دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

یادداشت‌های روزانه یک دیوانه

Diary of a Madman
نویسنده
اصغر اسمعیلی
داستان کوتاهی از نیکالای ‌گوگل، که در 1835 با عنوان Zapiski sumasshedshego منتشر شد.
یادداشت‌های روزانه یک دیوانه از زاویة دید اول شخص و در قالبِ خاطره روایت می‌شود و داستان کارمندی به نام پاپ‌‌ریشچین است که به‌تدریج دیوانه می‌شود. راوی داستان در آغاز از ناکامی و حقارت خود با صراحت می‌نویسد و توهین‌های متعددی که به شأنش می‌شود را توجیه می‌کند. امّا این حس منطقی بودن کم‌کم جای خود را به وهم می‌دهد. رویارویی‌های متناوب او با سوفی دختر بشّاش مقام اداری مافوقش موجب می‌شود که دچار دل‌مشغولی جنون‌آمیزی شود و کم‌کم در توهمات خود صدای دو سگ را می‌شنود که دربارة نا‌امیدی او صحبت می‌کنند. با روزافزون شدن چنین توهماتی، آرامش و منطق خویش را در توهمی می‌یابد که به‌موجب آن تصور می‌کند پادشاه واقعی اسپانیا است که دشمنانش توطئه‌ای برای تبعیدش چیده‌اند. در خلال داستان، بحث‌های پراکندة عقلی عمق روان‌پریشی وی را بیشتر جلوه می‌دهد.