پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی شامل شایستگی‌ها، استعدادها، ظرفیت‌ها و توانایی‌های موجود در این مناطق برای ایجاد این نوع کسب‌وکارها می‌باشد. ازجمله، یکی از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی با توجه به‌ویژگی‌های خاص این مناطق، توسعه و گسترش گردشگری در نواحی روستایی و استفاده از جاذبه‌های متعدد طبیعی و فرهنگی روستا به‌عنوان منبع درآمدی و درعین‌حال کمک به حفاظت از سرمایه‌ها و جاذبه‌های منحصربه‌فرد طبیعی و فرهنگی روستا است (Seli, 1997, P. 181 & Shen, 2009, P. 11). کار خانگی به هرگونه کار با پرداخت مزایا گفته می‌شود که توسط یک ارزش‌آفرین به تنهایی یا به کمک چند کارگر که معمولاً تعداشان کمتر از 5 نفر است به‌صورت پاره وقت یا تمام‌وقت در خانه انجام می‌شود (Good & Levy, 1992, PP. 34-36). این فرد ارزش‌آفرین کسی است که در روستا می‌ماند و از منابع موجود در روستا جهت ایجاد اشتغال استفاده می‌کند (Nandanwar, 2011, P. 1). پتانسیل‌ها و قابلیت‌های هر روستا بر تصمیم این ارزش‌آفرینان برای ایجاد کسب‌وکار خانگی با ارائة محصولی خاص (اعم از کالا و خدمات) مؤثر بوده درعین‌حال ‌که برای تبیین پتانسیل‌ها و قابلیت‌های این مناطق برای ایجاد این نوع کسب‌وکارها بایستی ساختار فضایی این مناطق نیز مورد توجه قرار گیرد. ساختار فضایی هر مکانی تجلی‌گاه کنش متقابل جامعه انسانی و محیط طبیعی پیرامون است (سعیدی، 1390، ص. 216). درواقع فضا تجلی‌گاه روابط متقابل و محصول مشترک انسان و محیط است که دائماً درحال تغییر و تحول می‌باشد (میکانیکی، 1387، ص. 67).

     وجود پتانسل‌ها و قابلیت‌های روستاها برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی سبب می‌شود تا در طول زمان به‌رفع برخی کمبود‌ها در سطح روستاها امید داشت. اول، کمبود امکانات اجتماعی (ضعف زیرساخت) و دیگری کمبود درآمد (ضعف اقتصادی) (هاشمی و همکاران، 1390، ص. 37؛ قنبرعلی و زرافشانی، 1387، ص. 132). درواقع کسب‌وکار خانگی از آنجاکه سابقه دیرینی در روستاهای ایران دارد، می‌تواند مجدداً روستاها را به وضعیت آرمانی خود بازگرداند و ظهور فنّاوری‌های جدید و جبران‌کنندة دلزدگی افراد از محیط‌های کاری صنعتی و مدرن باشد که ظهور کسب‌وکارها و سازمان‌های جدیدی را نوید می‌دهد (هچ، 1385، ص. 53). کسب‌وکارهای خانگی فرصت‌های شغلی خاصی را در آینده فراهم می‌کنند. کسب‌وکار افراد در آینده در خدمت دیگران نخواهد بود، بلکه فعالیتی است که انسان برای خود انجام داده، با مدیریت و کنترل خود و برای رفع نیازهایش (الوانی، 1388، ص. 291). در این راستا برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی بایستی این کسب‌وکارها و نقش آنها به‌صورت شفاف تبیین شوند تا از این رهگذر پتانسیل‌ها و قابلیت‌های این مناطق با توجه به جغرافیای آن به درستی تبیین گردد. کسب‌وکار خانگی، یکی از زیربخش‌های کار خانگی است که طبق تعریف به هر فعالیت کاری انجام شده در خانه یا قسمتی از آن مثل اتاق‌نشیمن، آشپزخانه، گاراژ، کارگاه و...، کسب‌وکار خانگی می‌گویند (Rowe et al, 1999, P. 68). فراوری محصولات کشاورزی (مانند گوشت، پنیر، مربا و...)، صنایع دستی (کوزه‌گری، قالی‌بافی و...) و خدمات (خدمات شخصی، نظافت و...) نیز، ازجمله مصداق‌های کسب‌وکار خانگی محسوب می‌شوند. کسب‌وکار خانگی نقش مهمی در پایداری و توسعه اقتصادی روستاها ایفا می‌کند و جزو فعالیت‌های اقتصادی غالب در روستاها و شهرهای کوچک درآمده است. پایداری روستایی از رفاه اقتصادی افراد جامعة روستایی جدا نبوده و بیشتر از هر چیز دیگر شامل قابلیت‌های اقتصادی روستا برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی می‌شود (Ofosuhene, 2005, P. 2). پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی را می‌توان شامل موارد زیر دانست.

     یکی از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی وجود استعدادهای افراد بومی ساکن در روستاهاست. برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی، استعدادهای افراد بومی ساکن روستا و شرکت‌های خانگی کوچک از اهمیت بالایی در اقتصاد روستایی جدید برخوردار است. با این توضیح خانواده روستایی یک مجموعه کوچک کنترل‌کننده و فرمانده اقتصاد روستایی جدید و کسب‌وکار خانگی است (Apedaile, 2004, P. 119).

     وجود وام‌های خوداشتغالی و داشتن مهارت‌در تولید صنایع دستی و فراورده‌های کشاورزی و دامداری و نیز کسب روزی حلال سبب می‌شود تا گرایش به کارآفرینی و کسب روزی حلال به‌عنوان پتانسیل و قابلیت مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی محسوب شود. بنابراین ازجمله راهکارهای مهم توسعة اقتصادی در روستاها نیز ایجاد اشتغال، و مهم‌ترین سازوکار و ابزار آن، کارآفرینی است. کارآفرینی باعث کاهش بیکاری، افزایش بهره‌وری افراد و منابع و درنهایت افزایش درآمد مردم جامعه می‌شود (Napton et al, 1999, P. 8). درواقع عدم وجود فرصت‌های شغلی در روستاها و جوامع کوچک دلیل اصلی مهاجرت افراد است (Troughton, 1990, P. 27) که گرایش به کارآفرینی و کسب‌ روزی حلال می‌تواند ازجمله پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی و در نتیجه کاهش این مهاجرت‌ها باشد. در این راستا کسب‌وکارهای خانگی ازجمله منابع مهم رشد اشتغال روستایی قلمداد می‌شوند (Bollman, 2001, P. 31). از دیگرسو با توجه به فرهنگ مناطق روستایی، گرایش به کارآفرینی و کسب روزی حلال در این مناطق بسیار زیاد است. اما اگرچه کارآفرینی تنها راهکار اشتغال‌زایی و افزایش درآمدهای مردم روستایی نیست؛ اما قطعاً بهترین و بهره‌ورترین نوع آن است (زرنگار، 1381، ص. 14).

     پیدایش فنّاوری‌های جدید و فراهم آمدن زیرساخت‌ها و توسعة آن در مناطق روستایی و نیز افزایش سطح تحصیلات افراد ساکن در روستاها، سبب فراهم آمدن قابلیت این مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی اینترنتی شده است. درواقع تغیرات ایجاد شده در وضعیت کار از رسمی و دائمی به قراردادی و پاره‌وقت سبب رشد روزافزون کسب‌وکار خانگی اینترنتی در این مناطق نیز شده است (Barnes et al, 2000, P. 15). این درحالی است که اقتصاد نوین با گذر از تولید انبوه گندم، گوشت، منسوجات و... به یک اقتصاد با تولید قابل‌انعطاف می‌باشد که غالب آن را بخش خدمات تشکیل می‌دهد. نسخه روستایی اقتصاد جدید را اقتصاد روستایی جدید (NRE) می‌گویند. به عبارت دیگر، اقتصاد روستایی جدید یکی از بخش‌های ویژه اقتصاد جهانی بوده (Apedaile, 2004, P. 111) و این انعطاف نیز از طریق کسب‌وکارهای خانگی و کسب‌وکارهای خانگی اینترنتی به‌خوبی قابل اعمال است. در بسیاری از موارد کسب‌وکارهای خانگی در مناطق روستایی با توجه به‌ویژگی‌های خاص این مناطق می‌تواند پاسخگوی نیازهای جدید مشتریان در حوزة اطلاعات و ارتباطات باشد. این تغییر جهت از مصرف کالا به مصرف خدمات، شامل خدمات تفریحی، سرگرمی‌ها و توریسم مجازی نیز می‌باشد (Harvey, 2000, PP. 82-85).

     یکی از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی ساختار هزینه‌ای در این مناطق است. عواملی مانند پایین بودن هزینه‌ها، راحتی محل کار و عدم نیاز به یک محل جدید ازجمله انگیزه‌های افراد برای شروع این نوع کسب‌وکارها می‌باشد. البته در نوع دیگر کسب‌وکار خانگی، بخش اندکی از کار در خانه انجام می‌شود و بخش اعظم کار در بیرون از خانه انجام می‌شود. از این نوع کسب‌وکار روستایی می‌توان به خدماتی چون باغبانی، لوله‌کشی، خرده فروشی، دوره گردی و یا مشاوره در محل کار و یا خانه مشتریان اشاره کرد (Newbery, & Bosworth, 2010, PP. 190-193).

     یکی از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی توان انجام فعالیت‌های کارآفرینانه در این مناطق است. کارآفرینی روستایی نیروی پیش‌برنده برای ایجاد فرصت‌های شغلی در قالب کسب‌وکارهای خانگی، همچنین کسب درآمد برای افراد، خانواده و جامعه و حامی اقتصادهای محلی می‌باشد. این نوع کسب‌وکارها درعین‌حال می‌تواند سهم بسزایی در اقتصاد خانواده و روستا داشته باشد. ازجمله فراوری میوه مانند بسیاری دیگر از سرمایه‌گذاری‌های روستایی در قالب یک کسب‌وکار خانگی، یکی از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی است که می‌تواند با استفاده از سرمایه‌های شخصی و نیز روش‌های سنتی (مثل پخت و پز و... ) برای حفظ کیفیت و یکنواختی محصول و استفاده از مواد خام تولیدی سایر روستائیان نیز بهره گیرد (Ofosuhene, 2005, PP. 191, 248).

     ازجمله پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی نقش‌آفرینی زنان روستایی در کنار مردان روستایی است. درواقع چندین عامل مهم بر کارآفرینی روستایی تأثیر دارند، ازجمله این عوامل می‌توان به جنس، سن، وضعیت آموزشی، نوع مالکیت، انگیزه‌ها، ایده و سرمایه کسب‌وکار افراد اشاره کرد. در رابطه با تأثیر نوع جنسیت افراد در کار خانگی، نقش زنان در مقایسه با مردان بیشتر است (Deming, 1994, P. 16; Gurstein, 1996, P. 216). همچنین زنان تمایل دارند که به‌صورت تمام‌وقت کار کنند درحالی‌که مردان علاوه‌بر کسب‌وکار خانگی به انجام مشاغل دیگر نیز علاقه دارند (Ofosuhene, 2005, P. 75).

     یکی از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی سهولت تأمین منابع مالی برای این نوع کسب‌وکارها است. به‌طورکلی شاغلین کسب‌وکار خانگی روستایی از سرمایه شخصی و یا به‌راحتی از سرمایه خانواده، خویشاوندان و یا دوستان جهت راه‌اندازی کار خانگی بهره می‌گیرند (Carter et al, 1992, P. 252). منبع دوم سرمایه برای بیشتر مناطق جغرافیایی روستایی، بانک‌ها و مؤسسات اعتباری هستند، که ضمانت افراد روستایی برای هم به‌دلیل اعتماد فی‌مابین بر سهولت دریافت وام‌های مخصوص کسب‌وکارهای خانگی، در این مناطق می‌افزاید. اگرچه سهم سرمایه اولیه شخصی و یا کمک گرفتن از خویشاوندان در کسب‌وکارهای خانگی روستایی بیشتر می‌باشد (Hoy, 1996, P. 35).

     ازجمله پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی وجود مشتریان بومی است. درواقع یکی از عوامل حیاتی رشد و توسعه کسب‌وکارهای خانگی روستایی، بازار فروش محصولات این نوع کسب‌وکارها می‌باشد (Carter et al, 1992, PP. 248). اکثر افراد صاحب کسب‌وکار روستایی بیشتر محصولات و خدماتشان را به مشتریان بومی محله و مناطق اطراف آن به فروش می‌رسانند. البته بازارچه‌های هفتگی، وجود گردشگری روستایی از سوی شهرهای نزدیک به روستا نیز سبب می‌شود تا شهروندان از تامین‌کنندگان خدمات کسب‌وکارهای خانگی روستایی حمایت کرده و آنها را تشویق می‌نمایند (Kean et al, P. 53).

رونق کسب‌وکارهای غیرکشاورزی در روستاها

ازجمله پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی وجود و رونق کسب‌وکارهای غیر‌کشاورزی در روستاها است. این درحالی است که بخش اعظم اقتصاد روستایی در دنیا به کشاورزی وابسته است، اما مشکلات ناشی از افزایش قیمت نهاده‌های کشاورزی، کاهش حاصلخیزی زمین، آفات، خشک‌سالی و غیره، سبب رکود اقتصاد روستایی و افزایش مهاجرت به شهرها شده است، ازاین‌روی، پرداختن به کسب‌وکارهای غیرکشاورزی در روستاها ازجمله سیاست‌های رونق اقتصاد روستایی می‌باشد (Bebbington et al, 2006, P. 1966) و خود از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی غیرکشاورزی است. تولید مواد غذایی، دوخت لباس، ساخت صنایع دستی، خرده فروشی، فراوری محصولات کشاورزی و گردشگری ازجمله کسب‌وکارهای خانگی هستند که در روستاها در مقایسه با شهرها از رونق بیشتری برخوردارند (Gurstein, 1996, P. 213). برخی از ایده‌های مربوط به ایجاد کسب‌وکار خانگی در روستاها که از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی محسوب می‌شوند، شامل موارد زیر می‌باشد (Warren-Smith and Jackson, 2004, P. 380):

1. کشاورزی، مانند: پرورش حیوانات خانگی، کرم ابریشم، کرم خاکی، زنبور عسل، ماهی، پرورش گیاهان زینتی، تولید گیاهان دارویی و...؛

2. گردشگری، مانند: راهنمای گردشگران، گردشگری مزارع، ایجاد مهمانسرای گردشگری، خیمه‌های اسکان گردشگران و...؛

3. تولید مواد غذایی، مانند: تولید انواع مربای میوه‌های مختلف و ترشیجات با بسته‌بندی سنتی و بهداشتی، تهیه انواع شیرینی‌های خانگی ویژه هر منطقه، تولید انواع پنیر، روغن حیوانی و سایر محصولات دامی، بسته‌بندی محصولات کشاورزی مانند حبوبات و غیره، طبخ و آماده‌سازی انواع غذاهای محلی مانند انواع آش‌ها و...؛

4. هنری، مانند: عکاسی، خطاطی، پوستر‌سازی و...؛

5. خدماتی: اجاره دادن بخشی از خانه، خدمات نظافت، خدمات ازدواج، آرایشگری، مشاوره، پرستاری بچه‌ها و سالمندان و...؛

6. صنایع دستی، مانند: قالی‌بافی، سبدبافی، تولید گل‌های مصنوعی، محصولات حصیری، محصولات چوبی، محصولات منبت‌کاری، معرق‌کاری، تابلوهای فرش، سفال‌گری، حریردوزی، گیوه‌بافی، گلیم‌بافی، گبه‌بافی، قلم‌زنی، خیاطی، پولک‌دوزی و...؛

7. تشکیل بازارچه‌های هفتگی در روستا و شهر، بازاریابی محصولات و خرده‌فروشی؛

8. پوشاک و منسوجات محلی، مانند: کار روی پوست، کار روی چرم، ابریشم بافی، ملیله دوزی، جوراب بافی، لباس سنتی، نخ ریسی، پشم ریسی و... .

سرآمد بودن روستاها در تولید صنایع دستی بومی

از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی سرآمد بودن روستاها در تولید صنایع دستی بومی است. بیشترین درآمدزایی و اشتغال در این مناطق مربوط به صنعت قالی‌بافی روستایی و پس از آن صنایع کوچک می‌باشد (مرادی و مطیعی لنگرودی، 1384، ص 138)؛ اما درعین‌حال در بین افراد روستایی قالی‌بافی از رونق بیشتری برخوردار است (نیازی و چیت‌سازیان، 1386، ص122). این پتانسیل‌ها و قابلیت‌ها در مناطق روستایی از طریق ارزیابی شاخص‌های کمی و کیفی توسعه قابل تایید است. ارزیابی شاخص‌های کمی و کیفی توسعه حاکی از موفقیت نسبی صنایع روستایی به‌ویژه قالی‌بافی و پیوند عمیق آن با زندگی روستایی است که در جذب نیروی کار مازاد، پر کردن اوقات فراغت و بهبود درآمد روستاییان اهمیت دارد. از دگر سو تولیدات زراعی، باغی، دامی و منابع معدنی قادرند در حفظ تعادل اقتصادی اجتماعی روستاها اثرات مثبتی داشته باشد و از طریق استقرار صنایع نساجی سنتی (قالیبافی) و صنایع غذایی و کانی کارخانه‌ای با هدف ایجاد اشتغال پایدار و درآمد کافی، فرایند توسعه روستایی در کشور به‌ویژه بخش‌های مرکزی را تسهیل نماید (مرادی و مطیعی لنگرودی، 1384، ص. 147).

گردشگری

گردشگری ازجمله پتانسیل‌‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی است. گردشگری روستایی به‌عنوان شکل خاصی از گردشگری در صورتی که با مدنظر قرار دادن ویژگی‌ها، نیازها و مسائل اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی جوامع محلی، به همراه توجه به خواست‌های گردشگران، به درستی برنامه‌ریزی و ساماندهی شود، قادر است بخش عمده‌ای از مشکلات اقتصادی نواحی روستایی کشور را همچون بیکاری و فقر، مرتفع سازد (غنیان و همکاران، 1390، ص103). برخورداری بافت و معماری روستایی از زیبایی اکولوژیکی، استفاده از مصالح بومی، هماهنگی با شرایط محیطی در استقرار بافت و ساخت و ساز مسکن، قرار گرفتن روستاها در بستر طبیعی و برخورداری از مناظر و چشم‌اندازهای طبیعی از مهم‌ترین امتیازهای روستاها محسوب می‌شود. این ویژگی‌های محلی و جاذبه‌های سنتی در طبیعت زیبای مناطق روستایی، زمینه مورد علاقه بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی محسوب می‌شود. توریسم روستایی نیز همه فعالیت‌های گردشگری در مناطق روستایی را شامل می‌شود. توریسم روستایی یک اصطلاح جامعی است که دربردارنده مفاهیم گوناگونی مانند: گردشگری در طبیعت (اکوتوریسم)، گردشگری کشاورزی (اگروتوریسم)، گردشگری تاریخی، فرهنگی، هنری و...، می‌باشد. جاذبه‌ها یا عواملی را که باعث جذب گردشگران به روستاها می‌شوند، شامل: شرایط طبیعی و مورفولوژیکی؛ شیوه زندگی، آداب ورسوم فرهنگی؛ صنایع دستی و محلی؛ جاذبه‌های بکر پیرامونی؛ حیوانات اهلی و بومی؛ حیات وحش وحیوانات غیر اهلی؛ گیاهان خاص و کمیاب (گیاهان دارویی)؛ آثار تاریخی و باستانی؛ غذاهای محلی وسنتی؛ فعالیت‌های ورزشی (آبی، هوایی و زمینی) و غیره (راسق قزلباش، 1388، صص. 98 و 102) که تک تک این موارد پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی نیز محسوب می‌شوند. زیرا برای تأمین نیاز گردشگران، روستاییان باید تنوع محصولات تولیدی خود را افزایش دهند (Egbali et al, 2011, P. 65). وجود جاذبه‌های توریستی یا اقتصادی روستا می‌تواند عاملی برای ایجاد و توسعة کسب‌وکارهای خانگی و به تبع آن جذب بازدیدکنندگان یا خریداران محصولات به روستاها باشد. اختصاص بخشی از خانه به‌عنوان یک مغازه و درست کردن محصولات غذایی در خانه مثل مربا، ترشیجات، غذاهای سنتی روستا و...، نیز جزو این نوع کسب‌وکار طبقه‌بندی می‌شود (Newbery, R. and Bosworth, 2010, P. 193).

     با رواج اسلام در ایران و گسترش مذهب شیعه در قرون اولیة اسلامی، شهرها و روستاهای ایران، به مراکزی برای زندگی تبدیل شده‌اند و پس از درگذشت امامزاده‌ها نیز مقبره‌هایشان به محلی برای زیارت مشتاقان تبدیل شده است که یکی از جنبه‌های مهم گذران اوقات فراغت در زندگی مردم به شمار می‌آید (Mansouri, 1997, P. 63). وجود زیارتگاه‌ها و اماکن مقدس در مناطق روستایی ازجمله پتانسیل‌ها و قابلیت‌های این مناطق برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی است. سفر با اهداف مذهبی از کهن‌ترین زمان‌ها رونق داشته است (Drimba, 1990, P. 73). این نوع سفرها اگرچه برحسب نیاز مسافران سبب ایجاد کسب‌وکارهای خانگی برای پاسخ به این نیاز می‌شوند، اما درعین‌حال می‌توانند سبب ایجاد کسب‌وکارهای خانگی خاصی برای ارائة محصولات مذهبی در این مناطق شوند. از مهم‌ترین مؤلفه‌های توسعة گردشگری مذهبی، جاذبه‌های آن است که با عناوین آرامگاه‌های زیارتی، جاذبه‌های گردشگری مذهبی یا جشنواره‌های مذهبی توصیف می‌شوند (Vukonic, 1996, P. 8)

     در کشور‌های توسعه یافته، برف به‌طلای سفید مشهور شده است (Serbulent, 2007, P. 8). در این راستا گردشگری و به‌ویژه گردشگری زمستانی، ازجمله مهم‌ترین فعالیت‌های اقتصادی روستاهای کوهستانی با برف کافی در فصول سرد به شمار می‌آید که به‌سرعت در حال گسترش و استقبال عمومی جهانی است (مهدوی حاجیلویی و بیشمی، 1393، ص. 900). گردشگری زمستانی یکی از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی سردسیر برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی متناسب با این شرایط آب‌وهوایی است. به‌عنوان مثال، اسکی به‌عنوان یکی از پرطرفدارترین ورزش‌های زمستانی، بسته به‌اندازة برف، منافع بسیاری برای جامعة محلی دارد که عبارت‌اند از: تنوع اقتصادی و درآمدی، بهبود زیرساخت‌ها و خدمات و ایجاد امنیت روانی میان ساکنان است (Lasanta & Srgio, 2007, P. 13).

     یکی از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی توسعه صنعت طبیعت‌گردی در این مناطق است. توسعه صنعت طبیعت‌گردی، می‌تواند به‌عنوان یک منبع مهم در بهبود وضعیت معیشتی برای این جوامع محلی باشد (Inskeep, 1991, P. 93).

پایداری اقتصادی کسب‌وکارهای خانگی در مناطق روستایی

پایداری اقتصادی کسب‌وکارهای خانگی در مناطق روستایی از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های این مناطق برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی است. این پایداری بیانگر سودآوری عرضه خدمات از طرف جامعه محلی به گردشگران و رضایت آنها است. هزینه‌های اقتصادی پرداخت شده از سوی گردشگران باید به لحاظ اقتصادی نسبت به عرضه کالاها در بازار مقرون به صرفه باشد و رضایت آنها را از طریق تأمین رفاه و جذابیت‌های لازم تأمین کند. با توجه به مزایایی که گردشگری برای جوامع میزبان دارد، در نتیجه جوامع روستایی ناگزیرند به‌دلیل نیاز گردشگران به تأسیسات کارآمد زیربنایی، بهداشتی و اقامتی، به ایجاد و بهبود این گونه خدمات در مناطق گردشگری بپردازند. با رونق یافتن خدمات فوق و محصولات گردشگری، فرصت‌های شغلی برای مردم ایجاد شده و از طریق سازوکار مالیاتی، موجب افزایش درآمدهای دولتی نیز می‌شود (لی، 1378، ص. 73).

     وقوع بلایای طبیعی و پیامدهای ناشی از آنها در جهان و به‌ویژه مناطق روستایی، حذف شدنی نیست و همیشه احتمال آن وجود دارد (Ghafory, 2005, P. 2) که زندگی اجتماعی، اقتصادی و کالبدی‌شان در معرض خطر باشد (Phillips, 2010, P. 2415). در این راستا مدیریت بحران درواقع پیشگیری، برنامه‌ریزی و ارزیابی برای کاهش و به‌حداقل رساندن عواقب احتمالی بحران‌هاست (Marwitz et al. , 2008, P. 93). بنابراین یکی از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی معطوف به آن دسته از کسب‌وکارهای خانگی است که با توجه به اهداف مدیریت بحران، خدمات پیشگیرانه‌ای را در این راستا ارائه نمایند. مدیریت بحران از طریق این قبیل برنامه‌ریزی‌ها امکان‌پذیر می‌شود (Jaques, 2007, P. 148).

     استعدادهای افراد بومی ساکن روستا، گرایش به کارآفرینی و کسب روزی حلال، وجود بسترهای اطلاعات و ارتباطات در مناطق روستایی، ساختار هزینه‌ای، نقش‌آفرینی زنان روستایی در کنار مردان روستایی، سهولت تأمین منابع مالی این نوع کسب‌وکارها، وجود مشتریان بومی، رونق کسب‌وکارهای غیرکشاورزی در روستاها، سرآمد بودن روستاها در تولید صنایع دستی بومی، توسعه صنعت طبیعت‌گردی، پایداری اقتصادی کسب‌وکارهای خانگی در مناطق روستایی از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی است. از دگر سو مدیریت بحران نیز از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی معطوف به آن دسته از کسب‌وکارهای خانگی است که با توجه به اهداف مدیریت بحران، خدمات پیشگیرانه‌ای را در این راستا ارائه نمایند. گردشگری ازجمله پتانسیل‌ها و قابلیت‌های مناطق روستایی برای ایجاد کسب‌وکارهای خانگی است. گردشگری، یکی از رویکردهای جدید توسعة اقتصادی است که از راهکارهای جدید مورد توجه برای توسعة اقتصادی مناطق روستایی، به‌عنوان عامل بازساخت اقتصادی به شمار می‌رود. در این زمینه، گردشگری و به‌ویژه گردشگری زمستانی، ازجمله مهم‌ترین فعالیت‌های اقتصادی روستاهای کوهستانی با برف کافی در فصول سرد به شمار می‌آید که به‌سرعت در حال گسترش و استقبال عمومی جهانی است. ازجمله منافعی که گردشگری می‌تواند برای این منطقه داشته باشد، اشتغال روستاییان است که این امر می‌تواند سطح اقتصادی و درآمدی را بالا ببرد و مهاجرت را کاهش دهد (مهدوی حاجیلویی و بیشمی، 1393، ص. 900).