نوعی خرده فروشی است که دریافت سفارش از مشتری و پرداخت بهای محصول توسط مشتری، از طریق اینترنت انجام می‌شود.
پیاده سازی کسب‌وکار خانگی، نیازمند کانال‌هایی جهت اجرا و برپاسازی است. یکی از کانال‌های موجود که هزینه کمی داشته و در عین حال دامنه اثر گذاری وسیعی دارد، اینترنت و زیر ساخت تجارت الکترونیک است. در خلال سال‌های گذشته، اینترنت و تجارت الکترونیک بستر شکل‌گیری و رشد کسبوکارهای زیادی بوده است. به‌دلیل سهولت راه‌اندازی نمونه‌های کوچک کسب‌وکار مبتنی بر اینترنت و همچنین تعداد مخاطبان زیاد این حوزه، تجارت الکترونیک یکی از روش‌های دستیابی به کسب‌وکار خانگی شده است. بسیاری از کسبوکارهای خانگی به‌دلیل محدودیت در منابع تولید و تأمین محصولات، بر محوریت خرده‌فروشی عمل می‌نمایند.
یکی از مشکلات پیش‌روی کسب‌وکار خانگی مبتنی بر اینترنت و تجارت الکترونیک، توزیع محصولات خریداری شده در قالب خرده‌فروشی است. شبکه توزیع لازم و هزینه‌های سربار مربوط به توزیع محصولات عموماً یکی از چالش‌های پیش‌روی کسب‌وکار خانگی اینترنتی است. شرکت‌هایی در حال ظهور هستند که خدمات خود را برپایه توزیع محصولات کسبوکارهای خانگی اینترنتی و مبتنی بر خرده‌فروشی بنا کرده‌اند.
از طرف دیگر بازاریابی برای خرده‌فروشی، نیازمند روش‌های خاص خود بوده و هزینه زیادی را بر دوش کسب‌وکار قرار می‌دهد. کسبوکارهای خانگی در بستر تجارت الکترونیک، باید با این چالش نیز روبرو شده و به روشی هزینه‌های بازاریابی را کاهش دهند. همچنین دانش و مهارت لازم در این زمینه را برای خود و مجموعه خود ایجاد نمایند. مهارت‌هایی چون SEO (بهینه‌سازی سایت برای موتور جست‌وجو) و یا سایت‌های تبلیغات و آگهی می‌توانند تا حدی این مشکل را برای کسبوکارهای خانگی بر بستر اینترنت کاهش دهند. البته در کسبوکارهای کوچک ازجمله کسبوکارهای خانگی میزان نوآوری بسیار بالاست و این کار می‌تواند به سودآوری کسب‌وکار کمک کند. این نوآوری‌ها می‌تواند در سه بعد: نحوه سازماندهی فعالیت‌ها، نوع فعالیت‌ها و اجرای آن و سطح مشارکت فعالان درگیر در کار باشد (Sorescu,2011).
کسب‌وکار خانگی فروشگاه‌های اینترنتی خرده‌فروشی یک زیر شاخه‌ی بسیار مهم از تجارت اینترنتی است و به کلیه مشاغلی گفته می‌شود که همگان به‌شرط وجود دانش و تجهیزات کافی در سراسر دنیا از طریق اینترنت می‌توانند به فروش محصولات خانگی خود اشتغال یابند و یا از خانه به فروش کالاهای دیگران از طریق فروشگاه اینترنتی خود به‌عنوان واسطه اقدام نموده و برای خود درآمدزایی کنند. خرده‌فروش، یک واسط فروش است که بین تولیدکننده و مشتری فعالیت می‌کند. اگرچه برخی تولیدکنندگان مستقیماً کالای خود را به مصرف‌کننده می‌فروشند، اما اغلب فروش خود را از طریق عمده فروشان و خردهفروشان به اتمام می‌رسانند (یک شیوه چندکانالی). آخرین ارتباط در کانال توزیع به‌عنوان خرده‌فروشانی است که کالاهای خود را به‌صورت مستقیم به مصرف‌کننده نهایی می‌فروشند. کلمه «Retailer» از منبع فرانسوی استخراج شده است که به معنی «دوباره قطع کردن» است. خردهفروشان به فروش کالا به مقدار کم شناخته شده‌اند. خرده‌فروش کالا را از عمده فروش در مقدار کم خریداری می‌کند، آنها را به کوچکترین قسمت تقسیم می‌کند و سرانجام آنها را به مشتری نهایی می‌فروشد. واژه خرده‌فروش در مقابل عمده‌فروش قرار داشته و به فروشندگانی اطلاق می‌شود که اجناسی یا خدماتی را با مقدار کم به مشتری نهایی می‌فروشند. با توجه به حوزه کوچک کسب‌وکار و میزان سرمایه لازم برای خرده‌فروشی، این کسب‌وکار می‌تواند به‌عنوان یکی از حوزه‌های کسب‌وکار خانگی مطرح باشد. توسعه روزافزون فنّاوری اطلاعات باعث توسعه ابزارهای مختلف برای صنایع و کسبوکارهای گوناگون ازجمله خرده‌فروشی شده است. لذا کسانی که مهارت‌های لازم در حوزه فنّاوری اطلاعات را داشته باشند می‌توانند کسب‌وکار خرده‌فروشی خود را از طریق اینترنت نیز عرضه کرده و به مشتریان و بازارهای جدیدتری دست یابند. در این مقاله خرده‌فروشی اینترنتی از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار می‌گیرد.
نویسندگان مختلف، تعاریف متفاوتی از کسب‌وکار دارند. در واژه‌نامة آکسفورد کسب‌وکار به معنی خرید و فروش و تجارت آمده است (Oxford, 2005, p. 52). در واژه‌نامه‌ی لانگ من کسب‌وکار به فعالیت پول در آوردن و تجارتی که از آن پول حاصل شود، گفته می‌شود (Logman , 2013, p. 86).
به زبان ساده، کسب‌وکار عبارت است از حالتی از مشغولیت و به‌طور عام، شامل فعالیت‌هایی است که تولید و خرید کالاها و خدمات با هدف فروش آنها را به‌منظور کسب سود، دربر می‌گیرد. بر طبق نظر (ارویک و هانت) و کاری که در آن خدمات یا کارهایی که دیگر افراد جامعه به آن نیاز دارند و مایل به خرید آن هستند و توان پرداخت بهای آن را دارند، تولید، توزیع و عرضه می‌شود (پترسن و پلومن) بر این باورند که هر تبادلی که در آن خرید و فروش صورت گیرد، کسب‌وکار نیست، بلکه کسب‌وکار، هر نوع تبادل تکراری و تجدید شوندة خرید و فروش است. پروفسور (اون)، کسب‌وکار را یک نوع کاسبی می‌داند که طی آن کالاها یا خدمات برای فروش در بازار تولید و توزیع می‌شوند. بنابراین با توجه به تعاریف یاد شده می‌توان دریافت که کسب‌وکار با خرید و فروش کالاها، تولید کالاها یا عرضة خدمات، به‌منظور به دست آوردن سود، سر و کار دارد (داریانی، 1385).
کسب‌وکار دارای اقسام گوناگونی ازجمله کسب‌وکار خانگی، کسب‌وکار خانوادگی، کسب‌وکار روستایی، کسب‌وکار اینترنتی، کسبوکارهای کوچک و متوسط و کسبوکارهای عمده و بزرگ می‌باشد. از میان کسبوکارهای مذکور، کسب‌وکارخانگی به لحاظ نقش آن در ایجاد اشتغال و ایجاد فرهنگ کارآفرینی در جوامع مورد توجه بسیاری از محققان و پژوهشگران حوزه کسب‌وکاربوده است (داریانی، 1385). کسب‌وکار خانگی عبارتست از هر واحد کسب‌وکاری که در فرایندهایی چون فروش محصولات/خدمات به بازار فعالیت دارد و توسط یک فرد مستقل با همراهی یا در غیاب تعدادی نیروی کار اداره می‌شود (خداداد حسینی و دیگران،1390).
تجارت خانگی اینترنتی بر سه نوع است:
نوع اول (تجارت ساده)
نوع دوم (تجارت براساس سرمایه‌گذاری)
نوع سوم (خرده‌فروشی)
تجارت ساده: تجارت با استفاده از برخی سایت‌های اینترنتی است که بدون دریافت هیچ پولی شما را به یک شغل اینترنتی مشغول میکنند و در ازای آن به شما حقوق می‌دهند. وظیفه اصلی این سایت‌ها در واقع افزایش ترافیک سایت‌های دیگر است (Wallace, 2011).
تجارت براساس سرمایه‌گذاری: بعضی مشاغل نیاز به سرمایه اولیه دارند. در اینترنت صدها مرکز سرمایه‌گذاری وجود دارد که سرمایه اولیه آن مبلغ ناچیزی حدود 5 تا 20 دلار است و از طرفی نیاز به هزینه کردن جهت ایجاد دفاتر و شعبات نمایندگی نخواهد داشت و از این رو صرفه‌جویی هزینه خواهیم کرد. تبلیغات در مفهوم عام هر نوع فعالیت برای معرفی محصول و خدمات با در نظر گرفتن آیتم‌های جذب مخاطب و تحریک حس کنجکاوی در اینترنت است (Wallace, 2011). خرده‌فروشی نوعی کسب و کار خانگی است که می‌تواند برای یک نفر تا صدها نفر اشتغال‌زایی ایجاد کند. اگر کسب و کار خرده‌فروشی در محدوده کم و با حجم کم برای جامعه هدف محدود با سرمایه پایین انجام شود، می‌تواند برای یک یا چند نفر ایجاد اشتغال کند. امروزه سابقه خرده‌فروشی در دنیا حاکی از آن است که کسانی که در این زمینه فعالیت کرده و سعی کرده‌اند تا کسب و کار خود را توسعه دهند، توانسته‌اند شهرت جهانی نیز کسب کنند. والمارت، کارفور، تسکو، مترو ای جی، کرگر، شوراتز یو کی جی، کاستکو، هوم داپت، شرکت والگرین و الدی ازجمله کسبوکارهای خروده‌فروشی هستند که شهرت جهانی دارند (Wallace, 2011).
مشاغل اینترنتی
از آنجا که تأکید این مقاله بر پایه تجارت اینترنتی در خانه می‌باشد بنابراین انواع مشاغل تجارت خانگی نوع اول به‌شرح زیر معرفی می‌شود:
1) کسب درآمد به‌واسطه بازدید ساده از سایت اینترنت یا ptc
2)کسب درآمد به‌واسطه خواندن ایمیل‌ها یا Ptr
3)پیشنهاد: کسب درآمد به‌واسطه عضویت ساده در سایت
4)کسب درآمد به‌واسطه ایجاد زیرمجموعه‌های ارجاعی
4) پیمایش: کسب درآمد به‌واسطه نظرسنجی
5) پرداخت به گشت‌وگذار: کسب درآمد به‌واسطه آنلاین بودن و گشت‌وگذار در اینترنت
6) پرداخت به جست‌وجو: کسب درآمد به‌واسطه جست‌وجو
7) پرداخت برای گپ زدن: کسب درآمد به‌واسطه گپ زدن
8) کسب درآمد برای گوش دادن مطلبی خاص
9) کسب درآمد به‌واسطه همکاری در امر تبلیغات
10) کسب درآمد به‌واسطه ایجاد وب سایت‌های رایگان
11) کسب درآمد به‌واسطه قرار دادن بنرهای تبلیغاتی در سایت‌ها و وبلاگ‌های شخصی
خرده‌فروشی و ویژگی‌های آن
اندازه، تعداد، و مقیاس خرده‌فروشی بستگی به بازار و جمعیت منطقه دارد. خردهفروشان به‌طور عمده بایستی توجه و خدمات خاصی به مشتریان خود داشته باشند.
نبود خردهفروشان، تمام تشکلات سازمانی و کانال‌های توزیع تحت تأثیر قرار می‌دهد که شامل:
توزیع کالاهای مصرفی در فرایند تولید انبوه نیازمند فروشندگان متعددی است که در بخش‌های مختلف جامعه مصرف‌کننده به‌طور گسترده‌ای پراکنده شده‌اند.
درصد عمده‌ای از پول مصرف‌کنندگان به خرده‌فروشی اختصاص دارد.
کسب و کار خرده‌فروشی نیز اشتغال‌زا است.
خرده‌فروشی کارآمد با قیمت منصفانه، می‌تواند استاندارد زندگی را تحت تأثیر قرار دهد.
خرده‌فروشی درآمد میلیون‌ها نفر را با خوداشتغالی فراهم می‌کند (Wallace, 2011).
ویژگی‌های کسب و کار خرد یا خرده‌فروشی به‌شرح زیر است:
خردهفروشان مقدار کمی از کالاها را می‌فروشند.
آنها آخرین حلقه زنجیره ارتباط در کانال‌های توزیع هستند.
آنها حلقه ارتباطی بین عمده‌فروشان و مشتریان هستند.
عموماً در بازارهای محلی و در مناطق اقامتی مشتریان هستند.
عموماً بر روی مقیاس وسیعی از کالاها عمل میکنند.
آنها عموماً خدمات شخصی برای مشتریان فراهم کرده و به هر مشتری به‌عنوان یک شخص جداگانه توجه میکنند. بنابراین آنها معتقدند که خرده‌فروشی تنها فروش کالا نیست، بلکه خدمت به افراد است (Wallace, 2011).
از دیدگاه کسب‌وکار خرده‌فروشی، فرایندهای مختلف ارزشمند بوده و هدف مشخصی را دنبال میکنند و در نهایت منجر به تولید محصول یا ارائه خدمات می‌شوند (مهجوریان، 1387).
خرده‌فروشی الکترونیکی
در دنیای فیزیکی، خرده‌فروشی در فروشگاه‌ها ( یا نمایندگی فروش کارخانه) انجام می‌شود که مشتریان باید برای خرید به آنجا مراجعه نمایند. شرکت‌هایی که مقادیر فراوانی از محصولات را تولید میکنند نظیر پراکتر و گامبل، برای توزیع مؤثر باید از خردهفروشان استفاده نمایند. با این وجود اگر شرکتی تنها محصولات اندکی را عرضه می‌نماید ( برای نمونه کداک)، به‌منظور دستیابی به مشتریان بیشتر به خردهفروشان نیاز دارد (Turban, 2008, P. 157).
فروش خرده‌فروشی‌های الکترونیکی تنها در دو گروه متمرکز شده که در مجموع بیش از 90 درصد از این بازار را شکل داده‌اند (Khosrow-Pour, 2010):
خرده‌فروشی بدون فروشگاه
نمایندگی مجاز و فروش قطعات.
به‌طورکلی خرده‌فروشی غیر فروشگاهی شامل استفاده از فروش‌های کاتالوگی اعم از برخط یا غیربرخط، ماشین‌های فروش، بازاریابی چند سطحی، و تجارت الکترونیک بوده که به‌صورت فراگیری در حال گسترش است.
خریداران B2B تمایل به خرید در حجم بزرگ دارند، اما سطح وسیع‌تری از خریداران، مشتریان حوزه B2C هستند که از نظر تعداد از فروشندگان بیشتر هستند. آنها کاملاً از کانال‌های مستقیم استفاده میکنند، و اینترنت نشان‌دهنده مکانیسم دیگری برای تسهیل زنجیره تأمین است. علاوه‌براین، آنها معمولاً انگیزه کافی برای پیدا کردن راه‌حل‌های کم هزینه دارند. هنگامی که محصولات مشابه بارها و بارها از طریق یک فرایند استاندارد خریداری شده است، نیازی به ارتباط برقرار کردن با سفارش‌دهنده‌ها و یا نمایندگان فروش وجود ندارد. البته قبل از اینکه یک مشتری بخواهد از طریق برخط اقدام به خرید نماید باید تجربه تعدادی از خرید و فروش‌های سنتی را داشته باشد، اما پس از آن، روال خرید مجدد ممکن است به‌صورت خودکار و برخط انجام شود، و موجب کاهش همزمان ملزومات خطای انسانی شود. بنابراین، خریداران تمایل به حرکت به‌سمت خرید برخط طبق روال مشخصی دارند تا روال غیر معمول خرید (Khosrow-Pour, 2010). طراحی وب سایت در جذب و حفظ مشتریان برخط بسیار مهم است. هاپکینز، ریموند، و گرو (2003) نشان داده‌اند که اطلاعات در دسترس و سرگرمی به‌شدت نگرش مشتری و نیت خرید او را تحت تأثیر قرار می‌دهد. جالب توجه است، طرح سایت، نگرش خریداران را تغییر می‌دهد، اما نیت خرید را خیر (Korzaan, 2003). توصیه می‌کند که طراحان وب سایت جهت ارتقاء سایت فروش، ایده‌های خاص، شامل از بین بردن پیام‌های خطا و لینک‌های غیرقابل استفاده و افزایش سرعت تعامل با مشتری را مدنظر داشته باشند. بنابراین، برای جذب مشتریان برخط، وب سایت باید به فراهم کردن دسترسی به اطلاعات و سرگرمی‌های مورد نظر مشتری مبادرت ورزد (Turban, 2008, P. 142).
برای حفظ مشتریان اینترنتی، مدیران سایت باید فرهنگ استفاده از خدمات ارائه اطلاعات و مشاوره، تأکید بر سرعت عمل، کمک آگاهانه، و ارائه دانش به مشتری را ایجاد کنند (Khosrow-Pour, 2010). شرکت‌های کسب و کار اینترنتی خانگی می‌توانند جوامع برخط را توسعه دهند تا در آن مشتریان بازخورد محصول را ارائه دهند، با یکدیگر تبادل اطلاعات داشته باشند و توصیه‌هایی که باعث از بین بردن خطر کاهش خرید برخط می‌شود را در سات عرضه نمایند (هیگل، 1999). فروش‌های کاتالوگی، شرکت‌ها و مشتریان را از محدودیت‌های مکان و زمان آزاد می‌کند: کاتالوگ‌ها خرده‌فروش را، از داشتن یک فروشگاه فیزیکی برای فروش کالاهایش بی‌نیاز میکنند و مشتریان هر زمان که مایل باشند می‌توانند کاتالوگ‌ها را دریافت و مرور کنند. خرده‌فروشی‌هایی که از طریق اینترنت انجام می‌شوند، خرده‌فروشی الکترونیکی نامیده می‌شوند و افرادی که به خرده‌فروشی برخط اشتغال دارند، خردهفروشان الکترونیکی خوانده می‌شوند. خرده‌فروشی الکترونیکی در حراجی‌ها نیز قابل انجام است. خرده‌فروشی الکترونیکی، فروش مستقیم به مشتری را برای تولیدکننده آسان‌تر نموده، واسطه‌ها را حذف می‌کند (Turban, 2008, P. 130).
مفهوم خرده‌فروشی و خرده‌فروشی الکترونیکی، به فروش کالاها و یا خدمات به تک‌تک مشتریان اشاره دارد، و در دسته تجارت‌های B2C قرار می‌گیرند. بااین‌وجود تفاوت تجارت الکترونیکی شرکت - مصرف‌کننده و شرکت - شرکت همیشه مشخص نیست. مثلاً مشتریان آمازون کتاب خریداری میکنند (شرکت- شرکت). رقیب اصلی آمازون در فروش برخط کتاب بارنرزونابل است که بخش ویژه‌ای را تنها به مشتریان شرکتی اختصاص داده است. مشتریان وال مارت هم افراد عادی و هم مؤسسات‌اند. دل رایانه‌های خود را از طریق سایت خود، هم به افراد و هم به بنگاه‌ها می‌فروشد و سایت‌های بیمه، خدمات خود را به افراد و هم به مؤسسات عرضه میکنند (Turban, 2008, P. 150).
نتایج تحقیقات انجام شده حاکی از آن است که رشد بازار خرده‌فروشی اینترنتی در مارس 2012 نسبت به مارس 2011 در جهان 5.7% رشد داشته است (Davies, 2012). اگر دسته‌بندی محصولات توسط فروشندگان با تجربه‌تر انجام شود، ممکن است پتانسیل بیشتری برای ورود و موفقیت در خرده‌فروشی الکترونیکی داشته باشد. سایت‌هایی که در جدول 1 آمده‌اند، آمارهایی را در مورد خرده‌فروشی الکترونیکی و همچنین در مورد دیگر اقدامات فروش اینترنتی فراهم می‌کند.
جدول 1. نمونه سایت‌های اطلاعات خرده‌فروشی دنیا
|
AM Research(amresearch.com) |
مؤسسه تحقیقات آ.ام |
|
BizRate(bizrate.com) |
بیزریت |
|
Business 2.0 ( business2.com) |
بیزنس 2 |
|
clickZ Network(clickZ.com) |
کلیکز نتورک |
|
Fulcrum Velocity Analytics(cyberdialogue.com) |
فواکروم ولوسیتی آنالیتیکز |
|
DoubleClick(doubleclick.com) |
دابل کلیک |
|
Ecommerce Info Center(ecominfocenter.com) |
مرکز اطلاعات تجارت الکترونیک |
|
Forrester Research(forrester.com) |
مؤسسه تحقیقات فارستر |
|
Gartner(gartner.com) |
مؤسسه تحقیقاتی گارتنر |
|
Gomez(Gomez.com) |
گامز |
|
IDe(ide.com) |
ای دی ای |
|
JupiterResearch(JupiterResearch.com) |
مؤسسه تحقیقات ژوپیتر |
|
Lionbridge(lionbridge.com) |
لاین بریدج |
|
Nielsen//Netratings(Nielsen-netratings.com) |
نیلسن، نت ریتینگ |
|
Shop.org(shop.org) |
شاپ دات ارگ |
|
StatMarket(websidestory.com) |
استات مارکت |
|
Yankee Group(yankeegroup.com) |
یانکی گرپ |
|
U.S. Census Bureau(census.gov/estats) |
یو.اس سنسوس بیورو |
آمارهای معمول مورد استفاده در خرده‌فروشی الکترونیکی و رفتار مصرف‌کننده عبارت‌اند از: کاربرد اینترنت در جمعیت‌شناسی (فروش‌های برخط براساس سن، جنس، کشور و غیره)، فروش‌های برخط براساس فروشنده و الگوهای خرید برخط (Turban, 2008, P. 130).
بسیاری از اصول بنیادی که در موفقیت خرده‌فروشی کاربرد دارند در موفقیت خرده‌فروشی اینترنتی نیز کاربرد داشته و از این نظر کانال‌های برخط و سنتی خیلی متفاوت نیستند. با این وجود خردهفروشان اینترنتی می‌توانند خدمات وسیعی را برای مصرف‌کننده ارائه‌دهند که خردهفروشان سنتی ارائه نمی‌کنند. با یکسان بودن تمام ویژگی‌های دیگر در محیط برخط، پیش‌بینی می‌شود کالاهایی که دارای ویژگی‌های زیر هستند، امکان فروش بیشتری داشته باشند:
- پرآوازه بودن نام تجاری ( برای مثال: دل، سونی)
- کالاهای ضمانت شده توسط شرکت قابل اعتماد.
- کالاهای دیجیتالی (مثال: نرم‌افزار، ویدئو)
- کالاهای نسبتاً ارزان (مثلاً لوازم اداری، ویتامین‌ها)
کالاهایی عام که نیازی به بررسی فیزیکی، هنگام خرید ندارد (مثال: کتاب، CD، بلیط‌های هواپیما)
اقلام بسته‌بندی شده استاندارد که در فروشگاه سنتی هم باز نمی‌شوند (مثال: مواد غذایی)
آمازون دات کام، بیش از یک دهه است که به‌عنوان بزرگ‌ترین خرده‌فروشی اینترنتی مطرح شده است. آمازون دات کام، دنیایی به‌وسعت بزرگ‌ترین فروشگاه‌های جهان یعنی فروشگاه‌های زنجیره‌ای آقای وال مارت است. فروش سالانه بیش از ۷ میلیارد دلار این وب سایت، یک رکورد غیرقابل دسترس در سرزمین دیجیتال شده است این فروشگاه، چند ماه پیش در اقدامی غیر قابل تصور، اطلاعات بیش از ۵۹ میلیون عضو خود را منتشر کرد که این کار جنجالی را در رسانه‌های جهان در جهت حفظ حریم خصوصی کاربران اینترنت به راه انداخت. به‌هرحال، این خرده‌فروشی جذاب اینترنتی، در کنار فروشگاه‌های بزرگی چون ایبی، یاهو و فروگل، هم چنان در صدر برترین سایت‌های فروش آنلاین کالا در اینترنت قلمداد می‌شود.
مدل‌های کسب و کار خرده‌فروشی اینترنتی
برای درک بهتر خرده‌فروشی اینترنتی آن را از نقطه نظر یک خرده‌فروش تولیدکننده‌ای که با خریداران جزء در ارتباط است، بررسی کنیم. فروشنده، سازمانی مربوط به خود را دارد و باید کالا و خدمات را از دیگران مطابق شکل 1 خریداری نماید. خرده‌فروشی اینترنتی، بین فروشنده (یک خرده‌فروش یا تولیدکننده) و خریدار انجام می‌شود. هدف B2C در ارتباط با مشتری، بهینه‌سازی ارتباط تجاری با مشتریان، افزایش اثربخشی ارائه خدمات و فروش می‌باشد. فعالیت‌های داخلی سازمان با هدف تسهیل یکپارچه‌سازی فعالیت‌های داخلی و افزایش بهره‌وری انجام می‌شود. ضمناً هدف B2C در ارتباط با تأمین‌کنندگان / توزیع‌کنندگان و شرکای تجاری نیز بهینه‌سازی روابط با آنها و کاهش هزینه کالای فروخته‌شده می‌باشد (Turban, 2008, P. 130).
مدل‌های گوناگون شرکت- مصرف‌کننده و تقسیمات آن به‌شرح زیر است.
مدل‌های تجاری خرده‌فروشی اینترنتی می‌توانند به روش‌های متعددی طبقه‌بندی شوند. به‌عنوان مثال برخی خردهفروشان اینترنتی را براساس گستره اقلام معامله شده (خرده‌فروشی اینترنتی عمومی در مقابل خرده‌فروشی اینترنتی تخصصی) یا براساس محدوده ناحیه فروش (جهانی یا منطقه‌ای) طبقه‌بندی میکنند، درحالی‌که برخی دیگر طبقه‌بندی را براساس کانال توزیع مورد استفاده، به پنج گروه طبقه‌بندی کرده‌اند:
1- خردهفروشان با سفارش پستی: اغلب خردهفروشان سفارش پستی سنتی نظیر کیو. وی. سی به سادگی یک کانال توزیع دیگر- یعنی اینترنت را اضافه کردند. برخی نیز فروشگاه‌های فیزیکی را مورد استفاده قرار می‌دهند، اما کانال اصلی توزیع آنها عرضه مستقیم است.
2- بازاریابی مستقیم از سوی تولیدکنندگان: تولیدکنندگانی نظیر دل، نایک و سونی، کالای خود را مستقیماً از سایت‌های شرکت به مردم عرضه میکنند. اغلب این تولیدکنندگان، سازمآنهای تجاری نیمه اینترنتی هستند، همچنین این فروشندگان کالای خود را در فروشگاه‌های خود و یا از طریق خردهفروشان عرضه میکنند. با این وجود، ممکن است تولیدکننده، کاملاً دیجیتالی مانند تولیدکننده سیستم عامل زمین در ایران باشد. (ثقفی و دیگران 1390).
3- خردهفروشان الکترونیکی کاملاً الکترونیکی: این خردهفروشان الکترونیکی فروشگاه فیزیکی ندارند، و منحصراً به‌صورت برخط خرید و فروش میکنند. آمازون نمونه‌ای از خرده‌فروش الکترونیکی کاملاً دیجیتالی است.
 |
4- خردهفروشان تجاری نیمه‌الکترونیکی: اینها دو نوع هستند، بستگی به این دارد که در اصل شرکت چگونه تأسیس شده باشد. در اصل سازمان‌های تجاری نیمه‌الکترونیکی به تجارت‌های نیمه‌سنتی می‌گویند که وب‌سایت‌هایی را توسعه داده‌اند تا به طریقی فعالیت‌های تجاریشان را حمایت کنند. نمونه این خردهفروشان شرکت وال مارت است.
خردهفروشان تجاری نیمه‌الکترونیکی ترکیبی از خرده‌فروش سنتی و وب‌سایت برخط معامله است. بسیاری از خردهفروشان تجاری نیمه‌الکترونیکی حیات خود را به‌صورت یک ویترین فروشگاه ساده و فقط با وجود یک خرده‌فروشی فیزیکی شروع کرده‌اند و با گذشت زمان قابلیت‌های معامله برخط را نیز به آن اضافه کرده‌اند و ازحالت تجاری سنتی به حالت تجاری نیمه الکترونیکی تبدیل شده‌اند (Turban, 2008 , P. 142).
5- مراکز تجاری اینترنتی: این مراکز شامل تعداد زیادی فروشگاه تحت وب مستقل‌اند.
خرده‌فروشی در مراکز تجاری برخط
فهرست‌های راهنما: این مراکز تجاری فهرست‌هایی هستند که براساس نوع محصول مرتب شده‌اند. کاتالوگ‌ها یا تبلیغات روزنامه‌ای در سایت مراکز تجاری، محصولات یا فروشگاه‌ها را تبلیغ میکنند، به فروشگاه وب فروشنده هدایت می‌شوند، و می‌توانند معامله را درآنجا انجام دهند. هاوایی نمونه‌ای از این فهرست‌های راهنما است. فروشگاه‌های ثبت در فهرست، یا صاحبان ثبت هستند و یا اینکه هزینه اشتراک یا کارمزدی را به طرف سوم (برای مثال یک پرتال) که لوگوهای آن را تبلیغ می‌کند، می‌پردازند. این نوع از خرده‌فروشی الکترونیکی اساساً نوعی از بازاریابی پیوندی می‌باشد. برای نمونه دیگر از این فهرست‌ها به پاورقی مراجعه کنید.
مراکز خرید با خدمات مشترک: یک مصرف‌کننده می‌تواند در مراکز خرید برخط با خدمات مشترک، محصولی را پیدا کند، آن را سفارش داده و هزینه آن را پرداخت نماید و نحوه ارسال آن را مشخص کند. مرکز خرید میزبان این خدمات را ارائه می‌دهد، اما این خدمات معمولاً توسط هر فروشگاهی به‌طور مستقل به انجام می‌رسند ( برای مشاهده انواع خدمات ارائه شده به سایت مراجعه کنید). خریدار باید این فرایند را برای هر فروشگاهی که در مرکز تجاری بازدید می‌نماید، تکرار نماید. صاحبان فروشگاه‌ها مبلغی را جهت اجاره و / یا هزینه‌های معامله به مالک فروشگاه می‌پردازند.
مدل خرده‌فروشی: کلمه EDI به‌عنوان کلمه اختصاری و به معنی مبادله الکترونیکی داده‌ها است. این مدل از سال 1998 در کشور ما مورد توجه قرار گرفته است. EDI در واقع پیشینه تجارت الکترونیک تلقی می‌شود. تجارت الکترونیکی جایگزین EDI شده است، زیرا بجای راه‌حل‌های گران EDI که تنها توسط شرکت‌های بزرگ قابل پیاده‌سازی بود، تجارت الکترونیک به کمک شبکه‌های اینترنت به‌راحتی قابل پیاده‌سازی و بهره‌برداری است.
درواقع EDI ابزاری الکترونیکی برای شرکت‌ها محسوب می‌شود تا بتوانند مستندات تجاری خود را در بستر الکترونیکی تبادل نمایند. بدین ترتیب انتقال مستنداتی نظیر سفارشات خرید و صورتحساب‌ها از طریق خطوط تلفن، پست الکترونیک، فاکس در فرایندهای EDI، ارسال مستندات کاغذی را حذف نموده است. فرایندهای مهم در یک خرده‌فروشی براساس مدل EDI به‌شرح زیر است: (نیکبخش تهرانی و همکاران، 1383)
1- ارسال سفارش خرید
2- دریافت صورتحساب
3- دریافت مستندات حمل
4-ارسال پرداخت
نمودار جریان فعالیت‌ها در شکل 1 نشان داده شده است.
مدل شرکت- مصرف‌کننده و خرده‌فروشی ویژه: مدل‌های تجاری متعدد در شرکت- مصرف‌کننده مورد استفاده قرار می‌گیرند. برخی از این مدل‌ها در شرکت-شرکت، شرکت- مصرف‌کننده، دولت- شرکت و انواع دیگر تجارت الکترونیک نیز استفاده می‌شوند. خلاصه‌ای از این مدل‌های در جدول 2 ارائه شده است.
جدول 2. نمونه مدل‌های کسب‌وکار بین مشتری و کسب و کار
|
نام مدل |
توضیح |
کاربرد در کسب‌وکار خانگی |
|
دلالان معامله |
به صورت الکترونیکی بین خریداران و فروشندگان عمل میکنند. در خدمات صنعت گردشگری، کاریابی، معامله سهام و بیمه رایج است. |
این کار در کسب‌وکار خانگی هم امکان‌پذیر است در این حالت فروشنده اینترنتی، تولیدکننده محصول خانگی نیست. |
|
پرتال‌های اطلاعات |
اغلب پرتال‌ها علاوه بر اطلاعات، لینک‌هایی را برای بازرگانی فراهم میکنند، و در ازای آن کارمزد به آنها پرداخت می‌شود (بازاریابی از طریق اعضای وابسته). برخی پرتال‌ها میزبانی و نرم‌افزار ارائه می‌دهند. (برای مثال فروشگاه یاهو) و برخی دیگر کالا و خدمات عرضه میکنند. |
این نوع مدل تجاری برای کسب‌وکار در خانه ولی برای همکاری بین یک شخص با شرکت‌های بزرگ یا متوسط امکان‌پذیر است و نوعی بازاریابی اما بدون حضور در اداره و تنها از راه دور و در خانه تلقی می‌شود. |
|
پرتال مشترک |
خدمات مشترک را با بازاریابی از طریق اعضای وابسته تلفیق می‌نماید. مثال: انجمن مجازی |
|
|
تهیه‌کنندگان محتوا یا اشاعه‌دهندگان |
اطلاعات را برای رسانه‌ها فراهم میکنند (اخبار، داده‌های سهام) همچنین در زنجیره تشکیل اتحادیه (برای مثال سی ان ان و روییتر) مشارکت دارند. |
|
|
عرضه ویروسی |
برای تبلیغات از پست الکترونیک یا پیامک استفاده میکنند. همچنین می‌توانند مستقیماً یا از طریق اعضای وابسته عرضه نمایند. ( برای مثال بلاگاسکلی فورگ) |
در این کار فروشگاه اینترنتی واسطه بین تولیدکننده محصول خانگی و بازار عرضه است. |
|
تولید سفارشی |
تولیدکنندگانی که محصولات و خدمات خود را از طریق سفارش‌های برخط و سفارشی تولید میکنند(برای مثال جگوار\ نیک و دل) |
|
|
شرکت- شرکت- مصرف‌کننده |
تولید کننده به یک مؤسسه می‌فروشد و مؤسسه آن را به تک تک مشتریان ارسال می‌کند. (گادویا دات کام) |
در اینجا تولیدکننده‌های خانگی مختلف به موسسه می‌فروشند و موسسه نقش واسطه را دارد. |
|
فراهم‌کنندگان خدمات |
پرداخت‌های برخط، تکمیل سفارش (تحویل) و امنیت بیشتر را فراهم میکنند ( برای مثال اسکرول و پی پل) |
این کار برای متخصصین توانایی تولید محصولات کاربردی آماده کار را در خانه‌ها دارند، مناسب است. |
