دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

دیونوسوس

Dionysus \'dī-ə-'nī-səs, -'nē\
نویسنده
باکوس نیز نامیده می‌شود. در اساطیر یونان و روم، خدای طبیعت که مسئول حاصل‌خیزی و گیاهان است و به‌خصوص به‌عنوان خدای شراب و سرمستی شناخته شده است.
دیونوسوس طبق رایج‌ترین روایت پسر زئوس و سمله، دختر کادموس (پادشاه تبِس)، اما در اصل الهة فریگیه‌ای زمین بود. هرا، که همسر حسود زئوس بود، سمله را متقاعد کرد که برای اثبات الوهیت دوستدار خود، از زئوس بخواهد به‌صورت شخصی واقعی ظاهر شود. زئوس این خواست او را پذیرفت، اما قدرت وی برای سملة فانی که با صاعقه از پا درآمد بسیار زیاد بود. بااین‌وجود زئوس پسر سمله را به درون ران خود دوخت و او را نجات داد و تا زمان بلوغ حفظش کرد؛ بدین‌ترتیب او دو بار متولد شد. سپس دیونوسوس توسط هرمس به محلی موهوم به نام نیسا انتقال داده شد تا به‌وسیلة باکانت‌ها (منادها یا تیادها) پرورش داده شود.
به‌علت اینکه دیونوسوس آشکارا نمایشگر شیره، عصاره یا عنصر مایة حیات در طبیعت بود، جشن‌های می‌گساری‌ بی‌حدوحصر به افتخار او به‌طور گسترده‌ نهادینه شد. این جشن‌ها، که به‌عنوان جشن‌های دیونوسوس (یا باکانالیا) شناخته شده‌اند، به‌سرعت در میان زنان در دوران بعد از تمدن موکنای پیروانی پیدا کرد، اما مردان دشمن این رویدادها بودند. نیز نک BACCHANTE.