دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

دیلینی، مارتین آر

Delany \də-lā-nē\
نویسنده
کامل آن رابینسن (ت. 6 می 1812، چارلز تاون، ویرجینیا [امروزه ویرجینیای غربی]، ایالات متحده- و. 24 ژانویه 1885، زینیا، اُهایو) نویسنده مبارز افریقایی- امریکایی که خود را وقف هدف ناسیونالیسم سیاهان در دورة قبل از جنگ داخلی کرد و همین امر او را اندیشمند پیشرو زمان خود ساخت.
او پسر والدینی غیربرده بود و زمانی‌که مطابق قانون، سیاهان از تحصیل منع شده بودند غیرقانونی تحصیل کرد. در فیلادلفیا تحصیل در رشتة پزشکی را آغاز کرد و همان‌جا اندیشة اتحاد افریقا را برای نخستین‌بار مطرح کرد که این اندیشه ذهن بسیاری از معاصران او و دوستان سیاه‌پوستش را می‌آشفت و آنها را خشمگین می‌کرد. از 1847 تا 1849 در روزنامة ضدبرده‌داری North Star کمک سردبیر فردریک داگلاس بود.
پس از تصویب قانون بردگان فراری در 1850، که طی آن دولتِ فدرال کمک به جست‌وجو و بازگرداندن بردگان فراری را به‌عهده گرفت، دیلینی مهم‌ترین اثرش با عنوان «وضعیت، بهبود، مهاجرت و سرنوشت رنگین‌پوستان ایالات متحده» (The Condition, Elevation, Emigration and Destiny of the Colored People of United States, 1852) را نوشت. وی سیاه‌پوستان را واداشت تا در هر دو بعد اقتصادی و عقلی متکی به خود باشند. «بلیک یا کلبه‌های امریکا» (Blake; or The Huts of America/ انتشار بخشی 1859 و انتشار کامل 1862-1861) تنها رمان او و یکی از نخستین رمان‌هایی است که امریکایی سیاه‌پوستی در ایالات متحده منتشر کرده است. این اثر تحقیق دقیقی دربارة برده‌داری و پیامدهای فراوان آن است و با اینکه در زمان انتشار توجه انتقادی اندکی به آن شد، در دهة 1960 دوباره مورد توجه واقع شد و از آن همچون الگوی اولیة بیداری و مبارزه افریقایی- امریکایی استقبال شد.