فرایندی ابتکاری برای انجام تصمیم‌گیری‌های مهم و مؤثر بر سرنوشت کسب‌وکار است. تصمیم‌گیری کارآفرینانه انتخاب‌هایی ارادی است در حوزه موضوع‌هایی که اساساً بر ماهیت و بقاء و کسب‌وکار تأثیرگذارند. این فرایند کسب‌وکار را به‌سوی آینده هدایت کرده و موجبات ماندگاری آن را در محیط بازار فراهم می‌کند.
کسبوکارهای خانگی به‌عنوان شکلی از کسب‌وکار خرد به لحاظ نقشی که در ایجاد پویایی در بازار و محیط کسب‌وکار و ایجاد کارآفرینی در جوامع داشته‌اند، در کانون توجه بسیاری از محققان و پژوهشگران حوزه کسب‌وکار و کارآفرینی قرار گرفته‌اند (McCartan-Quinn & Carson, 2003). براساس اظهارات لایتلم (2005) بنگاه‌های خانگی زیرمجموعه‌ای از بنگاه‌های خرد می‌باشند که تقاضای خرده‌فروشی در بخش‌هایی از بازار را برآورده میکنند.
در دهه اخیر، در راستای توجه به ضرورت و اهمیت کسبوکارهای خرد در اقتصاد کنونی، محققان توجه خود را به اصول تصمیم‌گیری در این بنگاه‌ها معطوف کرده‌اند (Greenbank, 2000 b). در همین راستا محققانی ازجمله گوئتز (1992) و گرینبنک (2001) همواره بر این نکته تأکید داشته‌اند که کسبوکارهای خرد دارای ویژگی‌های منحصربه‌فردی هستند که فنون تصمیم‌گیری آنها را با شیوه‌های مرسوم در شرکت‌های بزرگ متمایز می‌کند و براساس اظهارات برگرفته از تحقیقات عرصه کسبوکارهای خرد، تصمیم‌گیری در این کسبوکارها در ذیل تصمیم‌گیری کارآفرینانه جای دارد (Liberman-Yaconi et al., 2010).
وستید (2012)، نیز کسب‌وکار خانگی را یکی از اشکال کارآفرینی معرفی کرده و با تأکید بر نقش حیاتی و ضروری این نوع از کسبوکارها در رشد اقتصادی کشورها، همچنین نقش عمده آنها در احیای کارآفرینی، و نوآوری در عرضه محصول یا خدمت، فرایند تصمیم‌گیری مالکان کسبوکارهای خانگی را به‌مثابه فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه تلقی کرده و خصوصیاتی که به تصمیم‌گیری کارآفرینانه نسبت داده شده را به تصمیم‌گیری مالکان کسبوکارهای خانگی نیز نسبت می‌دهد.
ازآنجاکه طبق تعریف گوستافسون (2009) فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه عبارت است از انتخاب‌هایی ارادی در حوزه موضوع‌هایی که اساساً بر ماهیت و بقاء و کسب‌وکار تأثیرگذارند و کسب‌وکار را به‌سوی آینده هدایت کرده و موجبات ماندگاری آن را در محیط بازار فراهم می‌کند، لذا فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه در کسب‌وکار خانگی نیز فرایندی است که مالکان کسبوکارهای خانگی با تکیه بر آن می‌توانند در شرایط عدم اطمینان و محیط رقابتی بازار تصمیم‌هایی صحیح اتخاذ کنند به‌طوری‌که این تصمیم‌ها موجبات موفقیت، رقابت با سایر رقبا و ماندگاری آنها در محیط بازار را فراهم آورد. با تکیه بر این توصیفات، در ادامه پس از بیان ضرورت و اهمیت فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه در کسبوکارهای خانگی، جهت روشن شدن فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه، ابتدا رویکردهای مرتبط با این فرایند، سیر تطور ادبیات نظری در این حوزه و ویژگی‌های فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه در کسبوکارهای خرد بیان شده و سپس به توصیف فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه در کسبوکارهای خانگی پرداخته می‌شود.
محققانی ازجمله بندسون و همکاران (2006)، بیان کردند مهم‌ترین چالشی که صاحبان کسبوکارهای خانگی در محیط عدم اطمینان و مملو از رقبای بزرگ با آنها مواجه هستند اتخاذ تصمیم‌های موفقیت‌آمیز است و به اعتقاد آنها فرایند تصمیم‌گیری در کسبوکارهای خانگی کلیدی‌ترین عامل جهت مقابله با این چالش، و موفقیت و کامیابی آنها محسوب می‌شود، لذا تکیه بر فرایندهایی که موفقیت این کسبوکارها را تضمین می‌کند به مالکان این کسبوکارها توصیه می‌شود که به اعتقاد مک-کارتن کویین و کارسون (2003)، یکی از فرایندهای اثربخش در این خصوص، فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه است.
در همین راستا وستید (2012)، نیز فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه در کسبوکارهای خانگی را یکی از مهم‌ترین عملکردهای مالک در این کسبوکارها معرفی کرده است. به اعتقاد وی تصمیم‌گیری موفقیت‌آمیز کارآفرینانه در کسبوکارهای خانگی یکی از فعالیت‌هایی است که نه تنها ماندگاری این کسبوکارها را در محیط پویای کارآفرینی تضمین می‌کند، بلکه مقدمه رشد آنها را نیز فراهم می‌آورد.
جاگرن و ساند (2001)، نیز فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه در کسبوکارهای خانگی را یکی از ضرورت‌های عمده برای مالکان این کسبوکارها معرفی کرده و بر اهمیت و نقش این فرایند بسیار تأکید کردند، تاجایی‌که موفقیت این کسبوکارها به‌شدت در گرو تصمیم‌گیری کارآفرینانه مالکان آنها قرار دارد.
ادبیات تصمیم‌گیری کارآفرینانه با شکل‌گیری سه مکتب عمده تکامل یافته است (Gustaffson, 2009). تصمیم‌گیری در کارآفرینی در مرحله اول رویکردی کاملاً منطقی داشته است (Shaver and Scott, 1991) و برای اولین بار در مکتب نئوکلاسیک رفتار کارآفرینانه مطرح گردید این مکتب بر مبنای عدم وجود تفاوت میان کارآفرینان و دیگر عوامل تولید است و کارآفرین مانند یکی از دیگر عوامل تولید- زمین، نیروی کار و سرمایه- نگریسته می‌شود. در این دیدگاه، کارآفرینان تصمیم‌گیرندگان اصلی یک شرکت هستند و از ورود جریان آزاد اطلاعات و موارد مربوط به صنعت به کسب‌وکار خود لذت می‌برند (Michl et al., 2009).
در مرحله دوم، رویکرد تصمیم‌گیری کارآفرینانه در مکتب اتریش بیان گردید. در این رویکرد بیان شده است که کارآفرینان طبقه‌ای منحصربه‌فرد بوده و مخاطره بالایی را تحمل میکنند و در محیط پیرامون خود فرصت‌هایی را شناسایی کرده و با تصمیم گیری‌های به‌جا و به‌موقع از آنها بهره برداری میکنند (Shane, 2003, P. 324).
در مرحله سوم تصمیم‌گیری کارآفرینانه در مکتب رفتاری بیان گردید. در این رویکرد کارآفرینان از نظر فرایندهای شناختی متفاوت با دیگر افراد شناخته میشوند (Simon, 1957, P. 203) و راهکارهای ابتکاری تصمیم‌گیری بخش اصلی پژهش‌های مربوط به رفتار و تصمیم‌گیری فردی کارآفرینانه را تشکیل می‌دهند (Busenitz and Burney, 1997).
رفتارگرایان، به دنبال سایمون بیان می‌دارند کارآفرینان بهینه‌کننده نیستند و به‌جای تصمیم‌گیری بهینه از راه‌ها و گزینه‌های ابتکاری برای تسهیل فرایندهای تصمیم‌گیری خود بهره می‌گیرند (Albar and Jetter, 2009). در جدول 1، سیر تطور رویکردهای تصمیم‌گیری کارآفرینانه از مطرح شده است.
جدول 1. سیر تطور رویکردهای تصمیم‌گیری کارآفرینانه
|
نظریه |
طرفداران |
مفاهیم کلیدی |
|
مکتب نئوکلاسیک تصمیم‌گیری کارآفرینانه |
Shaver and Scott (1991) |
کارآفرین همانند دیگر عوامل تولید است کارآفرینان همیشه و همه جا بهینه کننده‌اند تعیین تابع هدف برای بهینه ساختن تصمیم |
|
مکتب اتریش |
Shane (2003) |
عمل کارآفرینانه یک پتانسیل فراگیر در همة شرکای بازار است تعادل در بازار نیازمند اقدام کارآفرینانه است هوشیاری کارآفرینانه کارآفرینان با رویکرد بهینه‌سازی فرصت‌ها را کشف میکنند |
|
مکتب رفتاری تصمیم‌گیری کارآفرینانه |
Simon (1957); Busenitz & Burney (1997) |
فرایندهای شناختی بخش اصلی پژوهش‌های رفتاری راه‌های ابتکاری تصمیم‌گیری بخش اصلی مکتب رفتاری فقط در موارد استثنایی تصمیم‌گیری انسان با کشف و انتخاب گزینه بهینه است فرصت‌های تصمیم‌گیری رای کارآفرینان اغلب در محیط‌های پیچیده، دارای عدم اطمینان و دارای تغییرهای سریع ظاهر میشوند |
ویژگی‌های تصمیم‌گیری کارآفرینانه
به دنبال مفهوم‌پردازی اولیة تصمیم‌گیری کارآفرینانه به‌خصوص در حوزه کسبوکارهای خرد و کوچک، نظریه‌هایی درباره فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه مطرح شد، که همگی ویژگی‌های این فرایند را متشکل از عناصر محیط، فرد تصمیم‌گیرنده، و ارتباط متقابل و دائمی‌‌آنها بیان می‌‌کردند (Ivanova and Gibcus, 2003). پیروان این نظریه‌ها (Gustafsson, 2009; Michl et al., 2009)، بر این باورند که ویژگی‌هایی چون عوامل محیطی، خصوصیت‌های شخصیتی فرد، و زمینه و شرایط درونی، مواردی هستند که فرایند تصمیم‌گیری کارآفرین را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
در این نظریه‌ها، فرایند تصمیم‌گیری کارآفرین محصول ارتباط متقابلِ میان ویژگی‌های شخصیتی فرد، محیط و عوامل درونی کسب‌وکار بشمار می‌رود، به‌طوری‌که فرد مالک کسب‌وکار بر حسب عوامل محیطی، شرایط دورنی در کسب‌وکار‌ش و ویژگی‌های شخصیتی خود، تصمیم‌هایی خود را اتخاذ کرده، بر اساس آن رفتار خود را تغییر می‌دهند. از سوی دیگر، فرد با رویکردی که در تصمیم‌گیری خود اتخاذ می‌کند محیط تصمیم‌گیری را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در مقابل محیط نیز دائماً ضربه‌ها و انگیزه‌هایی (فرصت‌ها، تهدیدها) برای عمل وی فراهم می‌کند که این انگیزه‌های محیطی به منزلة نیرو محرکه‌ای برای تصمیم‌گیری کارآفرینانه وی محسوب میشوند (Gibcus, 2003) .
در نهایت ماهیت تصمیم کارآفرینانة مالک کسب‌وکار خرد نیز به‌واسطه خلاقیت و ابتکار وی بر محیط تأثیرگذارده، منجر به رشد اقتصادی یا تنوع‌بخشی به بازارها میشوند. همگی این عوامل در شکل‌گیری ویژگی‌های فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه دخیل می‌باشند و اغلب منجر به اخذ تصمیم‌هایی رضایت‌بخش و نه لزوماً بهینه توسط مالکان کسبوکارهای خرد میشوند (Ivanova and Gibcus, 2003).
همان‌طور که در ابتدای بحث بیان شد، محققان بر این نکته تأکید داشته‌اند که کسبوکارهای خانگی دسته‌ای از کسبوکارهای خرد می‌باشند که بخش‌های کوچکی از بازار را تحت پوشش خود قرار می‌دهند و این کسبوکارهای خرد دارای ویژگی‌های منحصربه‌فردی هستند که تصمیم‌گیری آنها را با شیوه‌های مرسوم در شرکت‌های بزرگ متمایز می‌کند و بر اساس اظهارات برگرفته از تحقیقات عرصه کسبوکارهای خرد، تصمیم‌گیری در این کسبوکارها در ذیل تصمیم‌گیری کارآفرینانه جای دارد (Liberman-Yaconi et al., 2010).
در همین راستا گرینبنک (2001، a2000) طی مطالعه خود در زمینه فرایند تصمیم‌گیری در کسبوکارهای میکرو (خرد) دریافت که فرایند تصمیم‌گیری در این کسبوکارها مطابق با ویژگی‌های فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه است و در این کسبوکارها تصمیم‌گیرینده اصلی فرد کارآفرین است و تصمیم‌ها به‌صورت انفرادی گرفته میشوند. وی به این جمع بندی دست یافت که تصمیم‌گیری کارآفرینانه در کسبوکارهای خرد سه تفاوت عمده با تصمیم‌گیری در شرکت‌های بزرگ دارد:
اول اینکه، مالکان در کسبوکارهای خرد به منابع اطلاعاتی گسترده دسترسی ندارند. درحالی‌که مدیران شرکت‌های بزرگ دائماً و با کمک کارکنان خود می‌توانند محیط را پیمایش کرده و اطلاعات مورد نیاز برای تصمیم‌گیری خود را جمع آوری کنند.
دوم اینکه، مالکان کسبوکارهای خرد در محیط‌های کسب‌وکار با پویایی و پیچیدگی محیطی بالایی مواجه میشوند. البته مدیران شرکت‌های بزرگ نیز با پیچیدگی و عدم قطعیت محیطی روبه‌رو می‌باشند، اما تأثیر این موارد بر شرکت‌های خرد بیشتر است. شرکت‌های بزرگ اغلب با به‌کارگیری شیوه‌های تصمیم‌گیری معمول وعادتی، این فرایند را برای مدیران خود تسهیل میکنند. درحالی‌که کارآفرینان و مالکان کسبوکارهای خرد اغلب بر اساس فرصت‌جویی و منفعت شخصی اقدام به تصمیم‌گیری میکنند، لذا تصمیم‌گیری‌های آنها بیشتر تحت تأثیر پویایی‌های بازار و تغییر در رونده‌ای بازار و عدم قطعیت و ابهام محیطی قرار دارد.
سوم اینکه، مالکان کسبوکارهای خرد دارای مشخصه‌هایی مانند قاطعیت، فعالیت محوری و بی‌صبری می‌باشند همچنین دارای گرایش‌هایی مانند فردگرایی بوده، از رویارویی با مخاطره واهمه کمی دارند و این ویژگی‌های شخصیتی فرایند تصمیم‌گیری آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در چنین شرایطی است که دیدگاه‌های عقلایی و منطقی تصمیم‌گیری برای کارآفرینان و مالکان کسبوکارهای خرد اعتبار خود را از دست می‌دهند و باعث می‌شود آنها کمتر از مدیران شرکت‌های بزرگ از دیدگاه‌های عقلایی در فرایند تصمیم‌گیری خود استفاده کنند.
عناصر اصلی در فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه در کسبوکارهای خرد و خانگی
1- مالک کسب‌وکار خرد و خانگی
از منظر بسیاری از تحقیقات حوزه فرایند تصمیم‌گیری در کسبوکارهای خرد و تصیمیم‌گیری کارآفرینانه، فرد به‌عنوان عناصر اصلی در فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه در کسبوکارهای خرد و خانگی شناخته شده است، به‌طوری‌که مالک کسب‌وکار خرد منبع اصلی تصمیم‌گیری در این نوع کسب‌وکار محسوب می‌شود و ویژگی‌های فردی مالکان در این کسبوکارها، مستقیماً تمامی فرایندها و خروجی‌های کسب‌وکار را تحت تأثیر قرار می‌دهند (Liberman-Yaconi et al., 2010).
در این بین نکته قابل توجه آن است که مهم‌ترین عاملی که تسهیل یا به تعویق افتادن فرایند تصمیم‌گیری در کسبوکارهای خانگی را تحت تأثیر قرار می‌دهد خصوصیت‌های فردی مالکان این کسبوکارها ازجمله روش و منش زندگی آنها، ویژگی‌های شخصیتی و الگوهای رفتاری آنها همچنین نیازهای شخصی، اهداف شخصی و مهارت‌ها و توانایی‌های آنها است (Greenbank, 2001).
در تأیید موارد مطرح شدة فوق ایوانوا و گیبکاس (2003)، نیز معتقد هستند که فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه در یک کسب‌وکار خرد به ادراک فرد مالک، خلاقیت، قابلیت‌ها و مهارت‌های شخصی، سطح مخاطره‌پذیری و ارزیابی آنها از شرایط فعلی بستگی دارد. همچنین موفقیت تصمیم‌های آنها منوط به سطح دسترسی‌شان به منابع، توانمندی‌ها و قابلیت‌های مدیریتی خاص است و در مجموع همه چیز به خود کارآفرین/ مالک در کسب‌وکار خرد بستگی خواهد داشت.
در تعدادی از متون نظری نیز تأکید شده است که شهود، ادراک و احساسات فرد مالک نقش عمده‌ای در استدلال‌ها و تصمیم‌گیری کارآفرینانه وی ایفا می‌کند. در تحقیق‌ها آشکار شده است که مالکان کسبوکارهای خرد در مراحل اولیه از فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه خود اغلب بر شهود و ادراک ذهنی خود تأکید کرده و متعاقباً در مراحل بعدی با استدلال‌های منطقی تصمیم‌های خود را بررسی و بازنگری میکنند. البته اکثر آنها راهکارهای جایگزینی نیز برای تصمیم‌هایی خود نیز در نظر می‌گیرند (Gibcus et al., 2010). بوسنیتز و بارنی (1997)، نیز این گونه شرح می‌دهند که تصمیم‌گیری کارآفرینانة مالکان کسبوکارهای خرد بیش از هر چیزی تحت تأثیر فرایندهای ذهنی، شناختی، عواطف و اعتقادات آنها قراردارد. به اعتقاد این محققان ادراک کارآفرینانه، با ادراک مدیریتی متفاوت بوده و ازاین‌رو تصمیم‌گیری‌های کارآفرینانه که نتیجه فرایندهای ابتکاری و شناختی آنهاست، در بسیاری از مواقع با تصمیم‌های مدیریتی متفاوت است.
در همین راستا توجه به نمودار زیر به‌عنوان خلاصه‌ای مفهومی از ویژگی‌های فردی و شخصی کارآفرینان که در فرایند تصمیم‌گیری آنها مؤثر هستند خالی از ارزش نیست. همچنین این شکل نشان‌دهندة ارتباط تصمیم‌گیری‌های کارآفرینان در کسبوکارهای خرد و کوچک با اقتصاد و بازخورد اقتصادی فعالیت کارآفرینانه آنها است.
در مجموع در بسیاری از متون نظری در حوزه تصمیم‌گیری کارآفرینانه در کسبوکارهای خرد مطرح شده است که ویژگی‌های روانشناختی و جمعیت شناختی مالکان ازجمله؛ میل به موفقیت و توفیق طلبی، مرکز کنترل درونی، مخاطره پذیری و تحمل ابهام، تحصیلات، تجربه‌های صنعتی، تجربه‌های مدیریتی و تجربه پیشین، بر فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه آنها تأثیر مستقیمی دارد. همچنین شواهدی تجربی نیز وجود دارند که نشان می‌دهند ویژگی‌های شخصیتی نظیر پیگیر بودن و پشتکار مالکان بر میزان کارآیی فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه در بنگاه‌های خرد تأثیر بسزایی دارد (Westhead, 2012).
2-محیط کسبوکارهای خرد و خانگی
یکی دیگر از المان‌های مؤثر بر فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه در کسبوکارهای خرد و خانگی محیط کسب‌وکار است. چرا که مالکان کسبوکارهای خرد و کارآفرینانه دائماً در جست‌وجوی فرصت‌هایی در بازار هستند که سطح رقابت در آنها پایین‌تر بوده و کسبوکارها و رقبای بزرگ در آنجا اعمال نفوذ نداشته باشند، به همین جهت فرایند تصمیم‌گیری آنها همواره نیازمند تحلیل محیط، تحلیل وضعیت رقبا، مشتریان، بازار، تأمین‌کنندگان و در کل ذی‌نفعان است و مالک کسب‌وکار خرد شخصاً عملکردهای فوق را انجام می‌دهد (McCartan-Quinn & Carson, 2003).
رویکردهای تصمیم‌گیری کارآفرینانه
قبل از بیان سیر تطور ادبیات نظری و ویژگی‌های فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه، بیان تعاریف و رویکردهای موجود در مورد فرایند تصمیم‌گیری و تصمیم‌گیری کارآفرینانه از دیدگاه محققان مختلف ضروری به نظر می‌رسد. لذا ابتدا تعدادی از تعاریف و دیدگاه‌های موجود در متون نظری مطرح میشوند:
1. کپنر و ترنگو (1965، ص. 146)، بیان کردند که هنگام جست‌وجو برای دستیابی به تعریف فرایند تصمیم‌گیری، تعاریف متعددی به دست می‌آید که همگی بر ذهنی بودن این فرایند تأکید دارند در بیشتر این تعاریف تصمیم‌گیری فرایندی شناختی برای دستیابی به یک موقعیت، یا انتخاب از میان گزینه‌های ممکن با استفاده از ابزارهای شناختی از قبیل حافظه و تفکر تعریف شده است.
2. شاور و اسکات (1991)، بل و همکاران (1988)،معتقد هستند که بخش عمده‌ای از ادبیات موجود در حوزه تصمیم‌گیری بر این فرض استوار هستند که فرایند تصمیم‌گیری ذاتاً یک فرایند عقلایی است محققانی که از این دیدگاه پیروی میکنند بر این عقیده‌اند که تصمیم‌گیران کاملاً به‌صورت ابزاری عمل میکنند و قادراند به شیوة عقلایی بهینه‌ترین راهکار موجود را انتخاب کرده، همواره جهت افزایش مطلوبیت خود تلاش کنند. دیدگاه‌های سنتی مانند تصمیم‌گیری هنجاری، عقلانیت از دیدگاه کلاسیک، عقلانیت محدود و عقلانیت نئوکلاسیک ازجمله مواردی هستند که بر فرضیه عقلایی بودن فرایند تصمیم‌گیری تأکید دارند.
3. در مقابل دیدگاه بالا، کاسون (1992، ص. 168)، این‌گونه توضیح می‌دهد که الگوهای کلاسیک و نئوکلاسیکِ ساده، فرض میکنند که افراد و ازجمله کارآفرینان به همة اطلاعات مورد نیاز برای تصمیم‌گیری دسترسی دارند. این درحالی است که این فرضیه‌ها، فرایند تصمیم‌گیری را بی‌اهمیت و ناچیز جلوه داده، و نقش فرد در اتخاذ تصمیم‌هایی از نوعی خاص را بسیار جزیی تلقی کرده‌اند. اما محققان عرصه کارآفرینی و کسبوکارهای خرد، مدل‌ها، الگوها و نظریه‌های سنتی تصمیم‌گیری را از پاسخگویی به سوال‌های موجود در زمینه فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینان عاجز یافتند و تعاریف و رویکردهایی متفاوت جهت توصیف این فرایند ارائه نموده‌اند ازجمله موارد زیر:
ایوانوا و گیبکاس (2003)، در راستای دیدگاه کاسون، دیدگاه خود را بر این مبنی مطرح کردند که کارآفرینان و مالکان کسبوکارهای خرد در عالم واقعی هنگام تصمیم‌گیری با کمبود اطلاعات یا اطلاعات نامربوط، و زمان ناکافی برای تصمیم‌گیری (خصوصا به‌منظور تجزیه‌وتحلیل) مواجه میشوند. لذا تکیه بر دیدگاه‌های سنتی در کارآفرینی هر نوع فرصت و موقعیتی را که منجر به بروز خلاقیت کارآفرینان، و رویارویی آنها با ابهام یا هماهنگی با تغییرهای محیطی می‌شود را از بین می‌برند و پوشش دهندة رشد و توسعه‌ای که نیروی محرکه‌اش بر مبنای تصمیم‌گیری غیر معمول و غیر‌عقلایی کارآفرینان است، نمی‌‌باشند.
ایورسن و جورجنسن (2008، ص. 160)، نیز معتقد هستند کارآفرینان و مالکان کسبوکارهای کوچک و خرد، اغلب مجبور میشوند تصمیم‌هایی خود را بدون دسترسی به رونده‌ای تاریخی، نبود مستندات و اطلاعات کافی در مورد بازار اتخاذ نمایند. این در حالی است که تصمیم گیری برای آغاز یک کسب‌وکار یا تصمیم‌گیری برای عرضه یک محصول یا خدمت جدید، خود به تنهایی دربرگیرنده فرایندهای تصمیم‌گیری بیشماری است و کارآفرین به اطلاعات اندکی برای هر کدام از آنها دسترسی دارد.
علاوه‌براین موارد به بیان گوستافسون (2009)، از آنجا که محیط کارآفرینی محیط ابهام و عدم اطمینان است، تفکر و تصمیم‌گیری کارآفرینان تحت شرایط عدم اطمینان رخ می‌دهد و کارآفرینان و مالکان کسبوکارهای خرد به‌منظور انتخاب از میان راه‌حل‌ها و گزینه‌های موجود در شرایط عدم اطمینان، مجبور میشوند خروجی‌های هر اقدام یا حالت‌های مختلف ناشی از آن را در نظر گیرد.
در نهایت گیبکاس و همکاران (2010)، با بررسی ادبیات حوزه تصمیم‌گیری کارآفرینی به این جمع بندی رسیدند که محققان عرصه کارآفرینی نظریه‌ها، رویکردها، الگوهای سنتی فرایند تصمیم‌گیری را از پاسخگویی به سوال‌های موجود در زمینه تصمیم‌گیری کارآفرینانه در کسبوکارهای خرد و کوچک عاجز یافته‌اند و لذا الگوها و دیدگاهایی جدید برای توصیف و تشریح این فرایند ارائه نموده‌اند که در ادامه به سیر تطور تاریخی این دیدگاه‌ها و ویژگی‌هایی که به فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه نسبت داده‌اند اشاره می‌شود.
چالش‌های پیش‌روی فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانه در کسبوکارهای خرد و خانگی
بیان کردند مهم‌ترین چالشی که مدیران کسبوکارهای خانگی با آنها مواجه هستند اتخاذ تصمیم‌های موفقیت‌آمیز است. از منظر آنها تصمیم‌هایی که مدیران کسبوکارهای خانگی اخذ میکنند کلیدی‌ترین عامل در موفقیت و کامیابی کسب‌وکار آنها محسوب می‌شود (Bennedsen et al., 2006). در بیشتر متون نظری که تمرکز خود را بر تصمیم‌گیری در کسبوکارهای خرد و خانگی معطوف کرده‌اند عنوان شده است که درصد اندکی از کسبوکارهای خانگی موفق به ورود به دوره رشد و سودآوری میشوند بنا بر نتایج تحقیق‌هایی که در این حوزه که عمل آمده است دلیل اصلی ضعف این نوع از کسبوکارها معمولاً عدم توانایی بهره‌گری از المان‌هایی است که فرایند تصمیم‌گیری کارآفرینانة مالکان را تسهیل میکنند (Liberman-Yaconi et al., 2010).
در مجموع کسبوکارهای خرد و خانگی گاهی به‌واسطه تصمیم‌گیری‌های کارآفرینانة بیش فعالانه و تصادفی مالکان، و گاهی نیز به‌واسطه عدم تصمیم‌گیری یا واکنش سریع این افراد نسبت به تغییرها و فرصت‌های بازار با شکست و ناکامی روبه‌رو میشوند. مالکان کسبوکارهای خرد و خانگی اغلب به سبب تصمیم‌های آنی و ناکارآمد فرصت‌های سودآور را از دست می‌دهند و گاهی با بی‌توجهی به تغییرهای مداوم بازار و پیچیدگی‌های محیط کسب‌وکار اقدام به تصمیم‌گیری کرده و با این کار حیات کسب‌وکار خود به خطر می‌اندازند (Greenbank, 2000b).
در مجموع از قبیل عدم بلوغ کسب‌وکار در مواجه با تهدیدهای رقابتی، مواجه با کمبود سرمایه، عدم وجود منابع کافی برای رشد کسب‌وکار، از یک سو و سطح نامطلوب ویژگی‌های فردی لازم جهت تصمیم‌گیری کارآفرینانه، عدم انعطاف‌پذیری مالک در برابر تغییرها و عدم مطابقت اهداف شخصی مالک با نیازهای بازار، متغیرهایی هستند که تصمیم‌گیری کارفرینانة مالکان در کسبوکارهای خرد و خانگی را چالش مواجه می‌کند و آنها را از بذل توجه و انتخاب بهترین گزینه تصمیم‌گیری باز می‌دارند (McCartan-Quinn & Carson, 2003
