تعهد به اخلاق کسب و کار و به دست آوردن روزی حلال است.

     فرهنگ عبارت است از کلیّت کاملی که شامل آگاهی، باور، آداب و رسوم، هنر، قانون و دیگر توانایی‌ها و عادات اکتسابی انسان به‌عنوان عضوی از اجتماع می‌باشد (امیرشاهی، 1385، ص. 46). اگر از دیدگاه «شیوه زندگی» به فرهنگ نگریسته شود، نمی‌توان آن را از مقوله کار و نحوه کسب درآمد جدا دانست. کار و فرهنگ همواره و در تمام جوامع بر یکدیگر تأثیر متقابل داشته‌اند (نظری، 1387، ص. 74). امروزه اصول اخلاقی در تجارت از اهمیت بالایی برخوردارند. اخلاق مبحث جدیدی نیست. در شرکت‌های تجاری کوچک تأثیر اخلاقی مالک نسبت به شرکت‌‌های بزرگ از شدت بیشتری برخوردار است زیرا رهبری او در لایه‌‌های مدیریت پراکنده نمی‌شود (کوارتکو و هاجتس، 1383، صص. 186 و 207). سه شرط اساسی برای جوانمردی صفا، وفا و سخا است (شکری، 1385، ص. 150). روش و فرهنگ جوانمردان در کار به‌این‌صورت است که در کسب رزق حلال و پاک‌سازی ثروت و مال کوشش می‌کنند (کاوی، 1381، ص. 3). باید حداکثر تلاش برای اجرای مهربانی، شکیبایی، صداقت و سخاوت، در محیط کار، صورت گیرد. این امر می‌تواند در روش فروش یک محصول یا خدمت یا با برقراری تعادل بین اخلاقیات و منفعت باشد ‌(کارلسون، 1384، ص. 73).

     فرهنگ عبارت است از کلیّت کاملی که شامل آگاهی، باور، آداب‌ورسوم، هنر، قانون و دیگر توانایی‌ها و عادات اکتسابی انسان به‌عنوان عضوی از اجتماع می‌باشد (امیرشاهی، 1385، ص. 46). در فرهنگ فارسی معین آمده است: «ادب، تربیت، دانش، علم، معرفت، مجموعه آداب و رسوم؛ مجموعه علوم و معارف و هنرهای یک قوم» (معین، 1364، ص. 2538). در دیکشنری آکسفورد فرهنگ اینگونه تعریف شده است: «آداب و رسوم و باورها، هنر، روش زندگی سازمان، اجتماع، کشور و یا گروه خاص» (Wehmeier, 2006, P.373). فرهنگ مجموعه علوم، معارف، هنرها، سنن، آداب‌ورسوم، ارزش‌ها و نگرش‌‌ها، و سایر ویژگی‌های یک جامعه است که بر ادراک، عمل و شخصیت افراد آن تأثیر می‌گذارد (زندی پور، 1384، ص. 48). فرهنگ مقوله‌ای است که در سطح جامعه و گروه و در تعامل میان آنها معنا می‌یابد و شیوه برقراری ارتباط و تعامل را میان افراد آن جامعه بیان می‌کند. در یک نگرش کلی فرهنگ شیوه و اسلوب زندگی است. بر مبنای فرهنگ است که افراد تجارب، تصورات و عقاید خود را با یکدیگر مبادله می‌کنند. اگر از دیدگاه «شیوه زندگی» به فرهنگ نگریسته شود، نمی‌توان آن را از مقوله کار و نحوه کسب درآمد جدا دانست. کار و فرهنگ همواره و در تمام جوامع بر یکدیگر تأثیر متقابل داشته‌اند (نظری، 1387، ص. 74).

     از واژه جوانمردی- مروت یا سخاوت- که در زبان انگلیسی معادل واژه Magnanimity است، تعابیر مشابهی ارائه شده است. در فرهنگ معین ذیل واژه جوانمردی آمده است: «سخاوت، بخشندگی؛ همت، فتّوت» (معین، 1364، ص. 1249). در دیکشنری آکسفورد واژه Magnanimous اینگونه تعریف شده است: «به نوعی سخی و بخشنده، خصوصاً نسبت به دشمن یا رقیب؛ Magnanimity، عُلّو طبع» (Wehmeier, 2006, p.925). از ابوحفص پرسیدند که فتّوت چیست؟ شیخ گفت فتّوت را باید در عمل و رفتار و کردار خود با دیگران به‌کار برد، نه این که فقط حرف آن را زد (پورجوادی، 1389، ص. 5). عنصرالمعالی در قابوسنامه خطاب به فرزندش می‌نویسد، اصل جوانمردی سه چیز است یکی آنکه هرچه گویی بکنی و دیگر آنکه خلاف راست نگویی، سوم آنکه شکیب را کار بندی زیرا که هر صفتی که تعلق دارد به جوانمردی به زیر آن سه چیز است (دلدار بناب، 1384، ص.30). در واقع، سه شرط اساسی برای جوانمردی صفا، وفا و سخا است (شکری، 1385، ص.150). از صفات جوانمردان می‌توان؛ تقدم حقوق غیر بر خویش، قناعت و دوری از مصرف‌زدگی در زندگی فردی، سخاوت و بخشایش در زیست اجتماعی، سهل‌گیری و ملایمت در برابر دیگران، توجه به امور خیریه و احوال افتادگان و محرومان و مصیبت‌زدگان و در راه‌ماندگان و بی‌سرپرستان و ده‌ها مسئله و صفت مثبت و ارزشمند دیگر را برشمرد (سلیمانی، 1391، ص. 78).

     امروزه اصول اخلاقی در تجارت از اهمیت بالایی برخوردارند. اخلاق مبحث جدیدی نیست. فلاسفه قرن‌ها درگیر این مسئله بوده‌اند که چه چیز درست و چه چیز غلط است. حدود 560 قبل از میلاد بود که اندیشمند یونانی، چیلون، این عقیده را مطرح کرد که بهتر است بازرگانان زیان کنند تا اینکه ناجوانمردانه سود ببرند. استدلال او چنین بود که این زیان ممکن است اندک مدتی دردناک باشد ولی ناجوانمردی زخمی ابدی برجای می‌گذارد. در شرکت‌های تجاری کوچک تأثیر اخلاقی مالک نسبت به شرکت‌‌های بزرگ از شدت بیشتری برخوردار است زیرا رهبری او در لایه‌‌های مدیریت پراکنده نمی‌شود. در شرکت‌های کوچک مالکان به آسانی شناخته می‌شوند بنابراین کارآفرینان دارای پتانسیل قوی برای برقرار ساختن استانداردهای اخلاقی متعالی در کلیه تصمیم‌گیری‌های تجاری هستند (کوارتکو و هاجتس، 1383، صص. 186 و 207).

     با توجه به این که فرهنگ در واقع روشی است که کارها را آنگونه انجام می‌دهند (کارت رایت، 1387، ص. 108)، و با در نظر داشتن این مبحث که داشتن یک کسب‌وکار کوچک سبک زندگی خاصی را می‌طلبد (نظری، 1387، ص. 7)، باید دانست که روش و فرهنگ جوانمردان در کار به‌این‌صورت است که در کسب رزق حلال و پاکسازی ثروت و مال کوشش می‌کنند. بعضی‌ها در پی‌‌کرد هدف‌‌هایشان به هر کاری تن می‌دهند. آنها معتقدند که تجارت، تجارت است و اینکه اخلاقیات و اصول فرع بر سود هستند که می‌توان از کنارشان بی‌‌تفاوت گذشت. اغلب اشخاص به ارتباط میان کیفیت زندگی شخصی در منزل و کیفیت کالاها و خدماتشان در محیط کار معتقد نیستند و به‌دلیل شرایط سیاسی و اجتماعی موجود در سازمان‌‌هایشان و بازارهای متلاشی شده بیرون گمان می‌کنند که می‌توانند از مناسبات به هر شکلی که می‌خواهند سو استفاده کنند و به نتیجه برسند (کاوی، 1381، ص. 3). یک انسان شریف آنچه را که صحیح است انجام می‌دهد نه آنچه که آسان، به صلاح او و دارای سود اقتصادی است. کار درست، درست است و کار نادرست، نادرست است. آنچه که یک انسان وارسته خواهان آن است عمل به تعهدات خود در قبال اجتماع است، نه جمع ‌آوری ثروت بیشتر (کاوازکی، 1390، صص. 263 و 264).

     جوانمردی نه تنها یک پدیده تاریخی و یک سنت ریشه‌دار در ایران، بلکه یک نظام اخلاقی مستحکم است که اثر و تأثیر آن، تا همین لحظه در زندگی ما دیده می‌شود و می‌تواند پاسخگوی برخی از نیازهای اخلاقی و اجتماعی روزگار ما باشد. نمی‌توانیم اغراق کنیم و بگوییم هنوز می‌توان این سنت را همچون گذشته تبلیغ و ترویج کرد؛ اما به جرأت می‌توان گفت که بسیاری از آموزه‌ها و عبارات و حکایات آن جوانمردان، می‌تواند بخش پنهان و از یاد رفته‌ای از فضایل انسانی را در وجود ما احیا کند و فلسفه‌ای برای نوع دوستی و بخشش و گذشت و فروتنی به ما عرضه نماید. جوانمردی را نباید به آداب و مناسکی خاص، و غالباً ظاهرگرا و عوام‌پسند و ظاهرآرا، فروکاست. این نظام اخلاقی و اعتقادی، نوعی هستی‌شناسی و انسان‌شناسی در هم‌تنیده را به مخاطب ارائه می‌کند که در پی آن، انسان معمولی و اسیر زندگی روزمره، به شوریده‌ای از خودگذشته و کریم و دلیر و درعین‌حال فروتن و درست‌کردار بدل شود. یک وجه دیگر از این هستی‌شناسی و انسان‌شناسی توأماً احیای نوعی آرامش روانی و درونی، برای انسان آشفته و مضطرب است، امری که قدما از آن به رضا و اطمینان نفس و آرامش وجدان تعبیر کرده‌اند و امروزیان با عناوین ثبات روحی و حفظ تعادل زندگی و تنظیم سلامت روانی از آن نام می‌برند (سلیمانی، 1391، ص. 77). از نظر طبقاتی عیاران و پهلوانان دوره اسلامی غالباً متعلق به قشر تولیدکنندگان شهری‌اند و اغلب با نام خود صنف خویش را نیز به همراه دارند، جالب توجه است که این کیفیت تعلق به قشر تولیدکنندگان یعنی کارگران و صاحبان پیشه شهری در میان صوفیان هم دیده می‌شود، اگر توجه کنیم که صوفیان و عیاران و پهلوانان همه از جوانمردان هستند شاید بتوان گفت که فتّوت و جوانمردی نهضتی بوده است متعلق به اصناف و پیشه‌وران شهری که در آن از اشراف و روستاییان تنها گروهی انگشت‌شمار دیده می‌شود.

     این مسئله قابل تأمل است که، خلق‌وخوی و منش عیاران در میان طبقات تولیدکنندگان چنان ریشه دوانده بود که خوی راستی و وفای به عهد، قدم صدق و صفا در میان آنان همه‌گیر گشته و بازار و بازرگانان به اعتبار و اعتقاد این خصال و منش‌ها کالاهای خود را مبادله می‌کردند و انصاف و مروت و راستی از شروط اصلی اساسی این معامله و معاوضه‌ها بوده که از برکت رواج خصال جوانمردان عیار در میان این قشر از جوامع اجتماعی ایران صورت می‌گرفته است (شکری، 1385، صص. 81 و 87).

     مذاهب بزرگ جهان جملگی به باورهای اولیه واحدی اشاره دارند، باورهایی از گونه: «هرچه بکارید، همان را درو می‌کنید» و «دو صد گفته چون نیم کردار نیست»؛ این‌‌ها اصولی عینی، اولیه و غیرقابل بحث هستند. کسی مخالف شرط انصاف، مروت، خیرخواهی، تمامیت، صداقت، کیفیت، خدمت و شکیبایی نیست (کاوی، 1381، ص. 98). اگر مهربانی، شکیبایی، صداقت و سخاوت، آن صفات معنوی هستند که به آنها اعتقاد دارید، حداکثر تلاش برای اجرای این صفات را در محیط کارتان به‌کار بندید. با مردم با محبت و احترام رفتار کنید. اگر کسی اشتباهی مرتکب شده سعی کنید صبور باشید. این می‌تواند در نحوه استقبال از مردم و برخورد با ناسازگاری‌ها یافت شود. می‌توانید آن را در روش فروش یک محصول یا خدمت یا با برقراری تعادل بین اخلاقیات و منفعت، بروز دهید ‌(کارلسون، 1384، ص. 73). هیچ شرکتی بدون صداقت تام نمی‌تواند در درازمدت پیشرفت کند.

     هرگز این افسانه را باور نکنید که اعمال خلاف از عناصر معمول موفقیت در کسب‌وکار است. همه شرکت‌های بزرگ به بالاترین حد درست کارند. صداقت هرگز نباید بدون خلوص و تنها در حرف باشد. درستکاری باید ریشه‌ای عمیق در شرکت داشته باشد. برای موفقیت هیچ چیز حیاتی‌تر از آن نیست (کوک، 1383، ص. 127). بسیار مهم است که کارآفرین صادق و قابل اعتماد باشد و افراد بخواهند که کار خود را به وی بسپارند. شخصیت به اندازه مهارت‌های کار مهم است (کارت رایت، 1387، ص. 78).