دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

خدمات تلفن همراه در کارآفرینی خانگی

Mobile services in home entrepreneurship
نویسنده

ارتباط صاحب کسب‌وکار خانگی با مشتریان وی از طریق تلفن همراه انجام می‌شود.

     در یک کسب‌وکار خانگی، به هرگونه استفاده تجاری نیروی کار خانگی از دستگاه‌های تلفن همراه و به‌طور کلی شبکه‌های بی‌سیم، به‌منظور انجام مقاصد و فعالیت‌های تجاری در جهت خدمت‌رسانی به مشتریان، مفهوم «ارائه خدمت تجاری توسط تلفن همراه در کارآفرینی خانگی» اطلاق می‌گردد (Ktoridou, et al., 2008).

     بنا به تعریف، یک کسب‌وکار وقتی یک «کسب‌وکار خانگی» محسوب می‌گردد که اکثر وظایف کسب‌وکار توسط اپراتورهای خانگی انجام گیرد و یا کسب‌وکاری که محلی جز در اجاره و مالکیت اپراتورهای خانگی، برای آن فرض نشده است (Redmond & Waker, 2010) و اگر این نوع از کسب‌وکار با استفاده از محیط بی‌سیم به ارائه خدمات خانگی خود اقدام نماید، گفته می‌شود این نوع کسب‌وکار خانگی از خدمات توسط تلفن همراه بهره برده است (Ktoridou, et al., 2008).

     به بیان دیگر، می‌توان گفت در یک کسب‌وکار خانگی، خدمات توسط تلفن همراه به هرگونه ارائه خدمت یا تجارت الکترونیکی که به‌وسیلة یک محیط بی‌سیم، مثلاً اینترنت انجام می‌پذیرد، اطلاق می‌شود. به‌عبارتی، به استفاده تجاری از دستگاه‌های تلفن همراه و به‌طور عمده شبکه‌های بی‌سیم که به مشتریان، شرکا و کارمندان اجازه انجام فعالیت‌های تجاری را در هر زمان و در هر مکانی، می‌دهد، می‌توان مفهوم ارائه خدمت تجاری توسط تلفن همراه را اطلاق نمود (Ktoridou, et al., 2008).

     استفاده از دستگاه‌های بی‌سیم در یک کسب‌وکار خانگی، مشتری را قادر می‌سازد به برنامه‌های تجاری بی‌سیم دسترسی مستقیم داشته باشد. ازآنجایی‌که انتقال داده‌ها در شبکه‌های بی‌سیم، سریع‌تر، ایمن‌تر و مناسب‌تر صورت می‌پذیرد، استفاده از تلفن همراه، انتخاب بسیار مناسبی برای تجارت الکترونیکی می‌باشد (Ktoridou, et al., 2008)

1. تولید: گوشی‌های تلفن همراه، یک شبکه موثر برای تولید محصولات جدید هستند. به‌عنوان نمونه، یک آشپزخانه خانگی، در هنگام تولید یک طعم جدید برای سوپ پاستا، از یک تلفن همراه بلاگ برای جلب توجه و مشارکت مصرف‌کننده‌ها که اکثر آنها خانم‌های جوان بودند، استفاده کرد. در این بلاگ، کاربران تلفن همراه اجازه داشتند تا نظرات و دیدگاه‌های خود را درباره طعم جدید، وارد کنند. نتیجه این بود که یک طعم جدید سوپ پاستا که با استفاده از نظرات بازدیدکنندگان بلاگ تولید شده بود، وارد بازار گردید. بدین‌ترتیب این کسب‌وکار خانگی توانست با حداقل هزینه و زمان، از نظرات ارزشمند مصرف‌کنندگان خود برای تولید محصول جدید استفاده نماید. علاوه‌براین، برنامه‌های کاربردی تلفن همراه در یک کسب‌وکار خانگی می‌توانند افزایش دقت و صرفه‌جویی در زمان فعالیت نیروی کار خانگی را به‌واسطه تسهیل در بازیابی یا به روز کردن اطلاعات، به ارمغان آورند و از این طریق، کارایی کسب‌وکار را افزایش دهند. به‌عنوان نمونه، پژوهش‌ها نشان می‌دهند که کسب‌وکارهای خانگی مشغول در حوزه بیمه، با استفاده مناسب از دستگاه‌های تلفن همراه، توانسته‌اند فرایند پرداخت سنتی مطالبات خود را که معمولاً وقت‌گیر بوده و کارآمدی چندانی ندارد، با سرویس تنظیم هزینه و پرداخت الکترونیک تلفن همراه جایگزین کنند؛

2. تبلیغ یک برند برای کسب‌وکار خانگی: تأثیری که شبکه‌های تلفن همراه روی تبلیغ برند داشته است، در میان آگاهان این عرصه، کاملاً شناخته شده می‌باشد. پژوهش‌های صورت گرفته در حوزة تبلیغات توسط تلفن همراه، حاکی از آن است که قوی‌ترین انگیزه و هدف در استفاده از تبلیغات توسط تلفن همراه، به وجود آوردن یک برند شناخته شده است. هم‌چنین، بازاریابی توسط تلفن همراه عمدتاً برای جلب توجه مخاطبین نسبت به یک برند، تغییر تصویر برند و افزایش وفاداری و اعتماد به یک برند، به‌کار برده می‌شود. بنابراین، یک کسب‌وکار خانگی می‌تواند به کمک بازاریابی با پیام کوتاه، برند خود را به مخاطبین شناسانده و با تبلیغات مستمر آن را در ذهن مشتری حک کند. فرستادن پیام‌های تبلیغاتی یک راه تضمین شده برای ارائه برند به مصرف‌کنندگان است، چرا که پیام‌های کوتاه تقریبا در تمامی موارد به مقصد می‌رسند. بعد از اینکه پیام‌ها به دست مخاطب می‌رسند، در حافظه گوشی ذخیره شده و فرد می‌تواند هر زمان که راحت بود، نگاهی به آنها بیندازد. بر خلاف ایمیل، پیامک تیتر موضوع ندارد. به همین خاطر باز کردن پیام‌های کوتاه قبل از پاک کردن آنها، تضمین شده است. همچنین سرویس پیام کوتاه از بازاریابیِ ویروسی هم پشتیبانی می‌کند. این امر برای برندهایی که علاوه‌بر شناساندن خود به مشتریان به دنبال افزایش اعتبار هم هستند، بسیار مفید واقع می‌شود.

3. قیمت‌گذاری: در مقایسه با راهبردهای قیمت‌گذاری سنتی، قیمت‌گذاری جزئی (خرده‌فروشی) توسط تلفن همراه می‌تواند سود بیشتری را حاصل نماید. پژوهشگران، به این نکته اشاره دارند که از طریق دستگاه‌های تلفن همراه، یک کسب‌وکار خانگی می‌تواند قیمت بی‌نظیری را به یک مشتری ارائه دهد، بدون آنکه مصرف‌کننده مورد نظر یک فرد دیگر چه قیمتی را پرداخت کرده است. این استراتژی قیمت‌گذاری، به ندرت در فضای بازاریابی جهانی یعنی جایی که همگان از قیمت‌ها مطلع هستند و هر مشتری باید هزینه‌های از پیش تعیین شده را بپردازد، محقق شده است. در دنیای تلفن همراه، قیمت‌گذاری جزئی و رقابت‌ها، به خاطر مدل پویای قیمت‌گذاری بسیار پیچیده است. ذکر این نکته لازم است که کسب‌وکارهای خانگی، برای انجام مؤثر چنین راهبرد قیمت‌گذاری به دانش مشتریان و برنامه‌های پیشرفته که اجازه می‌دهد قیمت‌گذاری‌ها توسط تلفن همراه با راهبردهای قیمت‌گذاری جزئی یکی شوند، نیاز دارد. یک مزیت دیگر رسانه تلفن همراه، در زمینه قیمت‌گذاری، این است که از طریق اینترنت تلفن همراه، مشتریان قادرند درحالی‌که در یک فروشگاه فیزیکی مشغول خرید هستند، قیمت ارائه شده توسط فروشنده را با فروشنگاه‌های اکترونیگی مقایسه کند. این قابلیت از طریق نزدیک‌تر کردن سطح اطلاعات خریدار و فروشنده، قدرت دادوستد (چانه زدن) مشتری را بسیار افزایش می‌دهد؛

4- شبکه‌های توزیع: فنّاوری تلفن همراه به یک کسب‌وکار خانگی، کمک می‌کنند تا کارایی شبکه‌های توزیع کننده کالاها خود را افزایش دهند. به‌عنوان مثال، برنامه‌های تلفن همراه می‌توانند برای مکان‌یابی یک یا چندین کالای در حال حمل، استفاده شوند. این به کسب‌وکارهای خانگی، اجازه میدهد وقتی به کالای خاصی نیاز دارند، نزدیک‌ترین کامیون حمل کالا به موقعیت خود را پیدا کرده و در کوتاه‌ترین زمان ممکن کالای موردنیاز را تحویل بگیرند. بدین گونه، قیمت نهایی کالا، کاهش می‌یابد؛

5- تبلیغات: دستگاه‌های تلفن همراه، شیوه ارتباط کسب‌وکارهای خانگی را با مشتریان دگرگون کرده‌اند. به‌جای تمرکز روی شیوه سنتی ارتباط ساده با توده مردم، کسب‌وکارهای امروزی روی فرد فرد جامعه کار می‌کنند. تأثیر عمده دستگاه‌های تلفن همراه روی ارتباطات بازاریابی در این سه ناحیه بارز هستند: تبلیغات، افزایش فروش و بازاریابی مستقیم. تبلیغات به‌وسیلة تلفن همراه، به بازاریابان اجازه می‌دهد محصولات و خدمات خود را به‌صورت شخصی‌تر و متقابل‌تر، تبلیغ کنند. تبلیغات بوسیله تلفن همراه همچنین می‌تواند برای تهییج مشتریان به سایت‌های تجاری استفاده شود، که در این صورت در ادامه، رابطه مثبت با برندهای ممتاز را افزایش می‌دهد. به بیان دیگر، تبلیغات از طریق تلفن همراه به کسب‌وکارهای خانگی کمک می‌کند اهدافشان را به مشتریان موثرتر بشناسانند. مشتریان ممکن است شیوه «پیامک بفرست و برنده شو» را جذاب‌تر از شیوه سنتی بدانند، چرا که در آن نیازی به وارد کردن اطلاعات پستی نیست. می‌توان کالابرگ‌های زمان بندی شده توسط تلفن همراه را که برای تبلیغ یک محصول موثر است، برای مشتریان فرستاد. به‌عنوان مثال، می‌توان کالابرگ‌های مواد خوراکی را در ساعات غذا یا کالابرگ کرایه فیلم‌های ویدئویی را در تعطیلات آخر هفته‌ها به گوشی مشتریان ارسال کرد. به‌طور کلی می‌توان گفت هدف نهایی بازاریابی مستقیم، واکنش مشتری نسبت به کالا است و رسانه تلفن همراه بیش از هر رسانه‌ای، پتانسیل کارآمد کردن تبلیغات را دارد. به این دلیل که گوشی تلفن همراه همیشه همراه صاحب خود است؛ این شبکه، فرصت‌های تقریبا همیشگی را برای دستیابی مستقیم به خریداران در اختیار بازاریابان قرار می‌دهد. این حقیقت که تغییر شماره تلفن همراه، کار پرزحمتی است، ادعای قبلی را ثابت می‌کند. به‌علاوه، بازاریابی مستقیم توسط تلفن همراه برای یک کسب‌وکار خانگی، قابلیت پاسخ سریع را در اختیار کسب‌وکارها قرار می‌دهد که به‌وسیلة آن می‌توانند در شرایط پیش‌بینی نشده، با تبلیغات و پیشنهادی جدید، پاسخگوی مشتریان باشند (Smutkupt, et al., 2010).

     به کارگیری تلفن همراه به‌منظور ارائة خدمت در یک کسب‌وکار خانگی، مزایا و ویژگی‌هایی را به همراه خواهد داشت که برخی از مهم‌ترین آنها به‌شرح زیر می‌باشد:

1. قابلیت دسترسی: وجود گوشی‌های تلفن همراه در همه لحظات و در هر نقطه‌ای، ازجمله مزایای اصلی ارائه خدمت توسط آنها ازسوی یک کسب‌وکار خانگی می‌باشد. به کمک این ویژگی، کاربران قادرند تا اطلاعات را در هر جایی که حضور دارند؛ دریافت کرده و بدون هیچ‌گونه محدودیت زمانی و مکانی، معاملات خود را انجام دهند. این قابلیت، به این دلیل حاصل می‌گردد که دستگاه‌های تلفن همراه، یک وسیله قابل حمل بوده و اکثر مواقع هم روشن می‌باشند. در دنیای کنونی، مردم بدون گوشی‌های تلفن همراه خود از خانه خارج نمی‌شوند و همیشه به آن توجه می‌کنند؛

2. شخصی بودن: گوشی‌های تلفن همراه ابزاری کاملاً شخصی هستند و به ندرت فردی جز صاحبانشان از آنها استفاده می‌کند. علاوه‌براین، تلفن‌های همراه، به سیم کارت‌هایی مجهز هستند که توانایی ذخیره سازی اطلاعات شخصی فرد را نیز دارد (Smutkupt, et al., 2010)؛

3. ارتباطات دوسویه: ارتباط دو طرفه از دیگر ویژگی‌هایی است که پتانسیل نهفته گوشی‌های تلفن همراه در امر ارائه خدمت را به اثبات می‌رساند. دستگاه‌های تلفن همراه، بیش از هر دستگاه دیگری به صاحبان خود اجازه ارتباط دو طرفه را می‌دهند، و دلیل آن هم این است که همیشه روشن هستند و زمان کمی برای آغاز به کار خود و ادامه فعالیت نیاز دارند (Schierholz, et al., 2007)؛

4. مکان‌یابی: این وضعیت که به قدرت شناسایی موقعیت جغرافیایی کاربر به‌وسیلة دستگاه تلفن همراه او اطلاق می‌گردد؛ به کمک فنّاوری‌های مکان یابی مختلف که توسط سامانه موقعیت یاب جهانی هدایت می‌شوند، امکان‌پذیر شده است. به لطف این فنّاوری، بازاریابان قادرند تا با تمرکز روی یک ناحیه جغرافیایی خاص، محصولات و خدمات خود را به مشتریان ارائه دهند. پیش بینی می‌شود که در آینده نزدیک، بازاریابی مکان، فرصت‌های تجاری بسیار بیشتری را به کمک فنّاوری‌های خلاقانه مثل بلوتوث و آر.اف.آی.دی فراهم کند (Bruner & Kumar, 2007)؛

5. آگاهی از نگاه مشتری: شبکه تلفن همراه به کسب‌وکار‌ها اجازه دسترسی گسترده به داده‌ها و اطلاعات مشتری را شامل ارتباطات، الگوهای اجتماعی و حتی موقعیت جغرافیایی مشتری (البته با اجازه او) می‌دهد؛

6. تنوع مکالمات مشتری: اگر چه گوشی‌های تلفن همراه قادر نیستند مثل رایانه‌های خانگی تجربه سرگرمی‌های چندرسانه‌ای را در اختیار کاربر قرار دهند و به‌طور مشخص، از نظر اندازه صفحه نمایش نیز توانایی رقابت با آنها را ندارند بااین‌حال، مزیت‌های صوتی و تصویری بلادرنگ و بی‌نظیر گوشی‌های تلفن همراه، ویژگی منحصربه‌فردی در نزد مشتریان می‌باشد. ازسوی دیگر، گوشی‌های تلفن همراه، ابزاری مفید هستند که به مشتریان این اجازه را می‌دهند با یک کلیک، با صدا، پیام‌های متنی و پیام‌های چندرسانه‌ای به محرک‌های اطلاعاتی واکنش نشان داده و پاسخگو باشند؛

7. آگاهی از احساسات، شیوه و سبک زندگی مشتری: سلیقه مشتریان در انتخاب یک دستگاه تلفن همراه، نشان دهنده شیوه زندگی آنها است، به این دلیل که، از لحاظ احساسی، کاربران به‌شدت به گوشی‌های تلفن همراه خود وابسته‌اند و به آن، نه فقط به‌عنوان یک ابزار حیاتی، بلکه به چشم بخشی از زندگی روزانه خود نگاه می‌کنند. ازآنجایی‌که گوشی‌های تلفن همراه حضوری چشم‌گیر و پررنگ در زندگی مردم دارند، به ابزاری قدرتمند برای دفاع، نقد و حمایت از یک موضوع، محصول، کسب‌وکار یا شیوه زندگی خاص تبدیل شده‌اند. در مجموع، مردم با گوشی‌های تلفن همراهشان بیشتر از هر وسیله دیگری (حتی رایانه و تلویزیون) هیجان زده می‌شوند؛

8. تسهیل معاملات: محدودیت فیزیکی بسیار کمی برای گوشی‌های تلفن همراه وجود دارد. در واقع ویژگی تلفن‌های همراه تحت عنوان «متحرک بودن» این بستر را مهیا ساخته است تا همواره مشتریانی وجود داشته باشند که صرف نظر از موقعیت جغرافیایی خود به آسانی به برنامه‌های تجارت الکترونیک و پرداخت‌های الکترونیک دسترسی دارند. این امکان به‌واسطه ارائه خدمات توسط تلفن همراه فراهم گردیده است تا مشتریان بتوانند کالاهای مورد نیاز خود را که قادر به خرید حضوری آنها نیستند؛ خریداری و دریافت نمایند. کسب‌وکارهای خانگی هم می‌توانند با به‌روز کردن منظم قیمت‌ها و عرضه خدمات جدید در برنامه‌های تجارت توسط تلفن همراه، پاسخگوی نیاز مشتریان باشند (Friedrich, et al., 2009).

 

امکان‌پذیری ارائه خدمات توسط تلفن همراه در کارآفرینی خانگی

1. ارائه خدمات یک کسب‌وکار به‌وسیلة تلفن همراه، نیاز به سرمایه‌گذاری کلان ندارد. کارافرینان خانگی، تنها باید خدمات مورد نظر کسب‌وکار و مضامین را فراهم کنند و اپراتور تلفن همراه می‌تواند بقیه کارها را انجام دهد؛

2. مدل‌های کسب‌وکار برای ارائه خدمات تلفن همراه در طول سال‌های اخیر، متحول شده و رشد پیدا کرده‌اند، به خصوص در آسیا که این رشد با سرعت بسیار بالایی صورت گرفته است. فرایندی که به‌عنوان یک مدل پیچیده آغاز شد و فقط تعداد محدودی از شرکت‌ها روی آن تسلط داشتند، اکنون به بازاری بازتر و پویاتر با تعداد بالایی مخاطب تبدیل شده است. چشم‌انداز امروز خدمات تلفن همراه بسیار متفاوت از نسل اول آن است؛

3. مصرف‌کنندگان مدت‌ها است که به سهولت و راحتی کار با دستگاه‌های تلفن همراه پی برده‌اند و موانعی که پیش روی کاربران تلفن همراه قرار داشت، از میان رفته‌اند؛

4. اپراتورهای تلفن همراه در حال کاهش تعرفه‌ها و حتی رایگان کردن بعضی از خدمات خود هستند و هزینه‌ها دیگر مانعی برای خدمات چندرسانه‌ای با حجم بالا نمی‌باشد؛

5. پذیرفته شدن شبکه تلفن همراه در همه نواحی و در بین همه فرهنگ‌ها، نشان دهنده این است که این دستگاه به نشانه‌ای برای سبک زندگی مدرن تبدیل شده است. مصرف‌کنندگان به دنبال گوشی‌های تلفن همراهی هستند که بتواند آنها را با دیگر بخش‌های زندگی ربط دهد؛

6. سرانجام، شبکه‌های تلفن همراه برای کارآفرینان خانگی، ابزاری قدرتمند با پتانسیل قابل توجه برای ساخت و توسعه یک کسب‌وکار هستند. برای اولین بار در تاریخ شبکه‌های تلفن همراه، موانع موجود، به قدر کافی از بین رفته‌اند تا اجازه دهند بازاریابی توسط تلفن همراه نه تنها تصویری جذاب داشته باشد، بلکه از نظر عملی نیز یک فعالیت اقتصادی امکان‌پذیر و میسر باشد (Smutkupt, et al., 2010).

چارچوب تجارت و ارائه خدمات توسط تلفن همراه در یک کارآفرینی خانگی: چارچوبی که برای این منظور پیشنهاد می‌گردد، دارای چهار سطح می‌باشد:

1. برنامه‌های کاربردی تجارت و ارائه خدمات توسط تلفن همراه؛

2. زیرساخت‌های مربوط به کاربران؛

3. میان افزار؛

4. زیرساخت‌های مربوط به شبکه (Varshney & Vetter, 2001).

این چارچوب بیان می‌دارد که طراحی برنامه‌های کاربردی جدید مرتبط با تجارت توسط تلفن همراه، باید قابلیت‌ها و گنجایش زیرساخت‌های مربوط به کاربران را داشته باشد (Varshney & Vetter, 2001).

 

مدل‌های ارتباطات تلفن همراه برای یک کسب‌وکار خانگی:

1. مدل خطی ارتباطات تلفن همراه (مدل سنتی)

مدل سنتی ارتباطات تلفن همراه، بیشتر شبیه یک مدل خطی است و توسط تعدادی از اپراتورها ارائه می‌شود. یک مثال ساده در این ارتباط، ارسال پیام‌های تبلیغاتی ازسوی یک مؤسسه تبلیغاتی به سرویس دهندگان تلفن همراه و در نهایت به گوشی مشترکین است. در این مدل سنتی، مشتریان به‌عنوان کاربرانی منفعل و پیام‌های تبلیغاتی به سادگی به‌عنوان هرزنامه در نظر گرفته می‌شوند. در این مدل خطی هیچ اثری از عمل و عکس‌العمل متقابل نیست و این مسئله بدین معنا است که امکان کسب اجازه از کاربران برای ارسال پیام‌ها وجود ندارد. بدیهی است که این مدل ارتباطات تلفن همراه برای تئوری ارائه خدمات توسط تلفن همراه امروزی مناسب نیست، چرا که در نهایت منجر به شکست خوردن نظریه می‌شود (Hang, 2011).

 

2. مدل ارتباطات تلفن همراه با محوریت مشتریان

یک مدل جدیدتر ارتباطات تلفن همراه می‌گوید که مشتریان باید نقشی محوری داشته باشند. این مهم‌ترین بخشی است که این مدل روی آن تمرکز دارد. علاوه‌براین، مدل ارتباطات تلفن همراه با محوریت مشتریان روی ارتباط متقابل مخاطبان و ذی‌نفعان برای تصویب کردن ارتباطاتی که بین آنها صورت می‌گیرد، تأکید دارد. در این مدل، ساختار شبکه نسل جدید، یک مدل ارزشی مناسب‌تر را پیشنهاد می‌کند که در آن، تمایل به دسترسی به اینترنت و همگرایی شبکه تلفن همراه در حال رخ دادن است. اینترنت به سرویس‌ها و فنّاوری‌های تلفن همراه اجازه اتصال به رسانه‌های ارتباطی دیگر را می‌دهد و این خود موجب شکل گیری ارائه خدمات متنوعی می‌شود. بدین معنا که خدمات دیگر، از طریق اینترنت روی تلفن همراه قابل دسترسی هستند. با توجه به این موارد، واضح است که ارتباطات تلفن همراه خطی نبوده، بلکه به‌صورت رابطه‌ای متقابل است و باید با معبری که قابلیت ارتباط متقابل را داشته باشد، ترکیب شود. از زاویه یک دید متفاوت، مشتریان در این مدل، دیگر مانند مدل سنتی، منفعل و تابع نیستند. به کمک اینترنت تلفن همراه نسل جدید، یک رابطه متقابل دو طرفه بین مشتریان و کسب‌وکار شکل گرفته است. هم‌چنین، در این مدل مشتریان می‌توانند با واسطه یا مستقیماً با ذی‌نفعان مختلف ازجمله اپراتورهای شبکه، سازندگان دستگاه‌های تلفن همراه، فراهم‌کنندگان مضامین و آژانس‌های بازاریابی در تماس باشند. این موضوع موجب از بین رفتن مسئله تک شبکه‌ای بودن شده است و اکنون کسب‌وکارها و مشتریان می‌توانند روابط نزدیک‌تری داشته باشند. علاوه‌براین، در این مدل کاربران تلفن همراه، چیزی بیشتر از مصرف‌کنندگان منفعل هستند و روند بازاریابی و نتیجه آن (کالاها و خدمات) به‌طور قابل ملاحظه‌ای به مشتریان بستگی دارد. با توجه به وظایف و مسئولیت‌های بازاریابی یک مدل ارتباطات تلفن همراه با محوریت مشتریان که چهار سطح دارد، برای فعالیت‌های بازاریابی از طریق تلفن همراه شکل می‌گیرد. این مدل رابطه و اهداف دست‌اندرکاران مختلف بازاریابی را به نمایش می‌گذارد. در این مدل بعد از مشتریان که در سطح اول قرار دارند، سطح دوم که نزدیک‌ترین سطح به مشتریان است، سطح سرویس‌دهندگان ارتباطات تلفن همراه است، افرادی که با مسائل مربوط به ارتباطات و کارهای فنی سر و کار دارند. یک سطح بالاتر متعلق به بازاریابان است، افرادی که روی فعل و انفعالات بازاریابی به‌واسطه شبکه‌های تلفن همراه بر روی مشتریان، متمرکز شده‌اند. وظایف بازاریابان بسیار متنوع است. این نوع از ذی‌نفعان می‌توانند تمام ابعاد امور بازاریابی و ارتباطات تلفن همراه را پشتیبانی کنند. بیرونی‌ترین سطح این مدل هم مربوط به صاحبان کسب‌وکار است. کاربرد این مدل، مشخص کردن تفاوت بین نقشی است که هرکدام از چهار سطح در محیط بازاریابی توسط تلفن همراه ایفا می‌کنند (Hang, 2011).

 

3. مدل سه بعدی (V-I-P)

ذی‌نفعان در طول روند بازاریابی، سودی را با دیگران رد و بدل می‌کنند. به اعتقاد عده‌ای از محققین ارتباط مستقیم بین سودآوری و تمایل ذی‌نفعان وجود دارد. بر این اساس، شیواتر و مؤثرتر است که از سه متغیر «سود، تمایل و قدرت» برای تعریف انواع ذی‌نفعان حاضر در روند ارتباطات توسط تلفن همراه و قدرت تأثیرگذاری آنها استفاده شود. علاوه‌براین باید تعیین گردد که کدام‌یک از ذی‌نفعان بیشترین قدرت را برای تأثیرگذاری روی ارتباطات تلفن همراه دارد. به‌همین‌جهت، سه متغیر زیر در مدلی که برای مشخص کردن بیش از پیش نقش ذی‌نفعان به وجود آمده، استفاده شده‌ است. اولین متغیر سود است و معیار، این می‌باشد که یک ذی‌نفع چه مقدار پول را به‌عنوان نتیجه ارتباط توسط تلفن همراه به دست آورده است. دومین متغیر تمایل (قصد استفاده) است که نشان می‌دهد آیا این ذی‌نفع علاقمند به این فعالیت ارائه خدمت و میزان سود آن می‌باشد یا خیر. آخرین متغیر در این مدل، قدرت است و به این معنی می‌باشد که این ذی‌نفع‌ می‌تواند تأثیر چشم‌گیری روی روند ارائه خدمت توسط تلفن همراه و نتیجه آن داشته باشد (Hang, 2011).

 

مدل‌های کسب‌وکار توسط تلفن همراه

 

1. مدل کسب‌وکار B2C توسط تلفن همراه

مدل‌کسب‌وکار B2C توسط تلفن همراه، شامل مدل‌های تجاری، واسطه‌ای و اطلاعاتی هستند. یک مدل تجاری، برای ارائه خدمات توسط تلفن همراه به‌منظور تعاملات مستقیم تجاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. مدل‌های واسطه، برای تحویل خدمات تلفن همراه از سایر منابع به مشتریان تلاش می‌نمایند و مدل‌های اطلاعاتی، اطلاعات شخصی را به ترمینال‌های تلفن همراه می‌رسانند (Leem, Suh, & Kim, 2004).

2. مدل‌های کسب‌وکار B2B/B2E

در این گروه از الگوها، مدل‌ها براساس چشم‌انداز زنجیره ارزش پیشنهاد می‌گردند و ساختار کسب‌وکار، مدل را پیشنهاد می‌کند (Leem, Suh, & Kim, 2004).

     ابزارهای مورد استفاده برای ارائه خدمات توسط تلفن همراه در کارآفرینی خانگی: مهم‌ترین ابزارهایی که می‌توان به کمک آنها خدمات را در یک کسب‌وکار خانگی، به کمک تلفن همراه ارائه نمود، به این شرح می‌باشند:

1. پیام کوتاه؛

2. پیام چندرسانه‌ای؛

3. کدهای پاسخگوی سریع (QR)؛

4. بلوتوث

5. سیستم موقعیت‌یاب جهانی (GPS)؛

6. وب‌گاه‌های تلفن همراه ؛

7. تلویزیون‌های همراه (Aktas, 2010).

     کسب‌وکارهای خانگی برای ارائه خدمات توسط تلفن همراه به برنامه‌هایی نیاز دارند. اهم برنامه‌هایی که یک کسب‌وکار خانگی را قادر به ارائه خدمت توسط تلفن همراه می‌سازد، عبارت‌اند از:

1. برنامه‌های مالی: این برنامه‌های کاربردی ویژه تلفن همراه، یکی از مهم‌ترین عناصر تجارت همراه می‌باشند و دارای تنوع و گوناگونی زیادی هستند. می‌توان برخی از انواع این خدمات را به این شرح معرفی نمود: 1- بانکداری همراه؛ 2- خدمات دلالی همراه؛ 3- نقل و انتقال پول همراه؛ 4- خرده پرداخت‌های همراه. این خدمات می‌توانند دستگاه‌های تلفن همراه را به یک وسیله تجارت و بانک جایگزین تبدیل گرداند. نکته‌ای که در ارائه این گروه از خدمات باید به آن توجه گردد، تأمین امنیت این گروه از تعاملات مالی می‌باشد؛

2. تبلیغات توسط تلفن همراه: تبلیغات توسط تلفن همراه، نیز یکی ازطبقه‌های مهم از گروه خدماتی است که می‌توان توسط تلفن همراه ارائه داد. این گروه از خدمات، اغلب به کمک اطلاعات جمع‌آوری شده توسط اپراتورهای تلفن همراه قابل ارائه می‌باشد؛

3. مدیریت موجودی توسط تلفن همراه: این گروه از برنامه‌های کاربردی شامل خدمات ردیابی محل کالاست؛

4. جست‌وجو و مکان‌یابی محصولات: این گروه شامل واقع شدن یک آیتم در یک موقعیت خاص می‌باشد؛

5. مدیریت خدمات بلادرنگ (مؤثر)؛

6. مهندسی مجدد کسب‌وکارهای بی‌سیم؛

7. حراج توسط تلفن همراه؛

8. خدمات سرگرمی توسط تلفن همراه (Varshney & Vetter, 2002).

     کسب‌وکارهای خانگی برای انجام امور بازاریابی خود به برنامه‌های کاربردی نیاز دارند. این برنامه‌ها عبارت‌اند از:

1. ارسال خبرنامه: ارسال خبرنامه، یکی از رایج‌ترین شیوه‌های بازاریابی توسط تلفن همراه است که از طریق ارسال پیام کوتاه یا پیام چندرسانه‌ای انجام می‌پذیرد. مهم‌ترین مؤلفه‌هایی که باید در ارسال خبرنامه به آن توجه گردد، مجوز مشتری برای ارسال، زمان ارسال، کیفیت بصری و اندازه خبرنامه‌های پیامکی یا پیام چندرسانه‌ای می‌باشد؛

2. ارسال پیام هشدار به مشتری در هنگام نزدیکی به محل ارائه محصول یا خدمت: با استفاده از برنامه‌های ردیابی تلفن همراه می‌توان در هنگام نزدیکی مشتری به‌جایی که محصول و یا خدمت کارآفرین در آنجا ارائه می‌گردد، به او پیامی هشداردهنده ارسال و از او برای خرید، دعوت به عمل آورد؛

3. ارسال پیام خوش‌آمد برای توریست‌ها و مشتریان خارجی احتمالی: این امر با استفاده از قراردادی که اپراتور تلفن همراه پشتیبان کسب‌وکار مورد نظر با اپراتور مشتری خارجی دارد، حاصل می‌شود. علاوه‌بر پیام خوش‌آمد ارسال پیام‌های اطلاعاتی و تبلیغاتی کسب‌وکار توسط اپراتور محلی تلفن همراه برای مشترک خارجی در هنگام حضور در کشوری که کسب‌وکار مورد نظر در آن می‌باشد، نیز از این طریق مقدوراست. لازم به ذکر است که استفاده از این شیوه نزد شرکت‌های چندملیتی بسیار کاربرد دارد؛

4. کالابرگ‌ها و کارت‌های تخفیف همراه: معمولاً کارت‌های تخفیف و کالابرگ‌ها با این مشکل روبه‌رو هستند که یا در هنگام خرید به همراه مشتری نیستند و یا چاپ آنها با مشکل روبه‌رو است درحالی‌که اگر این خدمات به‌صورت الکترونیک توسط یک کسب‌وکار ارائه گردد به‌علت اینکه توسط تلفن همراه ارائه می‌شود و تلفن همراه همیشه همراه مشتری است، دیگر این مشکل را ندارد. همچنین می‌توان از آن برای خرید بر خط استفاده کرد. کالابرگ‌های تلفن همراه می‌تواند توسط کدهای کوتاه، بلوتوث یا برنامه‌های کاربردی توزیع شود. مشترکین می‌توانند برای دریافت کالابرگ، پیام حاوی کد کوتاه را ارسال کنند و کالابرگ را از طریق عملیات بلوتوث یا از طریق انتقال اطلاعات توسط برنامه‌های کاربردی شبکه از وب‌گاه تلفن همراه کسب‌وکار مورد نظر دریافت نماید. ازسوی دیگر کسب‌وکار‌ها می‌توانند همه راه‌های جذب مشترکین برای دریافت کالابرگ اعم از پیام کوتاه، پیام چندرسانه‌ای، برنامه‌های کاربردی و حتی ارسال فیزیکی به آدرس مشترکین را مدنظر قرار دهند. در طی این فرایند مهم‌ترین موردی که باید مدنظر قرار گیرد این است که کالابرگ مورد نظر به درستی تحویل مشترک مورد نظر داده شود و از عدم رسیدن و یا ارسال به‌شماره‌ای دیگر جلوگیری شود. کالابرگ‌های تلفن همراه می‌تواند گزینه‌های مختلفی را ارائه دهد، به‌عنوان مثال می‌تواند محصولات جایزه رایگان را پیشنهاد دهد در هنگامی‌که مشتریان محصولی را خریداری می‌کنند. یا برای ارتقای نفوذ یک فروشگاه جدید، کالابرگ‌هایی ارائه شوند که تنها از فروشگاه مزبور قابل خریداری و استفاده باشند. همچنین شرکت‌ها می‌توانند از این ابزار برای ایجاد یا گسترش پایگاه‌های اطلاعاتی مشتریان یا ایجاد تأثیر تبلیغ دهان به دهان از طریق تصریح برخی شرایط برای فعال‌سازی کالابرگ استفاده نمایند. به‌عنوان مثال یک مشتری تنها به شرطی می‌تواند کالابرگ خود را فعال و محصول رایگان دریافت نماید که یک فرم مشخصات حاوی نام و آدرس خود در سیستم شرکت ثبت کرده باشد. با چنین اقدامی یک پایگاه اطلاعاتی برای کسب‌وکار فراهم می‌گردد؛

5. پیامک- جایزه: یکی از برنامه‌های کاربردی برای بازاریابی توسط تلفن همراه پیامک زدن- جایزه بردن است. ترفیع و جایزه یکی از رایج‌ترین ابزار برای هر نوع بازاریابی به خصوص بازاریابی توسط تلفن همراه است. این برنامه بدین گونه عمل می‌کند که کسب‌وکار،بر روی بسته‌بندی محصول خود یک کد به همراه شماره‌ای برای ارسال پیامک درج می‌کند. هر مشتری با خرید محصول مورد نظر و ارسال کد منحصربه‌فرد درج شده روی بسته‌بندی محصول، شانسی برای برنده شدن یک محصول جایزه خواهد داشت. یکی از بهترین مزیت‌های این کاربرد این است که برای کسب‌وکار پایگاه اطلاعاتی عظیم از مشتریان با اطلاعاتی ارزشمند از مصرف‌کنندگان و نیازهای ثبت شده آنها در پایگاه داده کسب‌وکار فراهم می‌آید (Aktas, 2010).

Aktas, A. (2010). Applications, Selected Best Practices and Future Development. GRIN Verlag.
Bruner, G. C., & Kumar, A. (2007). Attitude Toward Location-based Advertising. Journal of Interactive Advertising, 7(2), 3-15.
Friedrich, R., Grone, F., Holblin, K., & Peterson, M. (2009). The march of Mobile Marketing: New chances for consumer companies, new opportunities for mobile operators. Journal of Advertising Research, 49(1), 54-61.
Hang, K. Y. (2011). Value, Intrest, amd Power: A three dimentional model for mobile marketing stakeholder analysis. International Journal of Mobile Marketing, 6(1), 109-119.
Ktoridou, D., Epaminonda, E., & Kaufmann, H. R. (2008). Technological challenges and consumer perceptionsof the use of mobile marketing. International Journal of Mobile Marketing, 3(2), 34-43.
Leem, C. S., Suh, H. S., & Kim, D. S. (2004). A classification of mobile business models and its applications. Industrial Management & Data Systems, 104(1), 78-87.
Redmond, J., & Waker, E. A. (2010). Home-Based Business Policy and Return on Investment for the Community. Small Enterprise Research, 17(2), 150-164.
Schierholz, R., Kolbe, L., & Brenner, W. (2007). Mobilizing Customer Relationship Management: A journey from strategy to system design. Business Process Management Journal, 13(6), 830-852.
Smutkupt, P., Krairit, D., & Esichaikul, V. (2010). Mobile Marketing: Implication for marketing strategies. International Journal of Mobile Marketing, 5(2), 126-139.
Varshney, U., & Vetter, R. (2002). Mobile Commerce: Framework, Applications and Networking Support. Mobile networks and Applications, 7(3), 185-196.