[فرانسه قدیم آن balade، از پرووانسی قدیم balada به معنی رقص، ترانهای که موقع رقص میخوانند، اقتباس از ballar به معنی رقصیدن] نوعی ترانه عامیانة روایی و کوتاه که در اواخر دوره قرون وسطا در اروپا بهصورت سبکی متمایز شکل گرفت. ترانه بهمنزلة قالبی موسیقایی و ادبی، تا به امروز زنده مانده است. ترانه بخشی از فرهنگ شفاهی بود که بهعنوان ترانه عامیانه حفظ شده و گونه مکتوب یا ادبی از آن شکل گرفته است. ترانه عامیانه (یا معیار) اصولاً افسانه موجزی را در قالبی غیرمنتظره و بیروح میریزد تا احساسات و توجه مخاطب را کاملاً درگیر خود کند. علیرغم ایجاز خشک موجود در روایت، ترانه عامیانه از تمهیدات گوناگونی برای به درازا کشاندن بخشهای هیجانانگیز داستان و غلیظ کردن فضای احساس استفاده میکند و بدینمنظور غالباً واژههای کلیدی، ابیات و یا عبارات نوع ادبی ترانه بهصورت امروزی تکرار میشوند. نوع ادبی ترانه بهصورت امروزی به احتمال زیاد تا حدود 1100 م. وجود نداشته است. قدیمترین ترانه در مجموعة کامل فرنسیس جی. چایلد با عنوان «ترانههای عامیانه انگلیسی و اسکاتلندی»(The English and Scottish Popular Ballads, 1882-1898)، متعلق به 1300 م.، است. برخلاف ترانه عامیانه، که کاملاً بیاحساس است، ترانه ادبی توجه مخاطب را به خود و به مصنف خود جلب میکند. نخستین ترانهها از این دست را بازیگرهای حرفهای میخواندند که در خانههای بزرگ زمان قرون وسطا تا قرن هفدهم استخدام میشدند و اغلب قطعههایشان در ستایش خانوادههای اشراف بود. ترانه ادبی معاصر با عناصر ضرباهنگی و رواییاش، یادآور فرهنگ ترانهسرایی عامیانه است. از میان شاعران مشهوری که ترانه ادبی نوشتهاند، سر والتر اسکات، سمیوئل تیلر کولریج، جان کیتس و هاینریش هاینه را میتوان نام برد.
