اریدو از مهمترین مراکز مذهبی و مقدس میان رودان بود و ربالنوعی به نام انکی/ Enki داشت (مورتگات، 1389: 13). در یکی از مهمترین داستانهای سومری، انکی ولینعمت موجودات به زوسودرا/ Ziusudra آمدن طوفانی سهمگین را هشدار میدهد که از این باب شبیه داستان طوفان نوح در تورات بوده و تاکنون شواهد آن بهدست نیامده است (نیستانی، همان: 651). براساس کاوشهای باستانشناختی، در اریدو معابدی بهدست آمده که طی هزاران سال مرمت و بازسازی شده (مجیدزاده، همان: 50-49) و از مهمترین معابد سومریان محسوب میشدند (Bertman, Ibid: 198). قدیمیترین آنها به حدود 5500 پ.م. بازمیگردد (Lloyd and Safar, 1943: 23). از دیگر دورههای مهم اریدو زمان زمامداری اور- نمو/ Ur-Nammu پادشاه اور است که زیگوراتی به ابعاد 45 در 68 متر بنا کرد (Gardner, 2002: 37) و امروزه 12 متر از آن باقی مانده است. قدیمیترین کاخ میان رودان نیز از اریدو گزارش شده که به هزاره سوم پ.م. برمیگردد (Crawford, 2004: 97-8). در قبور متعلق به پیش از 4000 پ.م. نخستین ماکتهای قایق از گل پخته در اریدو بهدست آمده که از نوع قایقهای بزرگ بادبانی بودهاند (Strasser, 1996: 920-925) که نشان از پیشینه تاریخی دریانوردی در خلیج فارس دارند.
کتابشناسی
دانیل، گلین ادموند. 1363، تمدنهای اولیه و باستانشناسی خاستگاه آنها. ترجمه هایده معیّری، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
سفر، فؤاد. 1947، حفریات مدیریةالآثار القدیمة العامة فی اریدو، سومر. ج 3 (2)، بغداد: بینا.
مجیدزاده، یوسف. 1376، تاریخ و تمدن بینالنهرین. ج 1، تهران: نشر دانشگاهی.
مورتگات، آنتون. 1389، هنر بینالنهرین باستان. ترجمه زهرا باستی و محمدرحیم صراف، تهران: سمت.
نیستانی، ج. 1378، «اریدو»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی. ج 2، تهران: دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
وثوقی، محمدباقر. 1384، تاریخ خلیج فارس و ممالک همجوار. چ 1، تهران: سمت.
Bertman, Stephan. 2003, Handbook to Life in Ancient Mesopotamia. Canada: University of Windsor Press.
Crawford, H. 2004, Sumer and the Sumerians. Cambridge: University of Cambridge.
Gardner, Laurence. 2002, Genesis of the Grail Kings: The Explosive Story of Genetic Cloning, and the Ancient Bloodline of Jesus. London: Bantam Publisher.
Hommel, Fritz. 1904, Geographie und Geschichte des alten Orients. München: The Belk Publishing house.
Kramer, Samuel Nooh. 1959, History Begins at Sumer. New York: University of Pennsylvania press.
Lloyed, Seton. and Safar, Fuad. 1948, Eridu, Sumer. Baghdad: State Organization of Antique and Arts.
Strasser, T. F. 1996, “The boat models from Eridu: Sailing or Spinning During the Ubaid Period?”, Antiquity. Vol. 70: 920-925.