دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

شعر سخیف

doggerel or doggerel \'dog-ə-rəl, 'dog-rəl, 'däg\
نویسنده
[در انگلیسی میانه (rym) doggerel، شاید اشتقاقی از dogge به معنی سگ] شعری با بافت سست و غالباً قافیه در هم (این اصطلاح را گاهی به‌عنوان صفت برای شعرهای مبتذل و ناشایست به‌کار می‌برند).
شعرهای سخیف در بیشتر جوامع و ادبیات‌های جهان به‌عنوان قالبی برای لطیفه و ریشخند دیده می‌شود. این نوع شعر از گذشته‌های دور تاکنون مشخصة شعرهای بازی و لالایی کودکان بوده است.
یکی از نخستین موارد که از این واژه استفاده شده است در قرن چهاردهم در آثار جفری چاسر است. چاسر اصطلاح «شعر سخیف» را در اثرش برای اشاره به «قصة سِر توپاس»، که یک برلسک‌ از رمانس‌‌‌‌‌‌‌‌های بلند قرون وسطایی است، به‌کار برده است.
جان اسکلتون، که بین دورﮤ پیشین خود یعنی زبان قرون وسطایی چاسر و دورﮤ پسین یعنی نوزایی انگلیسی وامانده بود، اشعار بلندی نوشت که بنابراین دیگران آنها را شعر سخیف برشمردند. او در «کولن کلو» (Colin Clout) از خود دفاع می‌کند:

هر قدر شعرم ژنده باشد،
ریش ریش و پاره پوره باشد،
کثیف و باران خورده باشد،
کهنه‌قبایی بیدزده باشد،
اگر خوبش نگاه کنی،
مغزی در آن پیدا کنی.

از شعر سخیف در اشعار کمیکِ شاعرانی چون سمیوئل باتلِر، جاناتان سوئیفت و آگدِن نَش استفاده شده است و به‌طور معمول در شعرهای فکاهی، متل‌ها، ترانه‌های عامیانه و جلنگ جیلینگ تبلیغات تجاری با آنها روبه‌رو می‌شویم.
در زبان آلمانی شعر سخیف را Knüttelvers می‌نامند که معنای تحت‌الفظی آن «شعر چماق» است. در دورﮤ نوزایی این نوع شعر در آلمان رایج بود و بعد از آن شاعرانی چون ی. و. فون گوته و فریدریش فون شیلر برای حال‌وهوای کمیک از آن استفاده کردند.