دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

دوسیس (دوسی)، ژان فرانسوا

Ducise \d-'sēs,-'sē\
نویسنده
(ت. 22 آگوست 1733، ورسای، فرانسه- و. 31 مارس 1816، ورسای) نمایش‌پرداز فرانسوی که برای نخستین‌بار تلاش مستمری را برای به صحنه بردن تراژدی‌های شکسپیر در تئاترهای فرانسه انجام داد. گرچه او این تراژدی‌ها را به شیوه‌ای تغییر داد که با ذائقه فرانسوی معطوف به هزل و طنز همخوانی داشته باشد و تلاش کرد آنها را با سه وحدت مورد نظر اسلوب هنری کلاسیسیسم (وحدت مکان، وحدت زمان و وحدت عمل) وفق دهد، بااین‌حال مورد نقد منتقدان قرار گرفت؛ ازجمله اینکه ولتر آن را به‌علت «هیستری وحشیانه» دوست نداشت. دوسیس با اقتباس خودش از این نمایش‌نامه‌ها، ازجمله «هملت» (Hamlet, 1769«رومئو و ژولیت» (Roméo et Juliette, 1772 «شاه لیر» (Le Roi Lear, 1783«مکبث» (Macbeth, 1784) و «اتللّو» (Othello, 1792) شهرت زیادی به‌دست آورد.
دوسیس، که از یک خانواده بورژوا بود، در مقامش به‌عنوان منشی تعدادی از درباریان رشد زیادی کرد. او با زبان انگلیسی آشنا نبود و فعالیت‌های تئاتری او به‌دلیل به‌کارگیری ترجمه‌های متوسط (آثار شکسپیر) که توسط مترجمانی میان‌مایه به نام‌های پیئر آنتوئان دلاپلاس (93-1707) و پیئرلو تورنور (88-1736) انجام شده بود، آسیب فراوانی دید. او، که از موقعیت دشوار خود بین مخاطبان باذوق فرانسه و سلسله نمایش‌نامه‌های درخشان اما هنوز ناشناخته و دارای سبک نا‌آشنا به‌خوبی آگاه بود، کوشید در طریق مصالحه گام بردارد و با اصلاح متن و در برخی مواقع، حتی عوض کردن محتوای تراژیک نمایش‌نامه‌ها، آنها را به اجرا درآورد و برای آنها مخاطب دست‌وپا کند.
از تراژدی‌های خود دوسیس نمایش‌نامه «ادیپ در خانه آدمتوس» (Oedipe chez Adméte, 1778) و «ابوفار» (Abufar, 1795) از بهترین‌ها محسوب می‌شوند. نمایش‌نامه نخست برای او انتخاب به عضویت آکادمی فرانسه راه به همراه داشت که جنبه طنزآمیز آن جانشینی ولتر بود. مجموع آثار او، ازجمله نامه‌های زیبایش، به‌وسیلة دوستش فرانسوا- ونسان کمپنون در 1818 و 1826 منتشر شد.