دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

کتابشناسی توصیفی یا کتابشناسی شمارشی

descriptive bibliography or enumerative bibliography
نویسنده
اصغر اسمعیلی
کتابشناسی‌ای که هدف اساسی آن سازمان‌دهی مورد به مورد اطلاعات تفصیلی‌‌ای است که از انبوه مواد کتابخانه‌ای به روش نظام‌مند گلچین شده‌اند تا دیگران بتوانند بهره ببرند.
در کتابشناسی‌های نخستین، اصولِ سازمان‌دهی ساده و به این ترتیب بوده است که همة آثار یک نویسنده را نام می‌برده‌اند که یا براساس فهرست خود نویسنده از آثارش (خودکتابشناسی) یا براساس فهرست‌های زندگی‌نامه‌نویسان از آثار او صورت می‌گرفته است.
نخستین خودکتابشناسی‌های غرب را جالینوس پزشک یونانی و کشیش بید مقدس نوشته‌اند. با اختراع چاپ در قرن پانزدهم، کتاب‌ها زیاد شدند و سازمان‌دهی اطلاعات دربارة آنها ضروری‌تر و واقعی‌تر شد. در حدود 1545 فکر نگارش یک کتابشناسی جهانی باعث شد که کونرات گسنِر، نویسندة سوئیسی آلمانی، کتاب «کتابخانه جهانی» (Bibliotheca universalis) را دربارة همة نویسندگان گذشته و حال بنویسد. قسمتی از این طرح در 1555 تکمیل شد که مداخل آن برحسب طبقه‌بندی دانش مرتب شده بود. اقدامات او به‌لحاظ دو مؤلفة جهانی بودن و رده‌بندی باعث شد تا لقب «پدر کتابشناسی» بگیرد.
رده‌بندی دهدهی دیویی، رده‌بندی کتابخانة کنگره و رده‌بندی دهدهی جهانی از جدیدترین روش‌های رده‌بندی‌ هستند. در ربع پایانی قرن بیستم، استفادة رو به گسترش از رایانه‌ها در پردازش و سازمان‌دهیِ اطلاعات ایجاد کتابشناسی جهانی را قوت بخشید و مقالات نشریات ادواری را نیز در آن گنجاند.