شگرف دارد. با توجه به این مطلب، تأکید اصلی تحلیل راهبردی هزینه، مقایسة هزینة فعالیتهای مختلف سازمان با هزینههای مشابه رقبای اصلی و نیز توجه به ضرورت تفکیک بین هزینههای رقابتی و غیر رقابتی و عنایت به این نکته است که چه منابعی، منبع هزینة رقابتی و چه مواردی عامل هزینههای غیر رقابتی هستند.
موضوع حائز اهمیت دیگر، وضعیت هزینههای یک سازمان است، که در توضیح آن باید گفت وضعیت هزینة یک سازمان، تابعی از چگونگی هزینة مجموع فعالیتهای مرتبط با عملکرد کاری شرکت در مقایسه با مجموع هزینة فعالیتهای انجام شده سایر رقباست (میرقربانی گنجی، 1391، 17). مدیریت راهبردی هزینه، رویکردی است با هدف مدیریت و افزایش اثربخشی در استفاده از منابعی که در اختیار سازمان است به نحوی که حداکثر منافع حاصل شود. در این راستا، هزینهها و مخارج فعالیتهایی که برای سازمان ارزش آفرین هستند (هزینههای مثبت)، کاهش نمییابند. به عبارتی مدیریت راهبردی هزینه عبارت است از اجرای فنون مدیریت هزینه به نحوی که هزینهها کاهش یابند و بهطور هم زمان موقعیت راهبردی شرکت ارتقا پیدا کند (الکلتی، 2006، 40).
هرچند کاهش اصولی هزینهها در هر شرایطی منجر به افزایش سود سازمان میگردد، ولی سازمان اکثراً در هنگام بحران و مواقعی که با مشکلات هزینهای مواجه میشوند به سراغ«مدیریت بر هزینه» میروند. هزینه عملاً در اکثر اوقات به مسئله سازمانها تبدیل میشود. علت این مسئله را میتوان در موارد زیر جستجو کرد:
1- وجود فعالیتها، واحدها با فرآیندهایی که دارای ارزش افزوده نیستند.
2- خواب موجودی و سرمایه و همچنین تعدد و حجم بالای انبارها.
3- مشخص نبودن سیاست خرید، ساخت، تهاتر، مشارکت، واگذاری (برونسپاری یا پیمانسپاری) و اجرای امانی (معصومزاده، 1389، 36).
برای حل مسئلة هزینه از ابزارهای مختلفی استفاده میشود. یکی از این ابزارها، خرد راهبردی است. خرد استراتژیک (راهبردی) یکی از خردهای شش گانه مدیریت (راهبردی، مالی، سیاسی، بازاریابی، منابع انسانی و فنی) است. اجزای اصلی خرد راهبردی در حوزه کاهش هزینه عبارتاند از:
1- تغییر نگرش مدیریت.
2- شناخت ریسک و بازده.
3- شناخت داراییهای قابلیت ساز و استفاده از آن در راستای ماموریت سازمان.
4- مدیریت هزینه یعنی اداره کردن هزینه، بهینه کردن هزینه در راستای فعالیتهای اصلی و قابلیتهای کلیدی سازمانها. این بدان معناست که هزینه کردن در راستای نیل به اهداف و برنامهها معنی دارد.
5- شناخت محیط درونی همچون ریسک پول، امکانات، تجهیزات و نیروی انسانی و همچنین درک محیط بیرونی که مواردی از قبیل تورم، نوسانات نرخ ارز، قوانین و مقررات، حوادث غیر مترقبه، شرایط سیاسی و...را شامل میشود.
6- ارزش آفرین نمودن هزینههای سرمایهگذاری.
7- استفاده از بهترین فرصتهای جذب منابع.
برای شناخت هزینههای سازمان و وضعیت آنها نیز از چهار روش عمده استفاده میشود. این چهار روش عبارتاند از: 1- روش کلینیک مالی، 2- مقایسه با موارد مشابه، 3- روش تحلیل هزینههای کیفیت، 4- تجزیه و تحلیل دادهها.
در روش کلینیک مالی، تجزیه و تحلیل شاخصهای مالی، مشکلات مالی سازمان مشخص میشود؛ در این روش، تلههای هزینهای در مصرف منابع و چرخش نقدینگی با شاخصهای مالی و اقتصادی برای مدیریت نشان داده میشوند. یکی از بهترین ابزارها در رویکرد کلینیکی، تجزیه و تحلیل صورتهای مالی و استفاده از جدول پارتو برای شناسایی نقاط هدر رفت هزینههاست. در روش تحلیل هزینههای کیفیت، هزینههای سهگانه که شامل هزینههای پیشگیری، ارزیابی و کنترل و نهایتاً شکست پروژه میشود، مورد برررسی قرار میگیرد.
تفاوت رویکرد راهبردی بر هزینه به رویکرد سنتی
رویکرد راهبردی بر هزینهها، تفاوتهایی با رویکرد سنتی در این زمینه دارد. که در جدول زیر این تفاوتها نشان داده شده است.
جدول 1. تفاوت رویکرد استراتژیک بر هزینه به رویکرد سنتی
|
معیار |
رویکرد سنتی |
رویکرد استراتژیک |
|
اهداف |
سود کوتاه مدت |
افزایش مزیت رقابتی |
|
دوره تکرار |
دوره ای |
پیوسته |
|
نحوه برخورد |
انفعالی |
فعال |
|
اهداف عملیاتی |
دستمزد |
کل زنجیره ارزش |
|
رابطه |
برنده- بازنده |
برنده- برنده |
|
ابزارهای اصلی |
فشار |
حل مساله خلاق |
|
دامنه |
هزینههای مشهود |
انتخاب از بین هزینههای مشهود و نامشهود |
|
رویکرد |
بالا به پایین |
تیمهای چند وظیفهای |
|
برنامههای آموزشی |
دورههای محدود برای کارکنان |
آموزش فراگیر در سازمان |
|
رویکرد کیفیت |
بیتفاوتی |
هزینهیابی کیفیت |
|
نقطه شروع |
واکنش در مقابل علائم مالی |
مطالعه امکانسنجی پروژه و طراحی محصول |
در شرایط کنونی اقتصاد جهانی، بیتردید مجهز شدن به نظامها و سازوکارهای مدیریت استراتژیک هزینه، تولید کالا و خدمات با قیمتهای قابل رقابت و پاسخگویی سریع به فرصتها لازمه بقای بنگاهها و نهادهای خدماتی است. برای کاهش هزینه روشهای گوناگونی پیشبینی شده است که قبل از هرچیز، شناسایی عوامل قابل کاهش امری ضروری است. یکی از عوامل موثر در افزایش هزینهها، شکاف بین مشتری و سازمان و فاصله زیاد بین سیستم مالی و فنی است.
برای کاهش هزینه در عرصه خدمات، بر عواملی نظیر حذف موانع فرهنگی و قانونی تأکید شده و توجه به مسائلی مانند ضرورت باور جدی مدیران به کاهش هزینه، ایجاد تحول در سازو کار سازمان، تداوم آموزش اصلاح ساختارهای کار، نگاه جدی به مدیریت هزینه، کاهش شکاف نقدینگی، متعادلسازی هزینه و ارزش ایجاد سرمایه اجتماعی و... را یادآور میشود.
همچنین برای صرفهجویی و کاهش هزینه باید ضمن به هم زدن قوانین و ساختارهای موجود، نگاهی استراتژیک به کاهش هزینه داشت. علاوه بر این، کاهش هزینه تهدید نیست بلکه فرصتی است که ظرفیتهای ناشناخته
سازمان را در مسیر حذف اتلافها و ایجاد بهبود، فعال می کند و در نهایت درهای بازار رقابتی را به روی سازمان میگشاید.
بحث کاهش هزینه از دو بعد ذیل مورد توجه است:
الف. کاهش هزینه از طریق صرفهجویی در مصرف منابع، کاهش هزینه بهعنوان هدف.
ب. کاهش هزینه از طریق ارزان کردن منابع (یعنی استفاده از همان منابع، با قیمیتی ارازنتر).
و اما چه نوع هزینههایی را باید در فرآیند اجرای راهبرد کاهش هزینهها مورد توجه قرار داد:
- کاهش بهینه از تمامی ظرفیتهای خدماتی و تولید و اعمال مدیریت صحیح نگهداری و تعمیرات تمامی تجهیزات موجود سازمانها،
- آموزش و توسعه فرهنگ رشد و بهره وری و هدفمندسازی نیروها به سمت بهبود شاخصها از طریق گروههای بهبود و غیره،
- مدیریت هزینههای خواب سرمایه،
- مدیریت هزینههای انرژی و اتلاف سایر منابع،
- مدیریت کاهش ضایعات منابع سازمانی، مواد اولیه و قطعات،
- ارتقا سطح کیفیت،
- بهبود فرآیند و ارتقا سطح ارائه خدمات در جهت افزایش سرعت، دقت و پاسخگویی به نیاز مراجعین و مشتریان،
- نگرش فرآیندی به ساختار سازمان،
- توجه بیش از پیش به سیستمهای اطلاعاتی و گردش اطلاعات در سازمان بهمنظور سرعت و دقت در تصمیمات سازمان،
- شناسایی و حذف فعالیتهای فاقد ارزش افزوده، فعالیتهای موازی دوباره کاریها،
- کاهش سهم نیروی انسانی بخشهای ستادی به اجرایی و تولیدی،
- فعالسازی نظام پیشنهادها، ترویج کار گروهی و ایجاد نظام ارزیابی و انگیزشی مناسب در سازمان،
- نوآوری در ارائه خدمات و محصولات.
رویکردهای کاهش هزینه:
برای دستیابی به هزینه کمتر در تولید محصولات و خدمات، رویکردهای 14گانهای وجود دارند که بیشتر شرکتهایی که موفق به کاهش هزینه و دستیابی به تعالی عملیات و مزیت رقابتی شدهاند، از آنها استفاده کردهاند:
1- ارائه محصول یا خدمات غیر تجملی: یکی از راههای دستیابی به هزینه کمتر، حذف تمامی تجملات و موارد اضافی از محصول یا خدمات است.
2- طراحی محصول: طراحی یا ساخت محصول میتواند صرفهجوییهایی را در هزینهایجاد کند. استفاده از وسایل جانبی یا اضافی برای محصول، یا کوچک کردن محصول از جمله روشهای طراحی محصولی با مزیت کاهش هزینه است. کاهش زمان عرضه محصول به بازار، کاهش هزینههای خدمات مورد انتظار، بهبود سادگی در ساخت و نیز برنامهریزی برای پردازش ساخت انعطافپذیر نظیر ساخت هوشمند، طراحی و ساخت یکپارچه به کمک رایانه و نیز مهندسی همزمان، از دگر عوامل موفقیت در مرحله طراحی هستند. چهار روش طراحی عبارتاند از: مهندسی پایه، نمونهسازی محصول، تغییر در محصول موجود و مهندسی همزمان، که مشخصات هر یک در جدول زیر به اختصار توضیح داده شده است (جوان جعفری و سلطان آبادی، 1389: 22).
جدول2. مقایسة 4 روش طراحی
|
روش طراحی |
سرعت طراحی |
هزینه طراحی |
هزینههای پاییین دستی |
|
مهندسی پایه |
سریع |
تقریبا پایین |
میتواند بسیار بالا باشد |
|
نمونه سازی |
کند |
هزینه قابل توجه |
کاهشی قابل توجه |
|
تغییر در محصول |
سریع |
متوسط |
نا مشخص |
|
مهندسی همزمان |
مستمر |
قابل توجه |
کاهشی قابل ملاحظه |
3- تولید و عملیات
الف. صرفهجویی در هزینه مواد اولیه.
ب. توزیع ارزان و با هزینه کمتر.
پ. صرفهجویی در هزینه نیروی کار.
ت. یارانه دولت.
ث. مزیت در هزینه تعیین مکان.
ج. اتوماسیون و نوآوری در محصولات و خدمات.
چ. خرید تجهیزات سرمایه ای ارزان قیمت.
ح. کاهش هزینه سربار (جعفرنژاد، 1381، 329).
4- صرفهجویی به مقیاس: هزینههای ثابت نظیر: تبلیغات سربار نیروی فروش، تحقیق و توسعه، نیروی کار و نگهداری تجهیزات، میتواند بین بخشهای مختلف تقسیم شود. عامل کلیدی در صرفهجویی به مقیاس، تعیین اندازه مطلوب برای عملیات است. از مزیتهای این رویکرد، میتوان به کاهش هزینه تمام شده تولید اشاره داشت (افشار صفوی،1391).
5- منحنی تجربه: این منحنی بر این فرض پایهگذاری شده است که انجام متعدد و مکرر یک کار، باعث آسانتر و بهتر انجام شدن کار میشود. این رویکرد بیان میکند که شرکتها در ساخت محصول، تجربه میاندوزند و این تجربه باعث میشود تا هزینههایشان با نرخی قابل پیش بینی کاهش یابد. منحنی تجربه را میتوان تا حدی از طریق صرفهجویی به مقیاس ایجاد کرد، اما بیشتر ممکن است بر اساس موارد زیر حاصل شود:

الف. یادگیری: افراد با تکرار ساده یاد میگیرند که کارها را سریعتر و با کارایی بیشتر انجام دهند.
ب. پیشرفتهای تکنولوژیکی در تولید و عملیات: سادهسازی محصولات و خدمات نیز بهطور مستقیم میتواند باعث کاهش هزینهها شود (هوفسترند، 2007).
6- الگوبرداری از شرکتهای تجاری برتر: که عبارت است از یک فرایند پژوهشی دائمی که سازمان را به سمت بهترین شدن در مقایسه با رقبا سوق میدهد. در این روش، شرکت بهترین روشهای مورد استفاده در شرکتهای برتر را با هدف دستیابی به عوامل موفقیت آنها، زیر نظر گرفته و ضمن بهینه سازی فرآیندهای خود، تلاش دستیابی به عوامل موفقیت آنها، زیر نظر گرفته و ضمن بهینه سازی فرآیندهای خود، تلاش می نماید تا حتی اگر قادر به ارائه عملکردی بهتر از رقبا نیست، در دستیابی به عوامل یاد شده با آن برابری کند.
7- مدیریت و هزینهیابی بر مبنای فعالیت: هزینهیابی بر مبنای فعالیت، بهمنظور ارتقای سطح صحت تجزیه و تحلیل قیمت تمام شده از طریق بهبود ردیابی هزینهها به محصولات یا مشتریان خاص، مورد استفاده قرار میگیرد. در مدیریت بر مبنای فعالیت نیز از تجزیه و تحلیل فعالیت، برای بهبود کنترل عملیاتی و کنترل مدیریت استفاده میشود. استفاده از اطلاعات هزینهیابی بر مبنای فعالیت ABC بهمنظور بهبود عملیات و حذف هزینههای فاقد ارزش افزوده را«مدیریت بر مبنای فعالیت» می نامند (ویسی، 1391).
8- مهندسی مجدد: در تعریف مهندسی مجدد، از آن بهعنوان تفکر مجدد و بنیادین و طراحی دوباره و زیر بنایی فرآیندهای تجاری، بهمنظور دستیابی به بهبود معیارهای عملکرد نظیر: قیمت تمام شده، کیفیت، خدمات و سرعت، یاد شده است. در نتیجة اجرای مهندسی مجدد مشاغل موجود اصلاح، ترکیب یا بهطور کلی حذف خواهند شد. از نظر بسیاری شرکتها، مهندسی مجدد بهعنوان راهی برای کاستن از هزینه مدیریت و عملیات بوده و مبنایی برای تجزیه و تحلیل مجدد مزیت رقابتی استراتژیک شرکتها محسوب میشود (اخوان و جعفری، 1383، 24).
9- هزینهیابی بر مبنای هدف: رویکردی است برای تعیین اینکه یک محصول مورد نظر با کیفیت و قابلیت کارکرد مشخص، با چه بهایی باید تولید شود تا بتوان سود مورد انتظار را در قیمت فروش پیش بینی حاصل کرد. در واقع هزینهیابی بخش مهمی از فرآیند مدیریت جامع است که هداف آن کمک به سازمان برای بقا در محیط رقابت فزاینده است. هدف این رویکرد کاهش هزینهها در مرحله قبل از تولید و با متمرکز کردن تلاش تمامی دوایر مربوط به یک شرکت و ایجاد انگیزه در تمام کارکنان شرکت برای رسیدن به هدف سود در فرآیند توسعه محصولات جدید میباشد (ترجمان، 1391، 4).
10- هزینهیابی چرخه حیات محصول: در این نوع هزینهیابی، دورنمای کاملتری در مورد هزینهها و سودآوری محصول یا خدمت، ارائه میشود. هزینههای کل چرخه حیات، اغلب به سه بخش: هزینههای بالادستی ساخت، هزینههای ساخت و هزینههای پایین دستی تقسیم میشوند. در شکل زیر هزینهیابی چرخه حیات مشاهده میشود.

11- کایزن (بهبود مستمر): کایزن، ترکیبی دو کلمهای از مفهومی ژاپنی است که تعریف آن، تغییر به سمت بهتر شدن یا بهبود مستمر و تدریجی است. در واقع، کایزن بر این فلسفه استوار است که برای ایجاد بهبود در سازمانها، لازم نیست به دنبال تغییرات انفجاری یا ناگهانی باشیم، بلکه هر نوع بهبود یا اصلاح به این شرط که پیوسته و مداوم باشد، ارتقای بهره وری را در سازمان به ارمغان خواهد آورد.
کایزن به مفهوم بهبود مستمر و تحول دائمی است البته توام با مشارکت تمامی افراد سازمان. کایزن مفهومی است که بیشتر شیوههای خاص ژاپنی، نظیر: مشتری گرایی، کنترل کیفیت جامع، تولید به موقع، نظام پیشنهادات و... را در بر میگیرد.
از ویژگیهای جالب کایزن، عدم نیاز قطعی آن به فنّاوری پیچیده با آخرین دستاوردهای فنّاوری است (ناظری، 1387، 57).
12- مدیریت دانش: مدیریت دانش با رویکرد سیستماتیک خلق، دریافت، سازماندهی، دستیابی و استفاده از دانش و آموختهها در سازمان، از مباحث مدیریتی نوینی است که در هر سه زمینه یاد شده، نقشی موثر بازی می کند و راهکارهای آن در سازمانها و شرکتها علاوه بر کاهش هزینه، به بهبود تصمیمگیری، انعطافپذیری بیشتر، افزایش سود، کاهش بارکاری، افزایش بهرهوری، ایجاد فرصتهای جدید کسبوکار، سهم بیشتر در بازار و بهبود انگیزه کارکنان، کمک می کند.
بسیاری از این راهکارها نظیر: جمعآوری بهترین روشهای انجام کار، بهبود فرآیندهای کاری، پیاده سازی سیستمهای اشتراک دانش و ایجاد پورتالهای سازمانی، توانستهاند مشکلات مختلفی را در شرکتهای بزرگ و معتبر دنیا حل کنند. کاهش هزینه یکی از اهداف قابل سنجش و کوتاه مدت مدیریت دانش است. مدیریت دانش در بلند مدت میتواند منجر به تصمیمگیری سریعتر و دقیقتر، غلبه بر موانع داخلی و خارجی، ایجاد فرصتهایی بیشتر برای نوآوری و بهبود روابط با مشتریان شود که این امر باعث کاهش قابل توجه هزینهها میگردد (نادعلی، 1391، 87).
13- برونسپاری راهبردی و کاهش هزینه: برونسپاری راهبردی عبارت است از انجام فعالیتهای سازمان که قبلاً با استفاده از سرمایه، کارکنان و منابع درون سازمانی انجام میشدند؛ توسط طرفهای قرار داد برای برونسپاری. امروزه بسیاری از سازمانها و شرکتهای کوچک و بزرگ جهانی، برونسپاری را بهعنوان یکی از راهکارهای کاهش هزینهها و افزایش درآمدها تلقی میکنند زیرا برونسپاری روش مناسب اتخاذ شده از سوی سازمانها برای کاهش هزینه، تمرکز بر فرآیندهای اصلی بهبود خدمت و ارتقای مهارت است. سازمان با اتخاذ سیاست برونسپاری، میتواند تنها بر فعالیتهایی تمرکز کند که بهخاطر تحقق آنها مأموریت یافته است و کارهایی را انجام دهد که دقیقاً به اهداف سازمانیاش مربوط است.
برای تعیین راهبردی این نکته که چه بخشهایی از کار باید برونسپاری شوند، لازم است برنامه راهبردی سازمان تدوین شده باشد و با در نظر داشتن چشم انداز، ماموریت محورهای اصلی دستیابی به مأموریتهای سازمان، کارهای اساسی سازمان، فعالیتهای عمدهای که برای سازمان ارزشآفرینی میکنند و نقاط تمرکز دانشهای سازمانی برونسپاری راهبردی برنامهریزی شود. برونسپاری راهبردی، در واقع با نگاه به ماموریتهای اصلی سازمان و راهبردهای کلان ابزاری برای ایجاد ارتباط بین راهبردهای سازمان و فعالیتهای قابل برونسپاری در سازمان است (جوان جعفری و سلطان آبادی، 1389، 19).
در شکل زیر برونسپاری راهبردی، بهعنوان ابزاری ارتباطاتی نشان داده شده است.

14- اینترنت و رهبری هزینه: استراتژی رهبری هزینه، توجه خود را به زنجیره ارزش سازمان معطوف مینماید. تلاش اندکی در زمینه تمایز محصولات خودی از رقبا صورت می پذیرد. موفقترین این سازمانها آنهایی هستند که هزینههایشان را تا حد ممکن در هر بخش از زنجیره ارزش، کاهش میدهند. در کنار مزایای استفاده از این راهبرد، این مورد دارای مخاطراتی اساسی نیز هست زیرا به راحتی میتواند توسط تقلید رقبا به مخاطره بیفتد و موقعیت پایدار رهبری هزینه را از بین برد. مخاطره دیگر، در دسترس بودن اطلاعات بهنگام برای مشتریان است. آنها به راحتی در خریدهای خود دست به مقایسه میزنند. از سوی دیگر شواهد نشان میدهد که مشتریان همیشه قیمتهای پایینتری از محصولات و خدمات را از فروشنده اینترنتی انتظار دارند (جوان جعفری و سلطان آبادی، 1389، 21).
پیشرانهای کاهش هزینه در کسب وکار
- رقابت: در طول زمان، قیمتها توسط بسیاری از صنایع اصلی کاهش مییابند و رقبای جدید با هزینههایی کمتر، وارد بازار میشوند.
- تغییرات سریع: به دلیل رواج فنّاوری و دانش فنی، شتاب تغییرات افزایش مییابد. بازارهای قبلی، مورد تهاجم قرار میگیرند، بازارهای جدید باز میشوند و هر روزه محصولاتی جدید طراحی و یا تولید میشوند.
- اشتباهات و تأخیرهای غیر قابل بخشش: به دلیل عمر کوتاهتر محصول، سرعت ارائه محصولات جدید افزایش یافته است. به همین دلیل، مدت زمان پاسخگویی در برابر تغییرات و یا فرصت اشتباه کردن در محیط بازار، نزدیک به صفر است. استفاده از برنامهریزی هزینه، سود و توسعه محصول جدید برای مدیریت چرخههای کوتاه تر عمر محصول، اجتناب ناپذیر است.
- متقاضیان خبره: مشتریان خبره، در جست وجوی محصولاتی با کیفیت بهتر، مزایای بیشتر و قیمت متناسب هستند.
- کاهش کیفیت با افزایش قیمت: این شیوه، راهبرد بلند مدت مناسبی نیست. سوال این است که شرکتها چگونه به این ویژگیهای محیطی، قبل از اینکه بر آنها تأثیر بگذارند، واکنش نشان میدهند. این همان نگرش پیشگیرانه است که جایگزین سیاست انفعالی«به دنبال حادثه» شده است. برای پاسخدهی به این شرایط، فرآیندهایی همچون: پیش بینی: جلوگیری از مشکلات قبل از وقوع، بهبود مستمر: تمامی عملیات نه فقط جستوجوی تعادل موقتی نیاز است.
- تمرکز برون سازمانی: توجه شدید به نیازهای مشتریان و تهدیدهای رقبا هدایت کننده سازمان است. دانستن راهبردهای رقبا عرضه محصولات آنها بر تمامی برنامههای سود و محصول تأثیر می گذارد.
- نگرش سیستمی: توجه کامل به همه اجزا- برون یا درون سازمان- مشکلات را بهصورت تدریجی اما کلگرا، حل میکند. از دیدگاه درون سازمانی، به توسعه کارکردهای مشترک میپردازد و از دیدگاه برون سازمانی، ارتباطات بلند مدت با تأمین کنندگان را بهوجود میآورد. به بیانی دیگر،«سازمانی با قلمرو وسیع» برپا میکند و تمامی حلقههای زنجیره تأمین در نظر گرفته میشود (جوان جعفری و سلطان آبادی، 1389، 32).
کاهش هزینه و چرخه عمر محصول
چرخه عمر محصول، بیانگر فروش هر واحد محصول در طول زمان است و به چهار مرحله ذیل تقسیم میشوند: 1. معرفی، 2. رشد، 3. بلوغ، 4. تنزل.
شکل منحنی عمر محصول بیانگر این موضوع است که فروش یک محصول در مرحله معرفی به کندی صورت میگیرد. سپس، بهسرعت به نقطه اوج نسبتاً زود هنگام در مرحله رشد میرسد. در این مرحله، ممکن است تقاضا قبل از اینکه به مرحله تنزل برسد، دارای رشدی نسبتاً آرام باشد. همراه با این تغییر، تغییراتی را در رشد واقعی شرایط رقابتی راهبردها و عملکرد، مشاهده میگردد. چرخه عمر را میتوان بهعنوان مجموعهای از روابط داخلی قلمداد کرد که با تغییرات سیستماتیک بازار مرتبط هستند.
در مرحله معرفی، برآورده سازی نیاز جدید یا موجود، مطرح است. نیاز جدید میتواند شامل محصول ابداعی شود، در حالی که نیاز موجود، شامل محصولاتی استاندارد است. اگر محصول جدید باشد، عموماً رقابت در خصوص محصولات متنوع صورت خواهد گرفت.
مرحله رشد، شامل پذیرش بازار محصول و افزایش در سهم بازار سازمان است. در مرحله بلوغ، رقابت بین شرکتهایی که محصول را با قیمتی پایینتر عرضه میکنند، ایجاد میشود. تقاضا را میتوان از طریق جایگزینی محصول جدید یا تغییر شکل در خانواده محصول فعلی، تعیین کرد و افزایش داد.
بهمحض اینکه محصول وارد مرحله تنزل شد فروش به شدت کاهش یافته و محصول، مشتری خود را از دست میدهد. عامل اصلی فروش در این مرحله، کهنگی و منسوخ شدن محصول بوده و محصولات جدید، جایگزین محصولات فعلی میشوند (امری اسرمی، 1384، 35).
کسبوکار خانگی و کاهش هزینه
کسبوکار خانگی به هر نوع فعالیت اقتصادی در محل سکونت شخصی که با استفاده از امکانات و وسایل منزل راهاندازی شود گفته میشود. و از این جهت دارای اهمیت است که از بخشهای حیاتی و ضروری فعالیتهای اقتصادی کشورهای پیشرفته محسوب میشود. این نوع کسبوکار از نظر ایجاد شغل، نوآوری در عرضه محصول یا خدمات، موجب تنوع و دگرگونی زیادی در اجتماع و اقتصاد هر کشور میشود.
امروزه کسب وکارهای خانگی به واسطه رشد عواملی چون: پیشرفت در ارائه خدمات، سهولت جابجایی نیروهای کاری، پیشرفتهای تکنولوژیک و جهانی شدن بازارهای در حال توسعه و گسترش می باشند.
کسبوکار خانگی علیرغم آنکه هزینة راهاندازی کمی را نیاز دارند، با این حال همچون سایر کسبوکارها هزینههای جاری زیادی دارند، که توجه به عوامل کاهش هزینه در این نوع کسبوکار توان کسبوکار خانگی را در کسب مزیتهای رقابتی بیش از پیش نمایان میسازد. از این روی قابل ذکر است که: کاهش استراتژیک هزینهها رویکردی است که مدیریت کسبوکار خانگی را قادر میسازد تا از منابع در اختیار برای نیل به اهداف خود استفادة بهینه نماید. راهبردی بودن کاهش هزینهها نیز به مفهوم هدفمندی، مؤثر بودن و بلند مدت بودن فعالیتهای کاهش هزینه و بهبود عملکرد است.
مدل کاهش راهبردی هزینهها و بهبود عملکرد، این امکان را فراهم میسازد تا در عارضهیابی یک کسبوکار، ابتدا در نگاهی کلی مجموعه کسبوکار از ابعاد مختلف مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد تا حوزه یا حوزههایی که ناکارایی هزینه دارند، یا دچار مشکل بوده و هزینه اضافه ایجاد مینمایند، شناسایی و مشخص شوند. پس از آن، حوزه یا کانون شناسایی شده به تفصیل و با دقت مورد بررسی قرار گیرد تا عوامل ایجاد ناکارایی شناسایی و راهکارهای مناسب برای بهبود عملکرد و کاهش هزینه مشخص شود (جوان جعفری و سلطان آبادی، 1389، 44).
علاوهبر نگاه استراتژیک بر کاهش هزینه، استفاده از هر یک از رویکردهای کاهش هزینه که قبلاً اشاره شد، میتواند در امر کاهش هزینه در کسبوکار خانگی کمک نماید. با توجه به این موضوع که تحقیقات پیشین نشان داده است علاوه بر مهمترین مزیت راهاندازی کسبوکار خانگی، که هزینه کمی جهت تأسیس و راهاندازی میطلبد، میتواند سهم بسیار قوی در پیشبرد فعالیتهای اقتصادی داشته باشد (مهر،1389، 50).