دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

کاهش تهدید محیطی در کسب‌وکار خانگی

Reduction of Environmental Threats in Home-Based Business (HBB)
نویسنده

کاهش اثرات عوامل بازدارنده در ایجاد بقا و رشد کسب‌وکارهای خانگی است.

     در تلقی عمومی تهدید به ترسانیدن، بیم دادن، بیم کردن از کسی یا چیزی گفته می‌شود. (معین، 1378، 893). تهدید محیطی برعکس فرصت، عامل یا مجموعه عواملی است که مانع حرکت، رشد و بالندگی کسب‌وکار می‌شود. کسب‌وکارهای خانگی همچون دیگر انواع کسب‌وکارها با تهدیدات محیطی روبرو هستند، اما آنچه این نوع کسب‌وکار را از دیگر انواع کسب‌وکارها متمایز می‌سازد وجود فرصت‌های بیشماری است که استفادة مدبرانه از آنها می‌تواند تهدیدات محیطی را برای صاحبان کسب‌وکار خانگی کاهش دهد.

     در نیمه اول قرن بیستم به عوامل مهمی که بر ساختار سازمانی تأثیرگذار بودند تقریباً توجهی نمی‌شد. با این که آن را ثابت فرض می‌کردند، تأثیر محیط انگاشته می‌شد. مدیران بیشتر به اصول جهان شمول ساختار برنامه‌ریزی و نظایر آن متکی بودند. از دهه 30 و 40 میلادی اصول کلی دیوانسالاری وبر و نظریة سنتی با انجام مطالعات تک نگاری گلدنر (1954) به شدت مورد انتقاد قرار گرفت (اعرابی و همکاران، 1383، 22).

     تا نیمه اول قرن بیستم نظریه‌پردازان سازمان و مدیریت از محیط غافل بودند. اقتصاددانان در رابطه با محیط علاقه‌مند به ساز و کارهایی برای حداکثر کردن سود بودند و در مدل‌های خود نشان می‌دادند که عوامل بازار، قیمت کالا و خدمات را تعیین می‌کند. از دید آنان مشخصة کلی سازمان عبارت بود از یک تابع تولید که از سرمایه و نیروی کار تشکیل شده است.

     پس از دهة 60 میلادی رابطه بین سازمان و محیط به‌گونه‌ای عمیق و گسترده مورد بحث قرار گرفت. اکثر دستاوردهای پژوهش‌های صورت گرفته بر این نکته تأکید دارند که اثر بخشی، رشد و بقا سازمان به انطباق متناسب با محیط بستگی دارد (اعرابی و کابلی، 1383، 23). ایشان با توجه به نتایج حاصل از پژوهش‌های خود بیان می‌کند که مدیران در فرآیند تصمیم‌گیری در محیط‌های ناهمگن و متغیر در مقایسه با محیط‌های همگن و با ثبات استقلال بیشتری کسب می‌کنند. برنزو استاکر (1971)، ثبات محیطی را یک عامل مهم در تعیین ساختار سازمان دانسته و محیط‌های پویا و غیرپویا را در این رابطه مطرح ساخته‌اند. تامپسن (1968) بر این باور است که سطح و درجه ناهمگن بودن یا ثبات به خودی خود مهم نمی‌باشد بلکه عدم قطعیتی که محیط به‌وجود می‌آورد مهم است.

     در نظریه یک سیستم معین، محیط عبارت است از مجموعه چیزهایی که تغییر در ویژگی‌های آنها، در سیستم اثر گذاشته و همچنین تمام چیزهایی که ویژگی‌هایشان بر اثر رفتار سیستم تغییر نماید (اسکات، 1374، 134).

     در نقلی دیگر، محیط مجموعه عواملی خارج از سازمان می‌باشد و این عوامل بالقوه می‌توانند روی عوامل داخلی سازمان تأثیر گذارند. این عوامل عبارت‌اند از: عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، رقبا، مشتریان و نظام بین‌الملل.

     گذر زمان، تغییرات محسوسی در سطح زندگی افراد، انتقال اطلاعات، فنّاوری، شرایط محیطی و به‌طور کلی ویژگی‌های حیات سازما‌ن‌ها ایجاد کرده است. در اوایل قرن نوزدهم، مشکل عمده سازما‌ن‌ها تولید بود و متغیرهای کمی بر مدیریت اثر می‌گذاشت، اما امروزه مدیران با دنیای پیچیده و توأم با تغییرات وسیع و لحظه‌ای روبرو هستند. همچنین، تأثیرگذاری شگرف و غالباً غیر قابل تحمل محیط‌های درون و برون سازمانی بر عملکرد آنان نیز، در حال فزونی است (مشبکی، 1385، 186).

     همانطور که اشاره شد یکی از بارزترین خصوصیات عصر حاضر، تغییر و تحولات شگرف و مداوم در طرز تفکر، ایدئولوژی، ارزش‌های اجتماعی، روش‌های انجام کار و بسیاری از پدیده‌های دیگر زندگی است. کثرت تغییراتی که سازما‌ن‌ها و افراد با آنها روبرو هستند، از چنان فشار و نیرویی برخوردار است که همچون سیلی خروشان، هر نوع مقاومتی را در هم کوبیده و همه را با خود به جلو می‌برد. به بیان دیگر، وسعت و تنوع نیروی تغییری که بر سازما‌ن‌های امروزی وارد می آید آنقدر زیاد است که برای آنها چاره‌ای جز انطباق با این تغییرات باقی نمی‌گذارد (امیرخانی و زاهدی فر، 1389، 2).

     توجه به محیط، آگاهی از تأثیر متغیرهای محیطی و ارائه چشم‌اندازی از فعالیت آینده برای کسب‌وکارها، لزوم آمادگی برای برخورد با تغییرات مداوم را توجیه می‌کند. وجود عدم قطعیت‌های محیطی در مسائل سازمانی به لحاظ مبهم بودن و طبیعت احتمالی رخدادهای آتی و آمادگی سازما‌ن‌ها جهت تغییر، برخوردی متفاوت با تغییر، نوع تصمیمات، عوامل جدید مؤثر بر تصمیم‌گیری و قطعیت در مورد تغییرات آینده، توجه به استفاده از مدل مدیریت استراتژیک را افزون‌تر می‌کند.

     وجود تغییرات محیطی شدیدی پیرامون سازما‌ن‌ها و انواع کسب‌وکارها، این موضوع را در ذهن تداعی می‌کند که مقابله با تغییرات محیطی که بعضاً به‌عنوان تهدید و فرصت نام برده می‌شوند، امکان پذیر نیست مگر با تبیین و شناخت تغییرات محیطی از راه برنامه‌ریزی استراتژیک. اما نخستین قدم پیش از برنامه‌ریزی و بکارگیری تفکر استراتژیک برای مقابله با محیط دگرگون، شناخت محیط کسب‌وکار و عوامل محیطی می‌باشد.

     به‌عبارتی تفکر استراتژیک و توان دیدن آینده و شناخت پویای محیط و حضور اثربخش سازمان یا واحد مورد نظر برای کسب موفقیت مستمر در طی زمان دلالت دارد (شرمرهورن، 1996، 160). مدیریت، هدایت و کنترل سازمان به نحوی که بتواند واکنش مناسب و سریع در مقابل تغییرات محیط درونی و برونی سازمان نشان داده و در شرایط ایده آل تغییر دهنده محیط درونی یا بیرونی باشد (عربشاهی، 1389، 3).

 

تجزیه و تحلیل محیطی

همانطور که بیان شد، نقطه آغازین فرآیند مدیریت استراتژیک بررسی محیط است در بررسی محیطی هم محیط خارجی و هم محیط داخلی مورد مطالعه قرار می‌گیرد.

     مطالعه محیط سازمان در راستای شناسایی عوامل محیطی که بر عملکرد سازمان تأثیر بسازیی دارند را تجزیه و تحلیل محیطی گویند. مدیران هر از چندگاهی به‌منظور درک بهتر رویدادهای درون سازمان و برون سازمانی از یک سو و افزایش تناسب استراتژی‌های اتخاذ شده با محیط سازمانی از سوی دیگر، اقدام به تجزیه و تحلیل محیطی می‌نمایند.

     به‌طور کلی محیط سازما‌ن‌ها به دو طبقه اصلی تقسیم می‌شوند:

- محیط داخلی: شامل ساختار سازمانی، فرهنگ سازمانی، منابع، سیستم‌های سازمانی، واحدهای سازمانی، تکنولوژی سازمانی، هدف‌ها، برنامه‌ها، استراتژی‌ها و منابع سازمانی است.

- محیط خارجی: شامل عوامل مؤثر بر سازمان است که از کنترل مستقیم سازمان خارج است که خود شامل موارد زیر است:

· محیط نزدیک (خرد): محیط خرد یک شرکت به صنعتی که در آن فعالیت دارد مربوط می‌شود. شامل عرضه کنندگان، مشتریان، سهامداران، رقبا همکاران و تأمین کنندگان است.

· محیط دور (کلان): اما محیط کلان به محیطی گفته می‌شود که تمامی کسب‌وکارها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. شامل نیروهای اقتصادی، اجتماعی فرهنگی ،سیاسی، حقوقی تکنولوژیکی، جمعیتی و اقلیمی است (دیوید، 1386، 267).

     مجموع بررسی‌های صورت گرفته بر محیط داخلی و خارجی، در ماتریس SWOT گردآوری شده و تحت بررسی مجدد صورت گرفته و استراتژی‌های مناسب موقعیت کسب‌وکار تخمین زده می‌شود؛ این ماتریس ابزار کارآمدی برای شناسایی شرایط محیطی و توانایی‌های درونی سازمان است. که در لغت به معنای، قوت‌ها (S)، ضعف‌ها (W)، فرصت‌ها (O) و تهدیدات (T) است. و در اصطلاح به فرآیند شناسایی، بررسی و ارزیابی متغیرهای بالقوه داخلی و محیطی گفته می‌شود.

     در تحلیل SWOT عوامل مؤثر بر شرکت به دو دسته عوامل بیرونی یا خارجی و عوامل درونی یا داخلی تقسیم می‌شوند:

- عوامل درونی: این عوامل در اختیار کسب‌وکار بوده و جز عوامل داخلی می‌باشند. این عوامل در عین حال که بر فعالیت‌های کسب‌وکار تأثیر دارند، کسب‌وکار نیز بر آنها تأثیر دارد. هدف از بررسی محیط درونی، تهیه فهرستی از نقاط قوت است که سازمان برای به‌دست آوردن سود بایستی از آنها بهره‌برداری نماید، یا تهیة فهرست نقاط ضعفی که برای جلوگیری از ضرر یا کاهش سود باید از آنها اجتناب نماید. عوامل درونی دو دسته می‌باشند:

· قوت‌ها: منبع، مهارت یا مزیتی است نسبت به رقبا و نیازهای بازارهایی که کسب وکار در آنها کار می‌کند، یا خواهد کرد. قوت یک شایستگی متمایز است که مزیت مقایسه‌ای کسب وکار، در بازار می‌شود (پرهیزگار و همکاران، 1389، 45). قوت نقطه اتکای کسب وکار است که با استفاده از آن می‌خواهد به اهداف خود برسد. هر کسب‌وکاری بایستی این نقاط قوت را برای جامه عمل پوشاندن به رسالتش به حداکثر رسانده و از آنها به‌عنوان مزیت رقابتی در مقابل رقبا استفاده نماید.

· ضعف‌ها: یک محدودیت یا کمبود در منابع، مهارت‌ها و توانایی‌هایی است که مانع عملکرد اثربخش می‌شود (پرهیزگار و همکاران، 1389، 46). ضعف یک عمل درونی است که مختل کننده فعالیت‌های کسب‌وکار بوده و در رسیدن سازمان به اهدافش خلل ایجاد می‌کند، پس لازم است تا کسب وکار این عوامل را در حد امکان به حداقل رسانده و یا در جهت رسیدن به اهدافش از آنها بهره‌برداری نماید. ضعف‌ها عواملی هستند که هر کسب‌وکاری که وجود خارجی دارد قطعاً با آنها رو به رو است و نمی‌تواند از آنها دوری گزیند بلکه بایستی با درکی صحیح آنها را نظارت و مهار نماید. درک درست و صحیح نقاط قوت و ضعف اساسی به کسب‌وکار کمک می کند تا با استفاده بهینه از قوت‌ها و به حداقل رساندن ضعف‌ها با اثر بخشی بیشتری به اهداف رسیده و از هدر رفتن منابع و امکانات کسب‌وکار جلوگیری نماید.

- عوامل بیرونی: این عوامل، خارج از کسب‌وکار بوده و بر فعالیت‌های کسب‌وکار تأثیر دارند، اما در اختیار کسب‌وکار نبوده و کسب‌وکار هیچ‌گونه تأثیری بر آنها ندارد. هدف از بررسی محیط خارجی، تهیه فهرستی محدود از فرصت‌هایی که می‌تواند به یک کسب‌وکار سود رسانده، یا تهدیداتی که باید از آنها اجتناب شود، می‌باشد: این عوامل عبارت‌اند از:

· فرصت‌ها: فرصت یک موقعیت عمده در محیط کسب‌وکار است (پرهیزگار و همکاران، 1389، 46). یعنی آنچه که کسب‌وکار را در رسیدن به اهدافش یاری می‌نماید و به‌عنوان موتور محرکه‌ای است که شتاب حرکت کسب‌وکار را چندین برابر می‌کند. 3 منبع اصلی فرصت‌ها و تهدیدها عبارت‌اند از: 1- فشارها و روندها (سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فنّاوری)؛ 2- مراجعان، مشتریان و پرداخت کنندگان مالیت؛ 3- رقبا و همکاران.

· تهدیدها: یک موقعیت نامطلوب عمده در محیط کسب‌وکار است (پرهیزگار و همکاران، 1389، 46) و به‌عنوان مانعی بر سر راه کسب‌وکار قرار دارد و آن را از رسیدن به اهدافش باز می‌دارد.

     در مورد فرصت‌ها و تهدیدات می‌توان گفت که آنچه برای یک کسب‌وکار تهدید قلمداد می‌شود ممکن است برای کسب‌وکاری دیگر یک عامل فرصتی باشد، فرصت یا تهدید بودن یک عامل امری نسبی است. کسب‌وکار تا جایی که می‌توانند بایستی محدود کننده ها و تهدیدات را به حداقل رسانده یا آنها را به عوامل فرصتی و مزیتی تبدیل کنند. درک درست فرصت‌ها و تهدیدات محیطی فراروی کسب‌وکار به مدیران کمک می کند تا استراتژی کسب‌وکار را با بینش و فراست بهتری اتخاذ نموده و مسیر حرکت کسب‌وکار را به‌طور اثر بخش تری تعیین نماید (دیوید، 1386، 246).

     با توجه به‌عنوان مقالة حاضر و بنابر اقتضای آن، سخن تنها بر روی تهدیدات است، که مطابق آنچه که اشاره شد، تهدیدات در کسب‌وکار ناشی از عوامل خارجی است که از محیط خرد و کلان کسب‌وکار نشأت گرفته و در دسترس کسب‌وکار نبوده اما بر آن تأثیرگذار است.

     تغییرات در محیط کلان تدریجی‌تر اما پر قدرت‌تر هستند. اگرچه قانون یا رهنمود خاصی در بررسی‌های محیطی وجود ندارد اما برای شناخت محیط خرد می‌توان از الگوی پورتر استفاده نمود و برای شناخت محیط دور از ماتریس PESTLE. رویکدر پورتر در سه مدل خود رویکرد موقعیت‌یابی است. به‌طوری که در مدل پنج نیروی خود، اقدام به موقعیت‌یابی یه کسب‌وکار در آن صنعت، در مدل زنجیرة ارزش اقدام به تعیین جایگاه کسب‌وکار در کل زنجیرة ارز در نهایت در مدل الماس خود اقدام به تعیین موقعیت یک صنعت در سطح ملی می‌نماید (احمدوند و همکاران، 1386، 89). تجزیه و تحلیل PESTLE و ارزیابی محیط کسب‌وکار در مدیریت استراتژیک تحلیلی است که عناصر سیاسی (P)، اقتصادی (E)، اجتماعی (S)، تکنولوژی (T)، قانونی (L) و محیط زیست (E) را در بر می‌گیرد (عظیمی،1390).

     یداللهی در فصل دوم پژوهشی با عنوان تحلیل محیط کسب‌وکار ایران، پس از دسته بندی محیط پیرامون کسب‌وکارها، از مدل 5 بعدی پورتر برای تحلیل محیط خرد، یاد می‌کند که این مدل با پوشش دادن موارد زیر می‌تواند ابزاری مناسب در تحلیل محیط رقابتی کسب‌وکار به شمار آید.

- تازه واردهای و رقبای بلقوه؛

- خریداران یا مشتریان؛

- کالاها و خدمات جایگزین؛

- عرضه‌کنندگان و تأمین‌کنندگان مواد اولیه؛

- رقابت در صنعت مربوط به کسب‌وکار.

     ایشان هدف از نظارت محیط کلان را بررسی عواملی می‌داند که بر کسب‌وکار اثر دارند و این اثر غالباً مستقل از صنعتی است که کسب‌وکار در آن فعالیت می‌کند. اما به جهت ساده‌سازی و مستندسازی این بررسی‌ها 4 طبقه اصلی برای نظارت بر محیط کلان شناسایی شده است و ذیل هر طبقه، مهمترین عوامل مورد بررسی معین شده است. این دسته‌بندی به‌صورت زیر می‌باشد:

 

سیاسی- حقوقی

قوانین اکولوژیکی و زیست محیطی؛ قانون‌گذاری معاصر در بازار داخلی؛ قانون‌گذاری در آینده؛ قانون‌گذاری در عرصه خارجی و بین‌المللی؛ هیات‌ها و فرایندهای قانون‌گذاری؛ سیاست‌های دولت؛ عمر یک دولت و تغییرات سیاسی؛ سیاست‌های تجاری؛ تأمین اعتبار، کمک‌های بلاعوض؛ اعمال نفوذ در بازار داخلی/ گروه‌های فشار؛ گروه‌های فشار بین‌المللی؛جنگ‌ها و تنازعات.

 

- اقتصادی

وضعیت اقتصاد داخلی؛ روندهای اقتصاد داخلی؛ اقتصادها و روندهای خارجی؛ موضوعات عمومی وضع مالیات؛ مالیات‌های وضع شده بر تولید/ خدمات؛ شرایط فصلی و آب و هوایی؛ بازار و چرخه‌های کسب‌وکار؛ عوامل ویژه صنعتی؛ روندهای بازار و کانال‌های توزیع؛ محرک‌های مصرف‌کننده/ مصرف‌کننده نهایی؛ نرخ‌های بهره و ارز؛ موضوعات تجاری و مالی بین المللی.

 

- اجتماعی

روندهای شیوه زندگی؛ مشخصات جمعیت شناختی؛ گرایشات و نظرات مصرف کنندگان؛ قضاوت‌های رسانه؛ تغییرات قانونی که بر عوامل اجتماعی اثرگذار است؛ علامت تجاری، شرکت، تصویر تکنولوژی؛ الگوهای خرید مصرف کننده؛ مد و مدل‌های رایج؛ اتفاقات و تأثیرات عمده؛ دسترسی خرید و روندها؛ عوامل قومی و مذهبی؛ تبلیغ و شهرت؛ موضوعات اخلاقی.

 

- تکنولوژیک

توسعه تکنولوژی‌های رقیب؛ تأمین مالی تحقیق و پژوهش؛ تکنولوژی‌های مشارکتی/ وابسته؛ جایگزینی تکنولوژی/ راه حل‌ها؛ بلوغ تکنولوژی؛ بلوغ و ظرفیت تولید؛ اطلاعات و ارتباطات؛ سازوکار‌های خرید مصرف کننده/ تکنولوژی؛ قانون‌گذاری در ارتباط با تکنولوژی ظرفیت‌های نوآوری؛ دسترسی به تکنولوژی، واگذاری حق لیسانس، حق انحصاری اختراع؛ موضوعات مالکیت معنوی؛ ارتباطات جهانی (یداللهی، 1390، 5-9).

کسب‌وکار خانگی

کسب وکار عبارت است از فرایند خرید و فروش کالا، تولید یا عرضه خدمات، که به‌منظور به دست آوردن سود انجام می‌پذیرد. کسب‌وکار دارای اقسام گوناگونی از جمله: کسب‌وکار خانگی، کسب‌وکار خانوادگی، کسب‌وکار روستایی، کسب‌وکار اینترنتی، کسب‌وکارهای کوچک و متوسط و کسب‌وکارهای بزرگ می‌باشد. از میان کسب‌وکارهای فوق «کسب وکار خانگی به لحاظ نقش آن در ایجاد اشتغال و ایجاد فرهنگ کارآفرینی در جوامع، در دهه اخیر کانون توجه بسیاری از محققان و پژوهشگران حوزه کسب‌وکار و تجارت بوده است (احمدپور، 1385، 3).

     با فراهم شدن زمینه تولید انبوه و رشد صنعتی و پس از آن با شروع انقلاب اطلاعاتی، رویکرد جدیدی در رشد و توسعه کسب وکارهای خانگی پدیدار گردید. این رویکرد برای آن دسته از کسب‌وکارهای کوچکی که دسترسی به امکانات کافی جهت تولید در بیرون از منزل نداشتند، قواعدی را وضع نمودند که با بهره‌گیری از آنها به‌راحتی بتوانند در منزل شخصی به فعالیت مشغول باشند (گلابی و همکاران، 1390، 65).

     کسب‌وکار خانگی به هر نوع فعالیت اقتصادی در محل سکونت شخصی که با استفاده از امکانات و وسایل منزل راه‌اندازی شود گفته می‌شود. و از این جهت دارای اهمیت است که از بخش‌های حیاتی و ضروری فعالیت‌های اقتصادی کشورهای پیشرفته محسوب می‌شود. این نوع کسب‌وکار از نظر ایجاد شغل، نوآوری در عرضه محصول یا خدمات، موجب تنوع و دگرگونی زیادی در اجتماع و اقتصاد هر کسور می‌شود. همچنین برای جوانان، کسب وکارهای خانگی نقطه شروع مناسبی برای راه‌اندازی کسب وکار شخصی است، زیرا راه‌اندازی آن در مقایسه با دیگر انواع کسب‌وکارها ساده و آسان است.

     امروزه کسب وکارهای خانگی به واسطه رشد عواملی چون: پیشرفت در ارائه خدمات، سهولت جابجایی نیروهای کاری، پیشرفت‌های تکنولوژیک و جهانی شدن بازارهای در حال توسعه و گسترش می‌باشند. کسب وکارهای خانگی به‌عنوان کوچکترین نوع کسب‌وکار شناخته شده‌اند (کارتر و همکاران، 2004، 42) و مدیر مالک این کسب‌وکار بیشتر تمایل دارند که کسب‌وکار خود را به‌صورت مجرد با همراهی فردی دیگر اداره نمایند (کارتر و همکاران، 2008، 56). توجه به پژوهش‌های صورت گرفته در زمینة کسب‌وکار خانگی، تهدیداتی را که کسب وکارهای خانگی با آنها مواجهند مشخص می‌سازد که در ادامه مورد اشاره قرار گرفته‌اند:

- امکان تحت‌الشعاع قرار گرفتن و سرایت مسائل کسب‌وکار خانگی و وارد نمودن آسیب به روابط (نهاد خانواده)؛

- امکان افت تحصیلی فرزندان خانواده؛

- عدم تکاپوی توان مالی دولت به پوشش کامل اجتماعی و حمایت از کسب‌وکار خانگی؛

- ایجاد انتظار و توقع دولت از کسب‌وکارهای خانگی؛

- ایجاد انتظار و توقع کسب‌وکارهای خانگی از دولت؛

- نبود قانون صریح و شفاف در جهت حمایت از کارآفرینی خانگی؛

- نبود فرهنگ کارآفرینی خانگی؛

- فرهنگ جدایی کار از زندگی؛

- نبود بستر کافی برای نظارت بر مشاغل؛

- نبود اعتماد به نفس و روحیة جنگندگی؛

- ترس از شکست، طرد شدن و مورد تمسخر اطرافیان قرار گرفتن (فریدون نژاد، 1390، 42).

- ناهمسازی فضای مسکونی با فضای کسب‌وکار و به تبع سلب آرامش افراد و امکان بروز اختلاف میان خانواده (مهر، 1389، 50).

 

     همانطور که پیش از این بیان شد، تهدید برعکس فرصت، عاملی است که مانع حرکت، رشد و بالندگی سازمان می‌شود. به‌عبارت دیگر ضرر بالقوه‌ای است که عوامل بالفعل شدنش هنوز به وجود نیامده است. همچنین در خصوص فرصت‌ها و تهدیداتی که پیش از این بیان شد، این نکته قابل توجه است که کسب‌وکار خانگی چون کسب‌وکارهای دیگر، با وجود اینکه از فرصت‌های بیشماری برخوردار است، عوامل بالفعلی نیز وجود دارد که برای این نوع کسب وکار خطر آفرین باشد. اما مقایسه‌ای مختصر میان کسب‌وکار خانگی و دیگر کسب‌وکار‌ها نشان می‌دهد که، فرصت‌های بیشماری که در زمینة اقتصادی اجتماعی در کشور برای این کسب‌وکار وجود دارد؛ چون:

- ایجاد اشتغال بالا و کمک به حل معضل بیکاری درجامعه؛

- کاهش ترددهای شهری وبین شهری و پیشگیری از حوادث رانندگی و نیز حل معضل ترافیک شهری؛

- ارتقا و بهبود کیفیت زندگی و رشد شاخص‌های اقتصادی خانواده ها و کسب درآمد بیشتر برای انجام زندگی بهتر؛

- اختصاص زمان بیشتر به خانه و خانواده و رسیدگی به مسایل و موضوعات خانوادگی از قبیل تربیت و پرورش فرزندان و ایجاد توازن میان کار و زندگی خانوادگی؛

- کاهش نشت اقتصادی محلی به مناطق دیگر و کمک به رشد اقتصادی پایدار محلی و ایجاد تعادل و توازن درطبقه‌بندی‌ها و دسته‌بندی‌های اجتماعی؛

- گزینه خوبی برای کسب‌وکارهای مبتنی بر تکنولوژی‌های نوظهور نظیر کسب‌وکارهای الکترونیکی و اینترنتی و از نظر امکان راه‌اندازی آسان‌تر و برخورداری از منابع موجود و ارزان و اجتناب از هزینه‌های بسیارگران تهیه فضاهای اداری وتجاری مناسب؛

- کاهش آلاینده‌های هوا و نیز صرفه‌جویی در مصرف انرژی و سوخت و همچنین در کاهش ناامنی‌های اجتماعی نقش فزاینده‌ای ایفا می‌نماید؛

- آموزش کودکان وفراگیری آنان نسبت به مهارت‌های کسب‌وکار و کارآفرینی کودکان و همچنین نهادینه شدن فرهنگ متعالی کار در جامعه و تجلی گاه تأثیرات کار تیمی ومشارکتی مانند: افزایش تعهد ومسئوولیت پذیری و...

     این نوع کسب وکار به علت عدم نیاز به کسب مجوز کمتر از سایر کسب وکارها در معرض تغییرات ناگهانی قوانی و مقررات قرار می‌گیرد. همچنین به علت نیاز به سرمایة اندک راه‌اندازی، ریسک و خطر مقابله با تغییرات محیطی را کاهش می‌دهد.

     در کل کسب وکارهای خانگی به دلیل اندازه کوچکشان با فرصت‌هایی از جمله: افزایش تقاضا در یک بخش خاص از بازار، بکارگیری اینترنت جهت دستیابی به بازارهای جدید و بهره‌برداری از فنّاوری‌های جدید جهت تقویت کیفیت محصولات و در مقابل با تهدیداتی چون: مقابله با رقبای بزرگ، قوانینی که هزینه‌های عملیاتی را افزایش می‌دهد و رکود اقتصادی که منجر به کاهش تقاضا می‌شود، روبرو می‌باشند (گلابی و همکاران، 1390، 68).

     مطابق آنچه گذشت نتیجه نشان می‌دهد که فرصت‌هایی که برای این نوع کسب‌وکار وجود دارد در مقابل عوامی که آنرا تهدید می‌کند فزونی دارد و حتی از آنها برای کاهش تهدیدات استفاده می‌شود؛ اما برنامه‌ریزی برای کاهش تهدیدات، استفاده از استراتژی‌های مناسب هر نوع از کسب وکار خانگی یکی از الزامات آغاز و ادامة کار کسب‌وکارهای خانگی است، از این رو نیاز بکارگیری فرآیندی مدون جهت بهره‌برداری از فرصت‌ها و مقابله با تهدیدات احساس می‌شود (گلابی و همکاران، 1390، 71). که این مهم با نگاهی دقیق به مفهوم مدیریت استراتژیک فراهم می‌شود و می‌توان به ضرورت استفاده از آن پی برد. تغییرات شگفت‌آوری که کسب‌وکارها را احاطه کرده، لزوم بکار‌گیری برنامه‌ریزی استراتژیک را برای مواجهه با اینگونه مسائل بیشتر از گذشته نشان می‌دهد که تغییرات شدید و سریع عوامل محیط خارجی که در قالب تهدیدات و فرصت‌ها نمایان می‌شوند، ضرورت استفاده از مدیریت استراتژیک و داشتن تفکر استراتژیک را الزامی می‌سازد.

 

احمدپور داریانی، محمود (1385)، کارآفرینی در کسب‌وکارهای خانگی، انتشارات قلم محراب، تهران.
احمدوند، علی؛ میرمظاهری، مهدی و ادیبی، کمال. (1386). فرصت‌ها و تهدیدهای صنعت پتروشیمی ایران. فصلنامه اقتصاد و تجارت نوین. شماره 10 و 11. صص 86-111.
اسکات ریچارد. (1374). سازما‌ن‌ها: سیستم‌های عقلایی، طبیعی و باز. حسن میرزایی اهرجانی (مترجم). چاپ سوم. انتشارات سمت. تهران.
اعرابی، سید محمد و رشید کابلی، مجید. (1383). تأثیر تکنولوژی، اندازه، محیط و باورهای تصمیم گیرنده بر ساختار سازمانی. فصلنامه مدیریت صنعتی. شماره 4. صص21-39.
امیرخانی، امیر حسین و زاهدی فر، مریم (1389). پدیده تغییر در سازما‌ن‌ها. ارتباط علمی.
پرهیزگار، محمد مهدی؛ میمند، محمد محمودی و دهبان، بهنام. (1389). تدوین راهبرد از طریق چارچوب جامع تدوین راهبرد. چشم انداز مدیریت بازرگانی. شماره1. صص 43-58.
دیوید، فرد آر. (1386). مدیرت استراتژیک. علی پارسیان، محمد اعرابی (مترجم). چاپ یازدهم. چاپ نیل. تهران.
عبداله‌زاده عبران، فرامرز. (1389). کارآفرینی خانگی ارزیابی وضع موجود و بررسی موانع و ارائه راهکارهای علمی مشاغل خانگی در جامعه.
عربشاهی، معصومه (1389). مدیریت استرتژیک و ضرورت و موانع بکارگیری آن در سازما‌ن‌ها. فصلنامه تخصصی رشته مدیریت دانشگاه امام رضا.
عظیمی، سید حمیدرضا. (1390). تحلیل SWOT چیست؟. http://www.myindustry.ir.
فریدون نژاد، رضا. (1392). همه چیز درباره ی کسب‌وکارهای خانگی. از سری مجموعه کتاب‌های الکترونیکی دانش و زندگی. www.dzbook.ir.
گلابی، امیرمحمد؛ خدادد حسینی، سید حمید؛ رضوانی، مهران و یدالهی، جهانگیر. (1390). تبیین نقش فرد کارآفرین در بازاریابی کسب‌وکارهای خانگی محور. مجله مدیریت بازرگانی. شماره 11. صص 63-84.
مشبکی، اصغر (1385). مدیرت استراتزیک با رویکردی بر مدیرت کیفیت فراگیر TQM و کلاس جهانی. تهران: انتشارات ترمه.
معین، محمد. (1378). فرهنگ معین. انتشارات نگارستان. تهران.
مهر، محمد. 1389. مشاغل خانگی، مزایا و چالش ها. کار وجامعه. شماره 119. صص49-50.
یداللهی، جهانگیر. (1390). تحلیل محیط کسب‌وکار ایران. www.modir21.com.
Carter, S.; Mason, C. and Tagg, S (2004), “Lifting the Barriers to Growth in UK Small Businesses” , FSB Biennial Membership Survey.
Carter, S.; Mason, C. and Tagg, S. (2008), “Lifting the Barriers to Growth in UK Small Businesses” , FSB Biennial Membership Survey.
Edwards, Sara. Economy, Peter. (2006), Home-Based Business for Dummies , Wiley Publishing, Inc.
Thompson, J. D (1968). Turner, Dimensions of Organization Struture,. Admin. Science Quarterly, 13.