این کتاب به‌خصوص راجع‌به مسیر تجاری بوشهر به شیراز و بررسی موقعیت این جاده در آستانه جنگ جهانی اول و شکل‌گیری پلیس جنوب به‌دست انگلیسی‌ها منبعی مفید است. مؤلف در آن به توصیف کنسولگری انگلستان در شیراز در حکم مرکز سیاسی مهمی با ساختمانی مجلل و همچنین وضعیت تجارت انگلیسی‌ها پرداخته است. ازجمله مسائل مورد توجه نویسنده در کتاب از مسکو تا خلیج فارس، ویژگی‌های بومیان ساکن در مسیر جاده بوشهر به شیراز است و فرهنگ و اقتصاد آنان مورد توجه نویسنده بوده است (Moore, 1915: 262-263; 350-351; 432-433). بررسی مکان‌های تاریخی منطقه، ازجمله کاروان‌سراهایی که به‌دست شاه‌عباس و شاهان پس از آن برای رونق تجارت در مسیر خلیج فارس به شیراز بنا شده است، توجه نویسنده را به خود جلب کرده است (Ibid, 432-433). وی همچنین به موضوع ژاندارمری فارس و نقش ژاندارم‌ها در تأمین امنیت تجارت بوشهر به شیراز پرداخته است. ازاین‌رو این کتاب در بررسی نقش این گروه در آن مقطع تا پیش از شکل‌گیری پلیس جنوب اهمیتی خاص دارد. از دیگر موارد مطرح در این کتاب، که به موضوع خلیج فارس ارتباط دارد، مسئله رود دالکی و اهمیت آن در اقتصاد بوشهر و همچنین شهر‌های اطراف آن است (Ibid: 429, 431-438). روابط تجاری میان شهر‌های برازجان، کازرون و بوشهر (Ibid: 423, 436-437) نیز مورد توجه نویسنده بوده است. این کتاب با عرضه توصیفاتی از بوشهر پایان می‌یابد. او بوشهر را ردیفی از خانه‌هایی می‌داند که با نظمی خاص کنار هم چیده شده‌اند (Ibid: 440). او راجع‌به نمایندگی سیاسی انگلستان در بوشهر نیز می‌نویسد: «... نمایندگی سیاسی ساختمانی عظیم با سقفی بلند در پشت یک ایوان طویل است که همیشه بر ساکنین سایه می‌افکند [و] پر از خدمه تربیت شده هندی است...» (Ibid: 447) .این سفر نهایتاً با حرکت نویسنده از بوشهر به سمت هند و دادن توضیحاتی راجع‌به مسیر دریایی بوشهر به بندر عباس و جزایر قشم و هرمز پایان می‌یابد. ازآنجایی‌که هدف نویسنده از نگارش این کتاب توصیف سرزمین ایران بوده، بخش اعظم کتاب نیز به توصیف بخش‌های گوناگون ایران اختصاص یافته است. در مجموع، این کتاب برای بررسی اوضاع مناطق جنوبی ایران به‌خصوص بوشهر و اطراف آن در آغاز جنگ جهانی اول، منبع مفیدی است.

 کتاب‌شناسی

Moore, Benjamin Burgess. 1915, From Moscow to Persian Gulf. New York, London: G.P. Putnam’s Sons.