دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

باشو

Bashō \'bäsh-'ō\
نویسنده
نام کامل او ماتسوئو باشو، نام مستعارِ ماتسوئو مونه‏فوسا (ت. 1644، اوئنو، استان ایگا، ژاپن- و. 28 نوامبر 1694، اوزاکا) مهم‏ترین شاعر هایکوی ژاپنی.
باشو از ابتدا به هایکو علاقه‌مند بود، اما علائق ادبی خویش را کنار گذاشت و به خدمت ارباب و زمین‌دار بزرگ محلی درآمد. بعد از مرگ ارباب در 1666، باشو مقام و رتبه سامورایی را رها و خود را وقف شعر کرد. او به مرکز شهر ادو (توکیوی کنونی) نقل مکان کرد و به‏تدریج به‏عنوان شاعر و منتقد، شهرت کسب کرد. در 1679 اولین شعر خودش را به «سبک جدید» نوشت، که در آن سعی کرد خود را از قیدوبند عروض حاکم بر اشعار قدیم رهایی دهد و به درون‏مایۀ اشعار هایکو، که سرشار از حرف‌های خودمانی هستند، بهای بیشتر بدهد. به دنبال آشنایی با فلسفة ذن، و با نشان دادن امیدهای نهفته در چیزهای کوچک و وابستگی متقابل همۀ اشیاء به یکدیگر تلاش کرد مفهوم جهان را در الگوی سادۀ شعرش خلاصه کند.
باشو در 1684 اولین دور سفرهای خود را به انجام رساند که به‏طور عمده در کتاب خود آن را تصویر می‌کند. «جادة باریک استان‌های شمالی» (Oku no hosomichi, 1694)، توصیف سفرش به شمال ژاپن یکی از جذاب‌ترین آثار ادبی ژاپن است. باشو همچنین در سفرهایش، شاعران محلی را ملاقات می‌کرد و با آنان در تألیف اشعار به‏هم‏پیوسته (renga) رقابت می‌کرد؛ او در هنر سرودن این نوع اشعار بی‌نظیر بود به‌طوری‏که تعدادی از منتقدین معتقدند که اشعار به‏هم‏پیوسته وی از جمله لطیف‌ترین آثارش بودند.
باشو، که رویه‌اش در زندگی با فضای ملایم و اصیل شعرش هماهنگی کامل داشت، کُنج عزلت زاهدانه و سادۀ زندگی‏اش را حفظ کرد. گه‏گاه به‌‌‌طور کامل از جامعه کناره می‌گرفت و به خلوتگاه خود-فوکاگوا-می‌رفت؛ فوکاگوا محل باشوآن او («کلبۀ درخت موز») بود، کلبه‏ای ساده که تخلص‏اش را از آن گرفته بود.