بخش اروندکنار از جهات دیگر نیز دارای موقعیت نسبی ممتاز است. این بخش کرانة شرقی اروندکنار را در محل مصب- جایی که اروندکنار به خلیج فارس می‌ریزد- تشکیل می‌دهد و جزرومد خلیج فارس و اروندکنار در کنارة غربی بخش اروندرود همواره از پدیده‌های طبیعی قابل توجه به‌شمار می‌آید. نزدیکی اروندکنار به شهر فاو، که مهم‌ترین محور ارتباطی عراق به خلیج فارس است، بر اهمیت جغرافیایی این بخش می‌افزاید.

     ازلحاظ تقسیمات سیاسی، بخش اروندکنار در 1316ش. تشکیل شد و مدتی شامل چهار دهستان شلاحی/ زیناوند در قسمت شمالی، مینوبار/ مینوحی و نصار در قسمت میانی و معمره/ نورآباد در قسمت جنوبی بود. بخش اروندکنار در تقسیمات سیاسی 1385ش. سه دهستان مینوبار، نورآباد و نصار داشت و ساکنان آن را عمدتاً عشایر نصار بنوکعب و تیره‌های مطرقی، سلطانی، حلاف، بحارنه و بندری مهاجر تشکیل می‌دادند.

     ازلحاظ طبیعی، اروندکنار دشتی نسبتاً هموار است که از رسوبات بین‌النهرین و رشته‌کوه زاگرس تشکیل شده است. آب‌وهوای این بخش به‌سبب نزدیکی به خلیج فارس و اروندرود تا حد زیادی متأثر از این پدیده‌های طبیعی است. بنابراین در بیشتر ماه‌های سال گرم و مرطوب است و میانگین دمای کمتر از ˚5 ندارد. دشتِ نسبتاً هموار آن پوشیده از چولان و درخت کُنار است و به‌جز این دو گونه، پوشش گیاهی قابل توجه در آن دیده نمی‌شود (همان: 16-15). آب‌وهوای اروندکنار خشک، معتدل تا خیلی گرم است. گیاهان آن شامل بابونه، کنگر، گون، علوفه، گساب، درمنه، گل گندم، علف شور، گونه‌های درختی و درختچه‌ای، نخل و گز است (فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های استان خوزستان، 1385: 64-63). در بخشِ اروندکنار به‌جز شهر اروندکنار، که یگانه شهر بخش و مهم‌ترین آبادی جنوب جزیرة آبادان به‌شمار می‌آید، مجموعه‌ای از روستاها قرار دارند که اغلب آنها در شمار آبادی‌های کوچک محسوب می‌شوند و به‌صورت نواری در مغرب جادة آبادان- اروندکنار و در حاشیة اروندرود استقرار دارند. مجموعه‌ای از آبادی‌ها نیز در مشرق شهر اروندکنار و در ساحل خلیج فارس قرار دارند.

     شهر اروندکنار در جنوب جزیرة آبادان و مجاور مصب اروندرود و مقابل شهر عراقی فاو در ساحل ایران واقع است. جنوبی‌ترین شهر خوزستان است و در فاصلة حدود 50 کیلومتری جنوب آبادان و در ارتفاع تقریبی 2 تا 5 متری از سطح دریای آزاد قرار دارد و کانون اصلی آبادی‌های جنوب جزیرة آبادان است. این شهر متأثر از آب‌وهوای منطقه، آب‌وهوایی گرم و مرطوب دارد، بادهای مرطوب و بعضاً باران‌زا در آن می‌وزد و دارای میانگین درجة حرارت بسیار بالا در تابستان تا ˚15 و معتدل در زمستان تا ˚5 است. جمعیت اروندکنار، که از 1338ش. به شهر تبدیل شده، در سرشماری 1375ش. بیش از 6300 نفر بوده که عمدتاً به کشاورزی، صیادی و صنایع دستی اشتغال داشته‌اند.

     شهر اروندکنار در سرشماری 1345 و 1355ش. فقط دارای 12 روستا از روستاهای دهستان معمره بود. بخش اروندکنار با تأسیس شهرداری در 1350ش. موجودیت یافت. جمعیت شهر اروندکنار در سرشماری 1375ش. بالغ بر 6.199 نفر بود که در 1385ش. به 015‌,‌25 نفر رسید. طبق سرشماری شهرداری اروندکنار در 1384ش. 22/71% مردم در بخش کشاورزی، 59/11% در بخش صنعت و 67/16% در بخش خدمات مشغول به کار بودند (فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های استان خوزستان، 1385: 64-63).

     اهالی اروندکنار در بخش مرکزی به فارسی صحبت می‌کنند و عربی نیز به‌خصوص در آبادی‌های اطراف اروندکنار با لهجه‌های محلی تکلّم می‌شود. مذهب اهالی بخشِ اروندکنار شیعه اثنی‌عشری است.

     اروندکنار از آثار تاریخی شناخته‌شده برخوردار نیست. دلیل این امر را باید سیلابی بودن منطقه و قرار گرفتن در مسیر اروندرود دانست (فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور، 1384: 299)، به‌طوری‌که کمتر خانه قدیمی در این بخش دیده می‌شود. با‌وجوداین، طرح‌هایی در زمینة جذب گردشگر در اروندکنار به اجرا گذاشته شده است. در 1383ش. اروندکنار دارای 300 واحد تجاری، 3.589 واحد مسکونی و 17 واحد اداری بوده است (همان، 1385: 64-63).

     پیش از جنگ ایران و عراق، اروندکنار چهار گمرک‌خانه داشت که در زمان جنگ همگی از بین رفت. پس از ایجاد منطقة آزاد تجاری- صنعتی در خرمشهر و آبادان، طرح توسعة اروندکنار نیز مدنظر قرار گرفت. ساخت اسکلة شناور در دو مایلی بندر اروندکنار، امکان صدور تولیدات پالایشگاه و پتروشیمی آبادان از این بندر را فراهم کرده است. در 1385ش. با نصب دو بارج شرایط تخلیه و بارگیری در این بندر فراهم شد.

     وجود نخلستان‌های وسیع به اشتغال تعدادی از ساکنین این بخش کمک کرده است. در 1384ش. با اجرای طرح حاشیه‌سازی سدبندها، حدود 800 هکتار از زمین‌های زراعی این بخش از حالت باتلاقی خارج شد و حدود 000‌,000‌,1 اصله نخل در این منطقه آبیاری شد. تا چند سال پیش حدود 900 نفر از اهالی با 510 قایق و 383 لنج به‌کار صیادی اشتغال داشتند که با اختصاص بودجه‌های عمرانی به بخش صیادی و پرورش میگو طرحی بزرگ در این منطقه راه‌اندازی شد و موجبات رشد آن را فراهم آورد.

     ارتباط زمینی مرکزِ بخش با آبادان ازطریق جاده‌ای به طول 48 کیلومتر انجام می‌گیرد. همچنین اروندکنار به چوئبده، مرکز بخش دیگر آبادان، ارتباط دارد. این بندر امکان ارتباط زمینی با ماهشهر، خرمشهر و اهواز را نیز دارد. دهستان مینوبار به مرکزیت کوتشنوف در 5/22 کیلومتری شرق آبادان قرار دارد. از شمال به شلاهی و از غرب و شمال به اروندرود ارتباط دارد و از جنوب به دهستان نصار محدود است. این دهستان با 116 کیلومتر مربع وسعت 24% از بخش اروندکنار را دربر می‌گیرد و شامل روستاهای البوحمید، ابوشکر، ابوخضراوی، ابوعقاب، ابوغزلان، خزعل‌آباد، خسروآباد، کوتشنوف، عاشوری، نهرابودیره، نهر سلیم، نهر کوت، نهر عفادله، نهر مقام است (فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های استان خوزستان، 1385: 74-69). بخش نصار به مرکزیت فرخ‌پی در 2 کیلومتری اروندکنار، از غرب و جنوب به اروند و از شرق به نوآباد محدود است و با 230 کیلومتر مربع وسعت 48% از اروندکنار را شامل می‌شود و 25 روستا و 58 مزرعه دارد که شامل ابوصدرین، محیسن، نهر آلبوصید، نهر ابواعظم، نهر ابودهن، نهر ابوشانک، نهر ابوفلفل، نهر ابوعبود، نهر ارازه، نهر ارزق، نهر حمید، نهر المساعدی، نهر حمیسه، نهر رفیع، نهر سعدونی، نهرسن، نهر سید یوسف، نهر طلیب، نهر عراضه، نهر عوج البوحیه، نهر عریض، نهر کوت، نهر مچری، نهر کریم و ناصر، نهر مسجد، نهر نقشه نصار است (همان: 85-76). دهستان نوآباد نیز در سه کیلومتری شرق اروندکنار از شرق به اروندرود ختم می‌شود و با 6/125 کیلومتر مربع وسعت، 6/26% از اروندکنار را شامل می‌شود و 6 روستا و 13 مزرعه دارد و آبادی‌های آن شامل بچاچره، نهرابتر، نهر بی‌کسی، نهر حاج‌محمد، نهر عوفی، نهر ناهی است (همان: 90-85).

 کتاب‌شناسی

شناسنامه آبادی‌های نوار مرزی استان خوزستان. 1382، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.

فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های استان خوزستان، شهرستان‌های آبادان، خرمشهر، دشت آزادگان و ضمائم آنها در دوران دفاع مقدس، 1385، ج 2. تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.

فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور، حوضه آبریز خلیج فارس و دریای عمان، ج 4،. 1384، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.