دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

بَری

Barrie \'bar-ē\
نویسنده
جیمز ام. نام کامل او سر جیمز متیو، بارونت بری (ت. 4 می 1860، کیریمیور، انگس، اسکاتلند- و. 19 ژوئن 1937، لندن، انگلستان) نمایش‏نامه‌نویس و رمان‌نویسی که به‌عنوان خالق پیتر پَن، پسری که نمی‌خواهد بزرگ شود، مشهور است.
بری در دانشگاه ادینبرو تحصیل کرد و قبل از اقامت در لندن به‌عنوان نویسنده آزاد و مستقل، دو سال را در Journal ناتینگهام گذراند. اولین کتاب موفقش، «اولد لیخت ادیلز» (Auld Licht Idylls, 1888)، حاوی برداشت‌هایی از زندگی در کیریمیور بود. «پنجره‌ای در ترامز» (A Window in Thrums, 1889) نیز چنین است. «وزیر کوچک» (The Little Minister, 1891) رمانی فوق‌العاده احساسی به همین سبک بود که پرفروش‌ترین کتاب بری شد و بعد از اقتباس آن در 1897 برای تئاتر، بری بیشتر برای تئاتر ‌نوشت. مشخصۀ بیشتر آثار متقدم وی لهجة جالب اسکاتلندی، بذله‌گویی تفّننی و مسخره‌بازی کمیک، حالت رقت و احساساتی‌گری است.
زمانی‌که نمایش پیتر پن اولین‌بار در 1904 به روی صحنه رفت، شخصیت جدیدی به اساطیر دنیای انگلیسی‌زبان در قالب پیتر پن اضافه شد. موضوع آن دوران نوجوانی قهرمان داستان بود که بر کاپیتان هوک، ناخدای ژنده‌پوش و میان‌سال کشتی ‌دزدان دریایی، چیره می‌شود. این اثر تأثیری ماندگار از خود به‌جای نهاد.
در 1913، به بری لقب بارونت داده شد و در 1922 نشان لیاقت به وی اعطا گردید. وی در 1928 رئیس انجمن نویسندگان و در 1930 رئیس دانشگاه ادینبرو شد.
بیشتر کارهای موفق نمایشی بری به‌واسطه به‌کارگیری شوخ‏طبعی و تفنّن زودگذر ضعیف تلقی می‌شوند، امّا شش نمایش آخر وی با نام «خیابان کیفیت» (Quality Street/ اجرا شده در 1901)، «کرایتون قابل تحسین» (The Admirable Crichton/ اجرا شده در 1902)، «آنچه که هر زنی می‌داند» (What Every Woman Knows/ اجرا شده در 1908)، «نگاه بیست پوندی» (The Twelve-Pound Look / اجرا شده در 1910«خواست» (The Will/ اجرا شده در 1913)، و «بروتوس عزیز» (Dear Brutus/ اجرا شده در 1917) دارای کیفیت بالایی هستند.