نظام آموزش‌های علمی-کاربردی در فیلیپین

نظام آموزش‌و‌پرورش فیلیپین شامل آموزش رسمی و غیر‌رسمی از ابتدایی تا آموزش‌های عالی با شیوه آموزش آمریکایی مشابه، اما در تعداد سال‌های آموزش با این شیوه متفاوت است، زیرا سایر کشورها دارای 12 سال آموزش ابتدایی هستند، ولی در کشور فیلیپین، آموزش ابتدایی 6 سال و آموزش متوسطه 4 سال است که همراه ‌با آموزش عالی نظام آموزش رسمی را تشکیل می‌دهند. ازسوی‌دیگر، آموزش غیر‌رسمی در‌بردارنده فرصت‌های آموزش‌و‌پرورش، حتی در خارج از فضای مدرسه است که دست‌یابی به اهداف یادگیری ویژه برای افراد خاص، به ویژه جوانان ترک‌تحصیل کرده یا افراد بی‌سواد بالغ که قادر به استفاده از آموزش رسمی نیستند، را تسهیل می‌کند. نمونه‌ای از این برنامه‌ها، برنامه‌های سواد‌آموزی برای بزرگسالان بی‌سواد و کم‌سواد است که آموزش‌های پایه را با آموزش مهارت‌های معیشتی ترکیب می‌کنند(Syjuco, 2007). در فیلیپین، آموزش‌های علمی-کاربردی، فرصت‌های آموزشی لازم را برای آماده‌سازی دانش‌آموزان و سایر مراجعین برای اشتغال فراهم می‌کند. این بخش همچنین به آموزش مهارت برای افرادی که درحال‌حاضر در بازار کار هستند، پرداخته و شرایط را برای ارتقاء اشتغال و بهبود بهره‌وری فراهم می‌کند (Syjuco, 2007). در 15 مه 2013م رئیس جمهور فیلیپین «قانون جمهوری، شماره 10533» را امضاء کرد. با آغاز قانون 10533 در نظام آموزشی فیلیپین، لزوم اجرای برنامه آموزش‌های پایه و پیشرفته در فیلیپین با آغاز سال تحصیلی 2013-2014 میلادی اعلام شد. دانش‌آموزان پایه یازدهم از ژوئن 2016 م نسبت به نام‌نویسی در «دوره‌های فنی-حرفه‌ای معیشتی» اقدام کردند. این امر به‌منزله نوعی آموزش با‌اهمیت و با امکان صدور گواهینامه ملی برای فارغ‌التحصیلان پایه دوازدهم، راه ورود به آموزش‌های علمی-کاربردی را هموار کرده و فارغ‌التحصیلان می‌توانند، پس از اتمام دوره و پذیرش در شرکت‌ها و صنایع گوناگون کشور مستقر ‌شوند (Javines & Jaca, 2019). آموزش و توسعه نیروی کار در فیلیپین برای تربیت شاغلین ماهر بیشتر از‌سوی مؤسسات خصوصی عرضه می‌شود. درحال‌حاضر 4510 عرضه‌کننده خدمات فنی و مهارتی در فیلیپین وجود دارد که 62% آنها خصوصی و 38% دولتی هستند. عرضه‌کنندگان خدمات علمی-کاربردی بخش دولتی، 121 مؤسسه فناوری، فنی و مهارتی (57 مدرسه، 15 مرکز آموزش منطقه‌ای، 45 مرکز آموزش استانی و 4 مرکز آموزش تخصصی) است. سایر عرضه‌کنندگان خدمات علمی-کاربردی را «دانشگاه‌ها، کالج‌های دولتی» و کالج‌های محلی تشکیل می‌دهند که دوره‌های آموزشی بدون مدرک ارائه می‌دهند. مدارس و سایر سازمان‌های دولتی دیگر نهاد دولتی برای آموزش مهارت هستند (Khandu, Y. 2014; Syjuco, 2007).

توسعه آموزش‌های علمی-کاربردی در فیلیپین

آموزش‌های علمی-کاربردی در فیلیپین بیش از 80 سال پیش تأسیس شده است. آموزش‌های علمی-کاربردی از سال 1927 م آغاز شد، هنگامی‌که دولت بر لزوم ارائه مهارت به جوانان، برای به‌کارگیری آنها در صورت تصمیم‌گیری برای ترک تحصیل زودهنگام تأکید کرد. در دهه 1960 م، آموزش‌های علمی-کاربردی به توسعه مهارت در زمینه‌های کشاورزی، صنعت، تجارت، ماهی‌گیری و سایر برنامه‌های حرفه‌ای پرداخت. از دهه 1970 تا 1980 م، برای دولت مسجل شد که توسعه مهارت برای توسعه اقتصادی ملی مهم است. بنابراین آموزش‌های علمی-کاربردی با عرضه آموزش در دبیرستان‌های فنی و مراکز آموزشی منطقه‌ای و استانی به نظامی رسمی تبدیل شد (Budhrani et al, 2018).

     آموزش‌های علمی-کاربردی در فیلیپین را «سازمان آموزش فنی و مهارت» اداره می‌کند. این مؤسسه دولتی وظیفه دارد بر «توسعه آموزش فنی و مهارت‌آموزی» در فیلیپین مدیریت و نظارت کند. این قانون بر اساس قانون جمهوری 7796 ایجاد شده است، و با‌ عنوان «قانون آموزش فنی و توسعه مهارت 1994» شناخته می‌شود. این قانون وظایف «شورای ملی نیروی انسانی و جوانان»، «وزارت آموزش، فرهنگ و ورزش»، «دفتر آموزش علمی-کاربردی» و «دفتر کارآموزی وزارت کار و اشتغال» را با هم تجمیع می‌کند (TESDA, 2019). سازمان آموزش فنی و مهارت موظف است بر آموزش‌های فنی و مهارت‌آموزی در فیلیپین مدیریت و نظارت کند. به‌عنوان بخشی از این دستورالعمل، سازمان آموزش فنی و مهارت ابزارهای ارزیابی و گواهینامه پایان شایستگی و پیشرفت مهارت را به کار می‌برد. چشم‌انداز سازمان فنی و مهارت فیلیپین، توسعه نیروی کار با‌صلاحیت در سطح جهانی و ارتقاء ارزش‌های مطلوب کاری است. سازمان آموزش فنی و مهارت نظارت بر بیش از 4500 مؤسسه را بر‌عهده دارد که متشکل از: 4148 مؤسسه خصوصی، 365 مؤسسه دولتی و مرکز آموزش، 822 بنگاه عرضه‌کننده برنامه‌های فراگیری و مهارت‌آموزی و 126 مؤسسه فناوری کار و اشتغال است (Javines & Jaca, 2019). در فیلیپین، سازمان آموزش فنی و مهارت موظف به ادغام، هماهنگی و نظارت بر برنامه‌های توسعه مهارت است. همچنین تلاش برای ارتقاء و توسعه نیروی انسانی، بررسی معیارها و آزمون‌های مهارت در فیلیپین است. درحال‌حاضر، آموزش‌های علمی-کاربردی کشور فیلیپین بر لزوم: 1) کمک به رفع فقر جوانان ترک‌تحصیل‌کرده، 2) پاسخگویی به نیازهای بازار برای افراد دارای مهارت علمی-کاربردی، و 3) توجه به تغییر از مشاغل کشاورزی به مشاغل خدمات‌گرا (نیازمند خدمات اقتصادی) مرتبط با نیازهای اشتغال جهانی تأکید دارد (Magpusao, 2011).

مخاطبان آموزش‌های علمی-کاربردی در فیلیپین

گزارشی از مؤسسات آموزشی فیلیپین درباره پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان بیانگر بازار عظیمی است که به آموزش‌های علمی-کاربردی نیاز دارد. این گروه در‌برگیرنده دانش‌آموزان ترک‌تحصیل‌کرده در مقاطع گوناگون آموزشی و فارغ‌التحصیلان دبیرستان، دانشجویان مقطع متوسطه، دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی است. بر‌اساس منابع در سال 2006 م از 100 دانش‌آموزی که وارد پایه اول می‌شوند، فقط 66 نفر در پایه فارغ التحصیل می‌شوند؛ از 66 دانش‌آموخته مقطع ابتدایی، 58 نفر به سال اول متوسطه می‌روند؛ 43 نفر از دبیرستان فارغ‌التحصیل می‌شوند؛ و 15 نفر دیگر نیز به جمع جوانان ترک‌تحصیل‌کرده می‌پیوندند. از میان 43 دانش‌آموخته دبیرستان، 23 نفر در دانشکده، 10 نفر در آموزش‌های علمی-کاربردی نام‌نویسی کرده و 10 نفر دیگر نیز ترک تحصیل می‌کنند. مخاطبان بالقوه آموزش‌های علمی-کاربردی در درجه اول شامل، فارغ‌التحصیلان دبیرستان، دانشجویان مقطع متوسطه، دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی است که می‌خواهند در زمینه‌های گوناگون شغلی شایستگی به‌دست آورند. دیگر مخاطبان بالقوه آموزش‌های علمی-کاربردی و فنی، افراد بیکاری هستند که به‌طور جدی در جست‌وجوی کار هستند. این گروه، کارگرانی هستند که به‌دلیل تعطیلی محل کار و یا اخراج از محل کار پیشین به‌دلایل اقتصادی، شغل خود را از دست داده‌اند. کارگران فیلیپینی در خارج از کشور که تصمیم به بازگشت به کشور دارند و همچنین کسانی که درحال‌حاضر شاغل هستند و می‌خواهند مهارت‌های خود را ارتقاء دهند یا مهارت‌های جدیدی کسب کنند از دیگر مشتریان آموزش‌های علمی-کاربردی هستند (Samans, et al. 2015).

مکانیزم‌های تضمین کیفیت آموزش‌های علمی-کاربردی در فیلیپین

تمام تلاش‌ها و برنامه‌های سازمان آموزش فنی و مهارت برای بخش آموزش‌های فنی و مهارت در چارچوب نظام مهارتی تضمین‌شده و با‌کیفیت طراحی و اجرا می‌شود. این امر برای اطمینان از کسب مهارت از‌سوی کارگران فیلیپینی متناسب با شغل و نیازهای بازارهای کار در مناطق محلی و بین‌المللی است.

الف) چارچوب ملی کیفیت فیلیپین

«چارچوب ملی کیفیت فیلیپین» در‌راستای ایجاد ساختاری محکم و منسجم در سطح ملی و بین‌المللی برای همه مدارک تحصیلی اعطاءشده در فیلیپین ایجاد شده است. این چارچوب همه مراحل آموزش رسمی را تحت پوشش قرار می‌دهد. همه مدارک ذکر‌شده در لیست چارچوب ملی کیفیت فیلیپین تضمین کیفیت شده است، به‌گونه‌ای که ممکن است اعتماد و اطمینان ملی و بین‌المللی نه‌تنها در معیارهای دانشگاهی و مهارت‌های آنها، بلکه در کیفیت آموزش، ارزیابی و اعطای مدرک معتبر به‌رسمیت شناخته شده فیلیپین نیز وجود داشته باشد (Syjuco, 2007).

ب) آیین‌نامه آموزشی

«آیین‌نامه آموزش» با مشورت مدیران بخش صنعت تهیه و ازسوی هیئت سازمان آموزش فنی و مهارت منتشر می‌شود. آیین‌نامه‌های آموزشی شامل استانداردهای شایستگی، استانداردهای آموزشی و ارزیابی آن و صدور گواهینامه است. آیین‌نامه آموزشی پارامترهای کلی را که ازسوی مخاطبان واجد شرایط و ثبت شده باشند، بیان می‌کند. آیین‌نامه آموزشی چهار مؤلفه اساسی ارائه آموزش یعنی برنامه درسی، صلاحیت مربیان، ابزار و تجهیزات موجود و امکانات آموزشی را در نظر می‌گیرد. درحال‌حاضر(سال 2014) در کشور فیلیپین، 72 آیین‌نامه آموزشی وجود دارد که برای تأیید ارائه‌دهندگان آموزش‌های علمی-کاربردی منتشر و تنظیم می‌شود (Syjuco, 2007; Philippine Statistics Authority. 2015).

ج) نظام یکپارچه ثبت و اعتباربخشی برنامه‌های علمی -کاربردی

«نظام ثبت و اعتباربخشی برنامه‌های علمی-کاربردی» مکانیزمی نظارتی است که از‌سوی اداره آموزش فنی و مهارت تهیه می‌شود. همه شرکت‌های عرضه‌کننده برنامه‌های آموزشی علمی-کاربردی موظف به پیروی از مجموعه استانداردهای عرضه‌شده هستند. این فرایند در‌بردارنده ثبت‌نام اجباری برنامه‌ها بر‌اساس استانداردهای مقرر در آیین‌نامه آموزشی و اعتبارنامه داوطلبانه و نظام مبتنی‌بر شایستگی است. از دسامبر 2005م، تاکنون 13098 برنامه در سطح کشور فیلیپین ثبت شده است(Péano, S, Et al. 2008).

د) نظام ارزیابی و صدور گواهینامه

نظام ارزیابی و صدور گواهینامه ازجمله مهم‌ترین سازوکارهای تضمین کیفیت آموزش‌های علمی-کاربردی است. این فرایند ارزیابی فارغ‌التحصیلان و کارگران ماهر در صورت داشتن صلاحیت لازم در انجام وظایف با استانداردهای لازم در محل کار صورت می‌گیرد. این ساز‌و‌کار شواهدی را ارائه می‌کند که آیا پیروی از استانداردها و الزامات شایستگی حاصل شده است. نظام ارزیابی و صدور گواهینامه شامل، مؤلفه‌های بسیار طاقت فرسایی از‌جمله اعتبار‌سنجی ارزیاب‌ها، توسعه ابزارهای ارزیابی به‌منزله بخش اساسی بسته‌های آموزشی، صلاحیت مربیان آموزش‌های علمی-کاربردی به‌عنوان ارزیاب، شناخت اعتبارنامه هیئت‌های ارزشیابی ملی در بخش‌های گوناگون است. همه برنامه‌های دارای آیین‌نامه آموزشی، با ابزار ارزیابی شایستگی به‌طور خاص طراحی شده‌اند. این ابزارها شامل: 1) راهنمای خود‌ارزیابی، 2) توافق‌نامه ارزیابی، 3) امتحان کتبی، 4) راهنمای سنجش‌گر و 5) برگه نشانه‌گذاری‌شده است. به‌طور مداوم تلاش می‌شود تا ارزیابی ازسوی هیئت‌های بخش خصوصی انجام شود. سازمان آموزش فنی و مهارت با انجمن‌های صنفی موافقت‌نامه‌های رسمی برای توانمندسازی آنها در مدیریت فرایندهای ارزیابی شایستگی منعقد می‌کند. درحال‌حاضر، سازمان ارزیابی ملی به‌صورت آزمایشی در حوزه خدمات گردشگری، خدمات جامعه و بهداشت، فناوری اطلاعات و ارتباطات و کشاورزی و شیلات مورد آزمایش قرار گرفته است. در مورد صدور گواهینامه‌ها، برخلاف سایر کشورها، سازمان آموزش فنی و مهارت صدور گواهینامه‌های ملی را برای افرادی که در کلیه واحدهای شایستگی یک مدرک ملی دریافت کرده‌اند، صادر می‌کند. چارچوب ملی کیفیت چهار سطح گواهی را برای فراگیران آموزش‌های علمی‌–‌کاربردی در سطح ملی در درجه‌های 1، 2، 3 و 4 تعریف می‌کند (Syjuco, 2007).

آثار و پیامدهای آموزش‌های علمی-کاربردی در فیلیپین

·      الف) گواهینامه کارگران ماهر

یکی از دستاوردهای برنامه‌های علمی-کاربردی در فیلیپین دست‌یابی به استانداردها و مهارت‌های مشخص‌شده و و با‌کیفیت است، که به فارغ‌التحصیلان آموزش‌های علمی-کاربردی پس از گذراندن دوره و ارزیابی صلاحیت، گواهی صلاحیت ملی اعطاء می‌شود. از این رو، این گواهینامه اثبات می‌کند که فرد کارگر ماهر و آماده کار است. برای دسترسی آسان به کارگران ماهر فیلیپینی، اداره آموزش فنی و مهارت با «فهرست کارگران ارزیابی و تأیید‌شده»، اطلاعات در مورد کارگران را به طور خاص از نظر شایستگی‌های آنها متناسب با شرایط موجود در بازار کار جمع‌آوری و در اختیار دارد. نرخ صدور گواهینامه از سال 2000 تا 2005 میلادی، 162.888 کارگر فیلیپینی مشمول ارزیابی صلاحیت ملی و 90.154، گواهینامه صادر شده است که با میانگین صدور گواهینامه سالانه 55% است (Syjuco, 2007).

·      ب) استخدام فارغ‌التحصیلان آموزش‌های علمی -کاربردی

نتیجه نهایی آموزش مهارت، اشتغال است، خواه به شیوه استخدام و خواه به شیوه خود‌اشتغالی. مطالعات زیادی درباره اندازه‌گیری میزان جذب فارغ‌التحصیلان آموزش‌های علمی-کاربردی به بازار اصلی کار انجام شده است. مطالعات در فیلیپین نشان می‌دهد که میزان اشتغال کلی فارغ‌التحصیلان علمی-کاربردی پیوستن به نیروی کار 60% است (Syjuco, 2007).

چالش‌های اصلی پیش‌روی برنامه آموزش علمی-کاربردی در فیلیپین

با شناخت روزافزون نقش آموزش‌های علمی-کاربردی در توسعه اقتصاد ملی، اساسی‌ترین چالش‌های پیش‌روی این برنامه در زمینه دسترسی بیشتر و کیفیت است.

·      الف) تعداد زیاد مربیان ملی آموزش‌های علمی-کاربردی

مربی علمی-کاربردی در عرضه برنامه‌های گوناگون در کشور اهمیت ویژه‌ای دارد. تا به امروز، شمار  مربیان آموزش‌های علمی-کاربردی در کشور فیلیپین 22000 تخمین زده شده است. از این تعداد، 1300 نفر یا 6% مربیان آموزش فنی و مهارت هستند که درحال‌حاضر مشغول مدیریت شبکه آموزش فنی و مهارت در 121 مؤسسه فناوری هستند. 20700 مربی باقی‌مانده (1/94%) در سایر مؤسسات علمی-کاربردی دولتی و خصوصی اشتغال دارند. بیش از افزایش شمار مربیان، چالش اساسی، تضمین کیفیت آنها است. به این منظور برنامه فشرده ارزیابی برای مربیان در نظر گرفته شده است. در پاسخ به این چالش «چارچوب صلاحیت مربیان فنی‌-‌حرفه‌ای فیلیپین» تصویب شد. هر یک از مربیان واجد شرایط باید ترکیبی از سطح شایستگی در فناوری (یک سطح خاص گواهینامه ملی) و یک سطح شایستگی در روش آموزش را داشته باشند. اقدام اخیر سازمان آموزش فنی و مهارت آغاز یک برنامه ملی برای مربیان واجد شرایط و ارزیابی‌کنندگان آموزش‌های علمی-کاربردی است. در مجموع 4000 مربی در سال 2006 م این برنامه را پشت سر گذاشته‌اند (Philippine Statistics Authority, 2016).

·      ب) گسترش ظرفیت مؤسسات خصوصی علمی-کاربردی با بورس‌های تحصیلی

چالش مهم دیگر آموزش‌های علمی‌–کاربردی در فیلیپین، گسترش ظرفیت مؤسسات خصوصی علمی-کاربردی از راه بورس‌های تحصیلی است. این امر سبب می‌شود، تا نظام علمی-کاربردی برای افراد فقیر و شایسته‌ای که از راه کسب شایستگی‌های رقابتی و بر‌اساس الزامات شغلی، نیازمند توانمندی اقتصادی هستند، در دسترس نباشد. در پاسخ به این چالش، برنامه‌های بورسیه تحصیلی موجود سازمان آموزش فنی و مهارت با پیگیری از راه طرح تقسیم مالی با مقامات ملی و محلی گسترش یافته است. پاسخ تشویق‌آمیز مقامات ملی و محلی، فرصت‌های آموزشی علمی-کاربردی را برای شمار فزاینده‌ای از ذی‌نفعان به ارمغان می‌آورد (International Labour Office, 2010; Syjuco, 2007).

·      ج) رقابت جهانی

سرعت شتابان جهانی‌شدن، ملت‌ها را برای بقاء تحت فشار قرار می‌دهد. این امر سبب افزایش نفوذپذیری منابع انسانی در میان کشورها می‌شود. اگرچه این مسأله به‌منزله چالشی بزرگ برای بقای نیروی کار فیلیپینی در بازار جهانی مطرح می‌شود، اما فرصت‌های گوناگونی را به‌وجود می‌آورد. این چالش بر نیروی انسانی فشار می‌آورد، تا از وجود کارگران با کیفیت و کمیت مطلوب برای مشاغل موجود در هر زمانی اطمینان حاصل کنند. افزون بر این، دولت فیلیپین خواستار تقویت اطلاعات در بازار کار و توسعه فناوری است. سرانجام، تحول نیروی کار، فیلیپین را به‌سوی دانش‌محوری و سازگار با مهارت‌های در حال تغییر یا حتی مشاغل تشویق می‌کند (Syjuco, 2007).

·     د) ارتباط، عدالت، دسترسی و کارایی آموزش‌های
علمی-کاربردی

در جست‌وجوی برقراری ارتباط، دسترسی، عدالت و کارآمدی برنامه‌های علمی-کاربردی، اداره آموزش فنی و مهارت با ابتکاری به دنبال این است که در مدیریت منابع خود و بهره‌برداری از شرکای بیشتری که می‌توانند، منابع محدود را به‌کار گیرند، ظرفیت برنامه‌های علمی-کاربردی را بالا ببرد و مهارت‌ها و الزامات شایستگی را با به‌کارگیری اطلاعات روز بازار کار در برنامه‌های آموزشی و مهندسی خود ارتقاء دهد (Syjuco, 2007). یکی از نتایج مورد‌انتظار و درعین‌حال چالش‌برانگیز یادگیری در مؤسسات آموزشی فیلیپین، توسعه مهارت‌ها و صلاحیت‌های خاص برای اشتغال‌زایی است که باید در صدر برنامه‌های درسی مورد توجه قرار گیرد. تدوین برنامه درسی و اجرای آنها یکی از صلاحیت‌های اصلی معلمان در زمینه برنامه‌ریزی آموزشی و آموزش عملی مؤسسات علمی-کاربردی و شرکت‌های آموزشی است (Rauner, 2009). در همین زمینه، آموزش‌های علمی-کاربردی پس از سال‌ها غفلت دوباره در دستور کار برنامه‌ریزان قرار گرفته است (Tripney & Hombrados, 2013). خاندو بر این باور است که تغییری مهم در نظام آموزش علمی-کاربردی حرکت به سمت اقتصاد دانش‌بنیان است (Khandu, 2014).

کتاب‌شناسی

نویدی، ا.، خلاقی، ع. (1393). آموزش فنی‌و‌حرفه‌ای در ایران. تهران: انتشارات مدرسه.

Adalia, J.B. (2014). Unemployment rate in the Philippines highest in Southeast Asia. Retrieved from: http:// kickerdaily. com/ posts/ 2014/05/unemployment-rate-in-the-philippines- highest-in- southeast-asia/.

Brewer, L., & Comyn, P. (2015). Integrating core work skills into TVET systems: Six country case studies. Geneva: ILO [International Labour Organization]. Available online also at: https:// www. ilo. org/wcmsp5/groups/public/---ed_emp/---ifp_skills/documents/ publication/wcms_470726. pdf [accessed in Jakarta, Indonesia: December 27, 2018].

Budhrani K.S., D’Amico M.M., Espiritu J.L.D. (2018). Developing a Skilled Workforce Through Technical and Vocational Education and Training in the Philippines. In: Latiner Raby R., Valeau E. (eds). Handbook of Comparative Studies on Community Colleges and Global Counterparts. Springer International Handbooks of Education. Springer, Cham.

DCR Workforce. (2015).The Philippines–poised for growth through BPO. Retrieved from: http:// trendline. Dcrwork force. com/ the- philippines- poised-for-growth-through-bpo.html.

International Labour Office. (2010). a skilled workforce for strong, sustainable and balanced growth: a G20 training strategy. Geneva, Switzerland: International Labour Office.

Javines, F. & Jaca, C. (2019). Empirical Study on Trainers’ Perspectives of National Teacher Standards in the Philippines. The Online Journal for Technical and Vocational Education and Training in Asia 13, 1-19.

Khandu, Y. (2014). Technical and Vocational Education and Training (TVET): Training providers’, employers’, instructors’ and trainees’ attitudes to generic/employability skills in Bhutan. Thimpu: MoLHR, Bhutan.

Maclean, R. (2011). Key Issues and Research Challenges for TVET: Bridging the gap between TVET research and the needs of policy makers’. NORRAG NEWS, Towards a New Global World of Skills Development,46, 125-127.

Magpusao, C. J. J. (2011). Country case study: The TVET system in the Philippines.  In Breaking ground: Towards an advocacy framework for TVET and life skills for the youth in developing countries in Asia and the Pacific. ASPBAE (Unpublished paper).

Orbeta, A. C., & Esguerra, E. (2016). The national system of technical vocational education and training in the Philippines: Review and reform ideas (No. 2016-07). PIDS Discussion Paper Series.

Péano, S., de Dios, B., Atchoaréna, D., & Mendoza, U. (2008). Investment in technical vocational education and training (TVET) in the Philippines. Published by International Institute for Educational Planning. http:// iiep/ web/doc/2008/05 or http:// www. unesco. org/iiep.

Philippine Statistics Authority. (2015). 2015 yearbook of labor statistics. Manila: Philippine Statistics Authority. Retrieved from: https:// psa.gov. ph/sites/ default/ files/YLS2015.Pdf.

Philippine Statistics Authority. (2016). Employment situation in July 2015 (final results). Retrieved from: https: // psa.gov. ph/content/ employment-situation-july-2015-finalresults.

Rauner F. (2009). Overview: TVET Curriculum Development and Delivery. In: Maclean R., Wilson D. (eds.). International Handbook of Education for the Changing World of Work. Dordrecht: Springer.

Samans, R., Blanke, J., Corrigan, G., & Drzeniek, M. (2015). The inclusive growth and development report 2015.Vol. 13. Geneva: World Economic Forum.

Syjuco, A. B. (2007). The Philippine Technical Vocational Education and Training (TVET) System. Manila: Technical Education and Skills Development Authority (TESDA). Retrieved from: https:// www. tesda. gov. ph/ uploads/ file/Phil%20TVET%20system%20-%20syjuco.pdf.

TESDA (2019). Homepage of the Technical education and skills development authority. Retrieved from: http:// www. tesda. gov.ph/About/ TESDA/ 11 (retrieved 11.07.2019).

Tripney, J. S., & Hombrados, J. G. (2013). Technical and vocational education and training (TVET) for young people in low-and middle-income countries: a systematic review and meta-analysis. Empirical Research in Vocational Education and Training, 5(1), 3.

UNESCO International Centre for Technical and Vocational Education and Training. (2006). UNESCO-UNEVOC in Action: Report on activities 2004–2005. UNESCO-UNEVOC International Centre for Technical and Vocational Education and TrainingUN Campus. Bonn, Germany.