دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

دفتر کار خانگی کاسب‌کار زن

Business-woman's home Office
نویسنده

اختصاص بخشی از فضای خانه به دفتر کسب‌وکار خانگی زنان است.

     زنان کارآفرین، زنانی هستند که به‌تنهایی یا با مشارکت، کسب‌وکاری را ایجاد کرده و یا از طریق ارث کاری را پذیرفته‌اند، و با قبول ریسک‌های مالی، اجتماعی، اخلاقی و روانی؛ با خلاقیت و نوآوری محصولات جدیدی تولید می‌کنند (گلرد، 1386، ص. 274). کاسب‌کار خانگی باید بخشی از منزل را به‌عنوان محیط کاری جدا و مناسب در نظر بگیرد. اسباب و تجهیزات مناسب و مورد نیاز کسب‌وکار خود را تهیه کند و در چیدمان آنها دقت نظر کافی به خرج دهد (انتظاریان و طهماسبی، 1389، ص. 88). انعطاف‌پذیری در انتخاب دفتر کار در منزل، تأثیر بسزایی دارد (گل‌محمدی، 1382، ص. 34). لازمه این امر اختصاص بخشی از منزل جهت تشکیل یک دفتر کار کوچک است که این قسمت می‌تواند بخشی از اتاق نشیمن، اتاق کودک و یا حتی آشپزخانه باشد. شاید بیشترین هزینه‌ای که در این میان بر زنان تحمیل می‌شود، هزینه خرید دستگاه رایانه، ملحقات آن و هزینه جاری اتصال به شبکه اینترنت باشد (حسینی، مریدسادات و فهام، 1386، ص. 21).

     زنان کارآفرین زنانی هستند که به‌تنهایی یا با مشارکت، کسب‌وکاری را ایجاد کرده و یا از طریق ارث کاری را پذیرفته‌اند، و با قبول ریسک‌های مالی، اجتماعی، اخلاقی و روانی؛ با خلاقیت و نوآوری محصولات جدیدی تولید می‌کنند، تا در بازار بر رقبا غلبه یابند (گلرد، 1386، ص. 274). کاسب‌کار زن باید دقت کند که کسب‌وکار، خانواده را خراب نکند و نیز خانواده، کسب‌وکار را خراب نکند (هس، 1386، ص. 250). از نظر فرهنگ ایرانی خانه‌داری، تربیت فرزندان و حفظ منافع همسر از وظایف لاینفک زنان ایرانی محسوب می‌شود. اگر زنان وظایف خود را به‌خوبی انجام ندهند، مصالح خانوادگی آنان به خطر می‌افتد. نقش‌های متفاوت، متضاد و چند مسئولیته بودن زنان، سبب می‌شود که تعادل بخشیدن بین کار و زندگی برای زنان ضروری باشد (گلرد، 1387، ص. 202). ازاین‌رو، انتخاب کسب‌وکار خانگی برای زنان می‌تواند در تعادل بخشیدن بین کار و زندگی، یاری‌رسان باشد. هر نوع فعالیت اقتصادی که با عضویت اعضای خانواده در فضای مسکونی و در محل سکونت شخصی با استفاده از وسایل و امکانات منزل (مهاجری و اسدی، 1388، ص. 401)، در قالب یک طرح کسب‌وکار مجاز بدون مزاحمت و ایجاد اخلال در آرامش واحدهای مسکونی همجوار شکل گیرد و به تولید خدمت و یا کالای قابل عرضه به بازار خارج از محیط مسکونی منجر گردد؛ کسب‌وکار خانگی و به تعبیری مشاغل خانگی گفته می‌شود (ابراهیمی، 1389، ص. 107؛ بیگدلی شاملو، 1389، ص. 2). بنابه تعریف، خانه در مشاغل خانگی تعریف جدیدی به خود می‌گیرد و به‌جای آنکه صرفاً مکانی برای آرامش، استراحت و سرگرمی باشد به محلی برای ایجاد درآمدهای اقتصادی تبدیل می‌شود (مهر، 1389، ص. 104). خانه به‌عنوان محل کار و امکانات و لوازم منزل به‌عنوان لوازم کاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. کسب‌وکار خانگی را به دو صورت می‌توان تقسیم‌بندی کرد عملیات کسب‌وکار «در خانه» یا «از خانه». یک خیاط عملیات خیاطی را در خانه انجام می‌دهد حال آنکه کار یک کاشی کار از طریق خانه خود و در محل مشتری صورت می‌گیرد (جمشیدی‌فرد، 1386، ص. 56). همچنین با تسلط و اشراف به دنیای رایانه، نرم‌افزارها و شبکه‌های ارتباطی و اطلاعاتی، می‌توان از خانه‌، به همه شاهراه‌های اقتصادی دسترسی داشت. دیگر نیازی به مسافرت‌های پرحجم درون شهری، بین شهری و بین‌المللی نیست (مهر، 1389، ص. 105).

     در دیکشنری آکسفورد ذیل واژه «office» سه تعریف ارائه شده است: 1. یک و یا مجموعه‌ای از اتاق‌ها یا ساختمان که مردم در آن کار می‌کنند، که معمولاً پشت میز می‌نشینند؛ 2. یک اتاق که در آن یک فرد خاص کار می‌کند؛ 3. یک اتاق یا ساختمان که برای هدف مشخصی، به‌خصوص برای تهیه اطلاعات یا خدمتی استفاده می‌شود (Wehmeier, 2006, P. 1053). اصل این است که هر فرد، به فضای خاص خودش نیاز دارد که بتواند در آن فعالیت کند (هس، 1386، ص. 247). در واقع دفترکار به یک اتاق یا یک فضایی اطلاق می‌شود که در آن کار اداری صورت گیرد و محل انجام کسب‌وکار باشد. کاسب‌کار خانگی باید بخشی از منزل را به‌عنوان محیط کاری جدا و مناسب در نظر بگیرد. اسباب و تجهیزات مناسب و مورد نیاز کسب‌وکار خود را تهیه کند و در چیدمان آنها دقت نظر کافی به خرج دهد. نصب تلفن، نمابر و اینترنت کاری مجزا، همچنین اختصاص یک صندوق پستی به کسب‌وکار در پیشبرد هرچه بهتر کسب راهگشا خواهد بود (انتظاریان و طهماسبی، 1389، ص. 88). انعطاف‌پذیری در انتخاب دفتر کار در منزل، تأثیر بسزایی دارد. کار خانگی در محل سکونت ایجاد درآمد می‌کند، بدون آنکه نیازی به ایجاد دفتر در بیرون از منزل باشد (گل‌محمدی، 1382، ص. 34). لازمه این امر اختصاص بخشی از منزل جهت تشکیل یک دفتر کار کوچک است که این قسمت می‌تواند بخشی از اتاق نشیمن، اتاق کودک و یا حتی آشپزخانه باشد. شاید بیشترین هزینه‌ای که در این میان بر زنان تحمیل می‌شود، هزینه خرید دستگاه رایانه، ملحقات آن و هزینه جاری اتصال به شبکه اینترنت باشد (حسینی، مریدسادات و فهام، 1386، ص. 21). اگر فرد بتواند عوامل فیزیکی اعم از ابزار و وسایل را در محیط کار خود تحت کنترل و مهار داشته باشد و آنها را به دلخواه تغییر دهد، احساس ایمنی بیشتر می‌کند. اگر محیط فیزیکی کار بر طبق سلیقه فرد آرایش یافته باشد، در او احساس لذت و شادی ایجاد می‌نماید و در نتیجه موجب سهولت کار و لذت بخش بودن آن می‌گردد (مقدمی‌پور، 1382، ص. 147). به‌عنوان نمونه رنگ و آرایش محیط فیزیکی، خلق و رفتار افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اثاثیه و ترتیب آرایش آنها می‌تواند احساس گرمی یا سردی به همراه آورد و تمایل به‌کار یا استراحت را تشدید کند (گنجی، 1379، ص. 51). همه افراد در داخل خانه، با سلسله مراتب فضاهای عمومی و خصوصی خانواده آشنا هستند. در فضاهای خصوصی دیگر اعضای خانواده نمی‌توان بساط کاری راه انداخت. ازجهت‌دیگر در فضاهای عمومی مانند راهروها نیز مکان مناسبی برای دفتر کار نیست. با در نظر گرفتن این فضاها، بهتر می‌توان مکان مناسب کار را انتخاب کرد. در فضای منزل با استفاده از سه شیوه «اضافه کردن فضا»، «بازسازی فضا» و «ساختن فضا» می‌توان در فضاهای موجود در منزل تغییراتی ایجاد کرد تا فضای مناسب کسب‌وکار خانگی حاصل شود. می‌توان مرز فضای موجود را شکست و با فضایی دیگر ترکیب کرد. گاهی نیاز است فضاهای موجود در منزل بازسازی شود. فضاهایی که با مرتب کردن و سامان دادن، مناسب کار خواهد بود. یک راه دیگر، ساختن فضا از فضاهای مرده خانه است، فضاهایی در خانه وجود دارد که به‌ندرت مورد استفاده قرار می‌گیرد که این فضاها را می‌توان به فضایی کارا مبدل کرد (Elmahadi, [et al.], 2011, P. 382). لازم است در خرید لوازم مورد نیاز کسب‌وکار نهایت دقت به‌عمل آید که حتی‌الامکان از نوع مرغوب انتخاب و خریداری شود، شاید در نگاه اول هزینه بالایی طلب کند اما از هزینه‌های تعمیر و تعویض قطعات کاسته شده و در نهایت سود بیشتری عاید می‌شود (دیکسون، 1377، ص. 201).

 

ابراهیمی، علی (1389). از بنگاه‌های زودبازده تا مشاغل خانگی. ماهنامه کار و جامعه، ش 118 و 119.
انتظاریان، ناهید و طهماسبی، طاهره (1389). موانع و راهکارهای توسعه مشاغل خانگی در ایران. ماهنامه کار و جامعه، ش 127.
بیگدلی شاملو، احمد (1389). ساماندهی فعالیت مشاغل خانگی در قالب تعاونی‌های تأمین نیاز مشاغل. تهران: وزارت تعاون، معاونت تشکیل، توسعه و نظارت تعاونی‌ها، دفتر تعاونی‌های توزیعی.
جمشیدی‌فرد، سعید (1386). کاروکسب خانگی و مقررات مالیاتی آن در استرالیا. حسابرس، ش 36.
حسینی، سیدمحمود؛ مریدسادات، پگاه؛ و فهام، الهام. کار از راه دور؛ راهبردی در کسب‌وکار خانگی زنان ایران. ماهنامه کار و جامعه، ش 91 و 92 و 93.
دیکسون، دی. ای. ان (1377). راهنمای مدیریت مؤسسات کوچک (محمد بلوریان تهرانی، مترجم). تهران: شرکت چاپ و نشر بازرگانی.
گلرد، پروانه (1387). بهره‌وری زنان کارآفرین ایرانی. فصلنامه بازرگانی، ش 46.
گلرد، پروانه (1386). ویژگی‌ها، انگیزه‌ها و اهداف ترغیب‌کننده زنان ایرانی در توسعه کسب‌وکار. فصلنامه بازرگانی، ش. 44.
گل‌محمدی، پروین (1382). زنان خوداشتغال و کارآفرین. کار و جامعه، ش 52.
گنجی، حمزه (1379). روان‌شناسی کار. تهران: ارسباران.
مقدمی‌پور، مرتضی (1382). روان‌شناسی کار. تهران: مؤسسه کتاب مهربان نشر.
مهاجری، علیرضا ؛ و اسدی، مهری (1388). فرهنگ توصیفی کارآفرینی و اشتغال (ج.)2. تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، سازمان همیاری اشتغال دانش‌آموختگان.
مهر، محمد (1389). مشاغل خانگی، مزایا و چالش‌ها. ماهنامه کار و جامعه، ش 118 و 119.
هس، ادوارد دی (1386). کسب‌وکار خانوادگی موفق یک برنامه پیشگیرانه برای مدیریت خانواده و کسب‌وکار (میثاق تصوری و رضا زعفریان، مترجمان). تهران: دانشگاه تهران، دانشکده کارآفرینی.
Elmahadi, M. A; [et al.]. (2011). Office Environment Architecture: Finding Ingenious Ideas in a Home to Stimulate the Office Environment. Paper presented at The 2nd International Building Control Conference.
Wehmeier, Sally (Ed.). (2006). Office. Oxford Advanced Learner's Dictionary (7th ed). Oxford: University Press.