دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

خدمات حسابداری در کسب‌وکار خانگی

Home-Based Accounting Service Business
نویسنده

انجام خدمات حسابداری سایر شرکت‌ها در خانه است.

     برطبق تعاریف اولیه، حسابداری فرایند ثبت، اندازه‌گیری، تلخیص، فعالیت‌ها و رویدادهای مالی واحدهای اقتصادی است. در تعریفی جدیدتر، حسابداری را سیستم اطلاعاتی می‌دانند و در حال حاضر وظیفه حسابداری فراهم کردن اطلاعات مفید برای استفاده‌کنندگان و تصمیم‌گیران مالی است (تالانه، 1383، ص. 64). کسب‌وکار خدماتی؛ شامل فعالیت‌هایی است که برای انتقال کالاها و خدمات از مکان تولید به محل مصرف ضروری اند. شرکت‌های خدماتی، خدمات یا محصولات نامشهودی به مشتریان ارائه می‌کنند. برای مثال مؤسسه حقوقی یا مؤسسه حسابرسی که خدماتی را به ارباب رجوع ارائه می‌کند (هورن گرن، فاستر و داتار، 1388، ص. 67). امروزه همزمان با افزایش مشاغل خانگی و بنگاه‌های کوچک و متوسط بازار حسابداری رونق خاصی گرفته و فرصت‌های شغلی بسیاری را ایجاد کرده است. بنابراین افرادی که در زمینه حسابداری یا حسابرسی دارای تخصص هستند به‌راحتی می‌توانند خدمات خود را در منزل و برای بسیاری از مؤسسات و بنگاه‌های کوچک و بزرگ تجاری، صنعتی و تولیدی و خدماتی انجام دهند (مؤسسه کار و تأمین اجتماعی، 1385، ص. 156). راه‌اندازی خدمات حسابداری بسیار ارزان و آسان است و درآمد مناسبی دارد (Lewis & Trevitt, 2003, P. 86).

     حسابداری عبارت است از فن ثبت، طبقه‌بندی و تلخیص فعالیت‌های مالی یک مؤسسه در قالب اعداد قابل سنجش به پول و تفسیر نتایج حاصله از بررسی این اعداد (جمشیدی، 1379، ص. 14؛ نبوی، 1383، ص. 5؛ نظری، 1387، ص. 179؛ عباس‌زاده، معینی زاده، موسوی بایگی، همایونی، 1391، ص. 17) که به‌صورت گزارش ارائه می‌شود (ابراهیمی، 1380، ص. 28).

     حسابداری سیستمی است که داده‌های مربوط به فعالیت‌های واحد تجاری را دریافت و اندازه‌گیری می‌کند، سپس آنها را پردازش و در قالب نتایج فعالیت و عملکرد واحد تجاری، به تصمیم گیرندگان گزارش می‌کند. به‌همین‌دلیل حسابداری را زبان تجارت نامیده‌‌اند. برنامه‌ریزی مالی، استقراض‌ها، مالیات بر درآمد و سرمایه‌گذاری‌ها تماماً بر یک سیستم اطلاعاتی استوار است. یکی از مهم‌ترین محصولات سیستم اطلاعاتی حسابداری، صورت‌های مالی است که توان تصمیم‌گیری در افراد را ارتقا می‌دهد. صورت‌های مالی اسنادی هستند که وضعیت افراد یا واحدهای تجاری را در قالب مقادیر پولی گزارش می‌کنند (هورن گرن؛ هاریسون و رابینسون، 1386، ص. 12). در واقع حسابداری فنی است که به کمک آن می‌توان وضعیت مالی یک مؤسسه را تشخیص داد (نظری، 1387، ص. 179). اولین تعریف رسمی، حسابداری را فرایند ثبت، اندازه‌گیری، تلخیص و فعالیت‌ها و رویدادهای مالی واحدهای اقتصادی معرفی می‌کند. تعریفی جدیدتر، حسابداری را سیستم اطلاعاتی می‌داند و در حال حاضر که بازارهای سهام و بازارهای بورس وسعت گرفته‌اند، وظیفه حسابداری فراهم کردن اطلاعات مفید برای استفاده‌کنندگان و تصمیم‌گیران مالی است (تالانه، 1383، ص. 64).

     نباید دفترداری را با حسابداری اشتباه گرفت. همان‌طورکه حساب، بخش عملیاتی ریاضیات است، دفترداری نیز بخش عملیاتی حسابداری است (هورن گرن؛ هاریسون و رابینسون، 1386، ص. 13) فرایند حسابداری شامل وظیفه دفترداری هم می‌شود. وظیفه دفترداری، تحریر دفاتر و تهیه صورتحساب‌ها است درحالی‌که در حسابداری وظایفی نظیر شناسایی مختلف، طراحی فرم‌ها و صورتحساب‌ها نیز مطرح است. لذا دامنه حسابداری بسیار گسترده‌تر از دفترداری است (عباس زاده، معینی‌زاده، موسوی بایگی، همایونی، 1391، ص. 17)

     به‌دلیل تنوع خدمات، تعریف آنها همواره کاری دشوار بوده است. آنچه این امر را پیچیده‌تر می‌کند این واقعیت است که به‌دلیل نامحسوس بودن اکثر داده‌ها و ستاده‌ها، غالباً درک و تشخیص راه‌های انجام و عرضه خدمات آسان نیست.

     خدمت؛ کار و عملی است که به‌وسیلة یک طرف به طرف مقابل عرضه می‌شود. گرچه ممکن است این روند با یک محصول فیزیکی در ارتباط تنگاتنگ باشد اما این عمل لزوماً نامحسوس است و معمولاً به مالکیت هیچ یک از عوامل تولید، منجر نمی‌گردد. خدمات؛ نوعی فعالیت اقتصادی اند که با پیامد ایجاد تغییر مورد نظر در دریافت کننده خدمت یا به نیابت از او در مکان‌ها و زمان‌های خاص برای مشتریان ایجاد ارزش می‌کنند و منافعی را مهیا می‌نمایند (لاولاک و رایت، 1382، ص. 14) کارهای خدماتی برای شروع نیاز به سرمایه‌گذاری اندکی دارند (Baker, 2002, P. 4).

     یکی از بخش‌های بسیار مهم در کسب‌وکار و کارآفرینی و بازار کار، حسابداری و مدیریت مالی است. شاید بتوان گفت که قلب کسب‌وکار و امور مالی است (نظری، 1387، ص. 178) خدمات مالی، حمل‌ونقل کالا و مسافر از قدیمی‌ترین فعالیت‌های تجاری هستند که تاریخ آنها به عهد کتاب مقدس باز می‌گردد، و اکنون با شروع هزاره جدید، هریک جزئی از خدمات فعال بخش اقتصاد هستند. صنایع خدماتی جدید، پیوسته در حال تغییر و دگرگونی است (لاولاک و رایت، 1382، ص. 9) شرکت‌های خدماتی، خدمات یا محصولات نامشهودی به مشتریان ارائه می‌کنند. برای مثال مؤسسه حقوقی یا مؤسسه حسابرسی که خدماتی را به ارباب رجوع ارائه می‌کند. این شرکت‌ها چیزی به نام موجودی کالا در پایان دوره حسابداری، نخواهند داشت. اصولاً هزینه دستمزد مهم‌ترین رقم هزینه را تشکیل می‌دهد و اغلب به 70% هزینه کل سازمان می‌رسد (هورن گرن، فاستر و داتار، 1388، ص. 67).

     حسابداری زبان تجارت نامیده می‌شود. به‌همین‌دلیل یکی از مشاغلی که برای آن فرصت‌های شغلی بسیاری وجود دارد خدمات حسابداری است، امروزه تقریباً همه بنگاه‌های کوچک، متوسط و بزرگ به خدمات این بخش نیاز دارند. نگهداری وضع مالی بنگاه، رسیدگی به اسناد، نگارش دفاتر روزانه و کل، بررسی وضع موازنه حساب‌ها، تراز بازرگانی، جمع‌آوری و تنظیم و نگهداری مدارک مالی مربوط به فعالیت‌های تجاری مؤسسات و بسیاری دیگر ازجمله وظایف خدمات حسابداری است که تقریباً کلیه بنگاه‌های تجاری، تولیدی و خدماتی برای بررسی سود و زیان پرداخت مالیات، بیمه و بسیاری از امور اداری و مالی خود باید آنها را داشته باشند. از طرفی ازآنجایی‌که به خدمت گرفتن یک حسابداری تمام وقت ممکن است برای بنگاه‌های تجاری گران تمام شود بسیاری مایلند از خدمات نیمه‌وقت حسابداری استفاده کرده یا اینکه امور مالی خود را به حسابدارانی بسپارند که در خارج از شرکت یا بنگاه این امور را انجام می‌دهند. این امر برای بنگاه تجاری مزایای زیادی دارد زیرا همیشه حضور یک کارمند ثابت در محیط کار مشکلاتی را به همراه دارد که ازجمله آن پرداخت حق بیمه، حق سنوات، هزینه‌های ایاب‌وذهاب، غذا، اضافه‌کاری، مرخصی و... است که در صورت انجام این امور در خارج از بنگاه بسیاری از هزینه‌های آنان کاهش می‌یابد (مؤسسه کار و تأمین اجتماعی، 1385، ص. 156) این واقعیت که بسیاری از مردم انجام حسابداری را دوست ندارند خبر خوش برای افرادی است که می‌خواهند این حرفه را برگزینند. بسیاری از صاحبان کسب‌وکار از انجام حسابداری نفرت دارند و در انجام آن موفق نیستند. ترجیح می‌دهند که این وظیفه مهم را به یک حسابدار بسپارند (Baker, 2002, P. 96) صاحبان کسب‌وکارهای رو به رشد اغلب نیاز به کمک افرادی خارج از محیط کار دارند (Lewis & Trevitt, 2003, P. 2) درحالی‌که انجام کسب‌وکارهای رو به رشد روز به روز پیچیده‌تر می‌شود، مردم نمی‌توانند انجام امور مالی خود رو بهبود بخشند. امروزه اغلب کسب‌وکارهای کوچک نمی‌توانند حسابدار تمام‌وقت استخدام کنند. کارفرمایان به حسابدارها حتی در زمان رکود اقتصادی نیاز دارند، زیرا صاحب کسب‌وکار متوجه است که اگر مراقب پول خود نباشد، به‌زودی کسب‌وکار را از دست خواهد داد. بنابراین دلایل متعددی وجود دارد که کارآفرینان علاقمند می‌شوند خدمات حسابداری خود را به افرادی که این امور را ارائه می‌دهند، بسپارند. امروزه همزمان با افزایش مشاغل خانگی و بنگاه‌های کوچک و متوسط بازار این‌گونه مشاغل نیز رونق خاصی گرفته و فرصت‌های شغلی بسیاری را ایجاد کرده است. بنابراین افرادی که در زمینه حسابداری یا حسابرسی دارای تخصص هستند به‌راحتی می‌توانند خدمات خود را در منزل و برای بسیاری از مؤسسات و بنگاه‌های کوچک و بزرگ تجاری، صنعتی و تولیدی و خدماتی انجام دهند (مؤسسه کار و تأمین اجتماعی، 1385، ص. 156).

     راه‌اندازی خدمات حسابداری بسیار ارزان و آسان است و درآمد مناسبی دارد. برای شروع فعالیت حسابداری در منزل، به یک رایانه مدرن، نرم افزار‌های حسابداری مانند Quicken, Pegausus, Tas… ، و یک چاپگر لیزری نیاز است (Lewis & Trevitt, 2003, P. 86).

     مشتریان می‌توانند رسید و مدارک مورد نیاز را از طریق پست الکترونیکی و نامه پستی ارسال کنند، و یا توسط فردی مدارک را به دست حسابدار برسانند. گزارش‌ها به مشتری می‌تواند از طریق ایمیل یا نامه پستی ارسال شود. ساعات محدودی هم ممکن است، نیاز باشد بعضی فعالیت‌ها، در دفتر مشتریان انجام شود. این یک کسب‌وکار مناسب به‌عنوان کسب‌وکار خانگی است. راه‌اندازی یک وب سایت کاری، راه بسیار خوبی برای قرار دادن کسب‌وکار خود در مقابل جهان است. بهتر است سایت برای جست‌وجوی محلی بهینه‌سازی شود تا مشتریان بالقوه زمانی‌که برای کسب‌وکار حسابداری محلی، جست‌وجو می‌کنند، بتوانند به آسانی آن را بیابند. در وب سایت بهتر است خدماتی که ارائه خواهد شد شرح داده شود. تبلیغات در مجلات و انتشارات محلی نیز می‌تواند خدمات حسابداری خانگی را در مقابل صاحبان کسب‌وکار منطقه قرار دهد. پیوستن به انجمن‌ها و گروه‌های محلی و اجتماعی می‌تواند فرصت‌های بزرگ کاری را فراهم کند. گرفتن نسخه پشتیبان از داده‌ها به‌ویژه زمان کار با داده‌های مشتری در سیستم کامپیوتری ضروری است. این کار تنها راه برای حفاظت داده‌ها و جلوگیری از بین رفتن آنها به‌علت نارسایی و خرابی سیستم کامپیوتر است. برای حفاظت در برابر از دست دادن اطلاعات به‌علت آتش‌سوزی، سیل، و یا سرقت نیز مؤثر است (Robert, 2011). حسابدار مستقل برای موفقیت، باید از توجه به جزئیات لذت ببرد، دقیق، قابل اعتماد، قاطع و امین باشد همچنین در استفاده از نرم افزارهای حسابداری ماهر باشد. اگر فرد کار مالی و یا حسابداری برای یک کارفرما انجام داده باشد. اگر فردی از کار کردن با اعداد لذت می‌برد، اما فاقد تجربه کافی است، می‌تواند دوره‌های حسابداری را در مراکز معتبر بگذراند (Edwards, 2003) مهارت‌های مورد نیاز حسابدار در جهت خدمات حسابداری عبارت‌اند از: جمع‌آوری، تنظیم و دسته‌بندی مدارک مالی مربوط به فعالیت‌های تجاری و بازرگانی، تنظیم اسناد و گزارش‌های مربوط به دریافت‌ها و پرداخت‌ها، موازنه حساب‌ها و رسیدگی به حساب‌های درآمد و هزینه، معاملات بانک‌ها و دفاتر سرمایه‌گذاری، تنظیم اوراق و اسناد سهام و ضمانت‌نامه‌ها، تهیه قراردادها، تهیه و تکمیل اظهارنامه‌های مالیاتی، نحوه تراز سود و زیان، نگارش دفاتر روزانه و کل، وظایف دفترداری (مؤسسه کار و تأمین اجتماعی، 1385، ص. 157).

 

ابراهیمی، سید کاظم (1380). اصول حسابداری 1: براساس مصوبات شورای عالی برنامه‌ریزی تدوین شده برای رشته‌های حسابداری. تهران: دانش نگار.
جمشیدی، سعید (1379). اصول حسابداری 1 (چاپ دوم). تهران: شکوه اندیشه.
دیکسون، دی. ای. ان (1377آ). راهنمای مدیریت مؤسسات کوچک (محمد بلوریان تهرانی، مترجم). تهران: شرکت چاپ و نشر بازرگانی.
دیکسون، دی. ای. ان (1377ب). کسب‌وکار خود را بهتر کنید (فرامرز بهرامی کرمانشاهی، مترجم). تهران: انتشارات امیرکبیر.
عباس‌زاده، محمدرضا؛ معینی‌زاده، محسن؛ موسوی بایگی، ناصر؛ و همایونی، محمدحسین (1391). اصول حسابداری برای مؤسسات خدماتی و بازرگانی. مشهد: انتشارات مرندیز.
لاولاک، کریستوفر؛ و رایت، لارن. اصول بازاریابی و خدمات (ابوالفضل (اردشیر) تاج زاده، مترجم). تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
مؤسسه کار و تأمین اجتماعی (1385). مشاغل نو، مشاغلی در: فنّاوری (IT)، کار از راه دور، در منزل، ایجاد بنگاه‌های کوچک و متوسط (ج.1). تهران: مؤسسه کار و تأمین اجتماعی.
نظری، محمدرضا (1387). اصول و مبانی کارآفرینی. تهران: پیام پویا.
نبوی، عزیز (1383). اصول حسابداری (ج.1). تهران: کتابخانه فروردین.
هورن گرن، چارلز؛ فاستر، جورج؛ و داتار، سریکانت (1383). حسابداری صنعتی با تأکید بر مسائل مدیریتی (علی پارسائیان و موسی بزرگ اصل، مترجمان). تهران: کتاب فرزانه.
هورن گرن، چارلز؛ هاریسون، والتر؛ و رابینسون، مایکل (1386). اصول حسابداری (ج.1) (ایرج نوروش و غلامرضا کرمی، مترجمان). تهران: کتاب نو.
تالانه، عبدالرضا (1383). حسابداری و حسابرسی: با نگاهی به قانون استفاده از خدمات تخصصی حسابداران رسمی (محمد گودرزی، مصاحبه گر). بانک و اقتصاد، ش 53.
Baker, Diane (2002). Running a Home-Based Business (2nd edition). London: Kogan page Limited.
Edwards, Paul & Sarah (2003). Starting a Bookkeeping Business.
Lewis, Roger & Trevitt, Roger (2003). Vocational Business + Financial Accounting. Cheltenham: Nelson Thornes Ltd.
Robert, w. (2011). Starting a Home-Based Bookkeeping and Accounting Business. How to Start a Successful Bookkeeping and Accounting Business at Home. n.p.