ویژگیهای آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی
1. این نوع آموزش برای یک شغل خاص طراحی و اجرا میشود؛
2. سطوح آموزشی این دورهها در چهار سطح تعریف میشود؛ که عبارتاند از:
1-2. دورههای بین مقاطع تحصیلی دیپلم و کاردانی: این سطح ناظر به آموزشهایی است که دانش، مهارت و نگرش فرد را در زمینههای بهرهبرداری، نصب و راهاندازی، تعمیر و نگهداری، پشتیبانی تولید و خدمات و ... ارتقاء میدهد و فرد را برای ایفاء نقشی کارآمد در سطوح شغلی تکنسین فنی و تکنسین حرفهای آماده میکند.
شرط ورود به دوره آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی دیپلم و کاردانی، دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی دیپلم مورد تأیید وزارت آموزشوپرورش است و این دورهها بهعنوان دورههای آموزشی مکمل برای دارندگان مدرک تحصیلی دیپلم جهت ارتقاء و کسب شایستگیهای شغلی محسوب میشود.
2-2. دورههای بین مقاطع تحصیلی کاردانی و کارشناسی: این سطح ناظر به آموزشهایی است که دانش، مهارت و نگرش فرد را در زمینه انتقال تجارب، اجرای طرحها، شناسایی عیوب فرایندها، بهینهسازی و طراحی محصولات، برنامهریزی و ... ارتقاء میدهد و فرد را برای ایفای نقش کارآمد در سطوح شغلی مهندس فنی و کارشناس حرفهای آماده میکند.
شرط ورود به دوره آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی کاردانی و کارشناسی، دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی کاردانی مورد تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است و این دورهها بهعنوان دورههای آموزشی مکمل برای دارندگان مدرک تحصیلی کاردانی برای ارتقاء و یا کسب شایستگیهای شغلی (دانش، مهارت و نگرش) محسوب میشود.
3-2. دورههای بین مقاطع تحصیلی کارشناسی و کارشناسی ارشد: این سطح ناظر به آموزشهایی است که دانش، مهارت و نگرش فرد را در زمینههای تجزیهوتحلیل و حل مسائل و مشکلات، طراحی و بهینهسازی فرایندها در سطوح شغلی پیچیده و تخصصی ارتقاء میدهد.
شرط ورود به دوره آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی کارشناسی و کارشناسی ارشد، دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی مورد تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است و این دورهها بهعنوان دورههای آموزشی مکمل برای دارندگان مدرک تحصیلی کارشناسی برای ارتقاء و یا کسب شایستگیهای شغلی محسوب میشود.
4-2. دورههای بین مقاطع تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری: این سطح ناظر به آموزشهایی است که دانش، مهارت و نگرش فرد را در زمینههای تجزیهوتحلیل مسائل چندوجهی، راهبری آموزش و پژوهش، مدیریت بحران، نوآوری در مرزهای دانش و فناوری، آینده پژوهی و ... ارتقاء میدهد و فرد را برای ایفاء نقشی کارآمد در سطوح شغلی فوق تخصصی آماده میکند.
شرط ورود به دوره آموزش عالی تکمیلی در این سطح آموزشی، دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد مورد تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است این دورهها به عنوان دورههای آموزشی مکمل برای دارندگان مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد ارتقاء و یا کسب شایستگیهای شغلی محسوب میشود.
3. چارچوب برنامه درسی دورههای آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی دارای انعطاف بیشتر بوده و از چارچوبهای سخت و خشک دورههای رسمی پیروی نمیکند. در این دورهها بهجای نظام واحدی، به میزان نیاز ساعت آموزشی تعریف میشود و ازاینرو ضمن رعایت اصل پرهیز از زیادآموزی و کمآموزی، امکان برنامهریزی آموزشی دقیقتر، هزینههای اجرایی کمتر و شتابدهی به آموزش مهیا میشود؛
4. به تفاوتهای فردی، توجه عمیقی دارد؛
5. دورههای کوتاهمدت هستند و زمان اجرای آن کمتر از یک سال است؛
6. این نوع آموزش، منجر به گواهی نامه مهارتی میشود (همان، ماده 4).
پیشینه آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی در دانشگاه جامع علمی - کاربردی
دانشگاه جامع علمی - کاربردی در زمینه آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی با مشارکت مستقیم دستگاههای اجرایی، بهرهبرداران و بنگاههای اقتصادی و با هدف پاسخگویی به نیازهای آموزشی بازار کار و فراهم کردن بسترهای اجرایی، برای شتابدهی در هدایت و جذب محصولات آموزشی به بازار کار، زمینههای طراحی و اجرای این نوع از آموزشها را مهیا کرده است. این دانشگاه پس از انجام دادن نیازسنجی آموزشی دستگاههای اجرایی و بهرهبرداران حوزههای شغلی مختلف در بخش صنعت، کشاورزی، فرهنگ، هنر و خدمات، اقدام به طراحی بیش از 700 دوره آموزشی وتصویب آن در شورای برنامهریزی آموزشی و درسی علمی - کاربردی کرده است. این دورهها بر اساس استانداردهای تعیینشده و بر اساس مجوزهای صادره از کمیته تخصصی علمی - کاربردی شورای گسترش آموزش عالی در حال اجرا است. در جداول (2) و (3) به نمونههایی از دورههای آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی مصوب شورای برنامهریزی آموزشی و درسی علمی - کاربردی اشاره شده است (آییننامه تجمیع دورههای آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی، 1392).
تجمیع دورههای آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی
فراهم کردن امکان تجمیع دورههای آموزش تکمیلی بین سطوح تحصیلی و معادلسازی آن با دورههای رسمی از مأموریتهای نظام آموزش مهارت و فناوری، بر اساس ماده 16آییننامه نظام آموزش مهارت و فناوری (مصوب سال 1390، هیئت وزیران) است. در راستای پیادهسازی و تحقق اهداف مترتب بر مأموریت مذکور، دانشگاه جامع علمی - کاربردی، تجمیع بخش دورههای آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی را پیگیری و نسبت به تدوین آییننامه ذیربط و تصویب آن در مرجع ذیصلاح اقدام کرد. بر این اساس چارچوب کلی برای تجمیع بهصورت ذیل پیشبینی شده است (آییننامه تجمیع دورههای آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی، 1392).
1. فرد میتواند پس ازگذراندن تعداد مناسبی از«تکدرسها» که در راستای یک شغل خاص تعریف میشود، براساس معیارها و شاخصهای مربوط گواهینامه «تکپودمان» دریافت کند.
2. تجمیع تکپودمانها فرایندی است که بر اساس آن مجموعه متناسبی از تک پودمانها منجر به مدرک تحصیلی در مقاطع کاردانی و کارشناسی در نظام آموزش عالی مهارت و فناوری میشود (شکل 2). معیارها و شاخصهای مترتب بر تجمیع تک پودمانها
عبارتانداز:
- جهتگیری محتوایی تکپودمانها در راستای یک حوزه شغلی مشخص یا طیفی از مشاغل همگون باشد؛
- تکپودمانها از سطح آموزشی همسان برخوردار
باشند؛
- محتوا و استانداردهای آموزشی تکپودمانها در شورای برنامهریزی آموزشی و درسی علمی - کاربردی به تصویب رسیده باشد؛
- مجوز اجرای تکپودمانها ازسوی کمیته تخصصی
علمی - کاربردی شورای گسترش آموزش عالی صادر شده باشد؛
- جمع ساعات تکپودمانها برای تجمیع حداقل 1750 ساعت باشد؛
- نمرات متقاضی در هر یک از دروس گذراندهشده، حداقل 12 باشد (همان).
توسعه و گسترش آموزشهای عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی، افزایش قابلیتهای مهارتی و حرفهای همگام با ارتقاء مدرک تحصیلی، نظاممندسازی و اعتباربخشی آموزشهای عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی، هدایت استعدادها و قابلیتها همگام با توسعه مهارتهای شغلی و ارتقاء انگیزه شاغلان و فراگیران به طی دورههای عالی تکمیلی بین سطوح از اهداف مترتب بر تجمیع اینگونه از آموزشها است (همان).
کتابشناسی
افضلنیا، م. ر.، اشکوه، ح.، و کلوی، آ.(1389). بررسی جایگاه آموزش رسمی، غیررسمی و یادگیری مادامالعمر در عصر ناپایداری اطلاعات. فصلنامه آموزش مهندسی ایران. 12(45)، 68-57.
آییننامه تجمیع دورههای آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی.(1392). تصویب نامه شورای برنامهریزی آموزشی و درسی علمی-کاربردی. دانشگاه جامع علمی-کاربردی. قابلیت دسترسی در: https:// www. uast. ac. ir.
آییننامه نظام آموزش عالی تکمیلی بین سطوح تحصیلی.(1391). تصویب نامه شورای برنامهریزی آموزشی و درسی علمی کاربردی. دانشگاه جامع علمی-کاربردی، تهران.
آییننامه نظام آموزش مهارت و فناوری.(1390). آییننامه نظام آموزش مهارت و فناوری. تصویبنامه هیئت وزیران دولت جمهوری اسلامی ایران. شناسنامه قانون: قابلیت دسترسی در: https:// shenasname. ir/ subjects/edu/442-2733.
جبل عاملی، ش. (1395). آموزش فنی و حرفهای در ایران با تأکید بر آموزشهای رسمی. تهران: انتشارات دانشگاهیان.
عطارنیا، ا.، خنیفر، ح.، رحمتی، م. ح.، و جندقی، غ. ر.(1393). بررسی وضعیت تدوین خطمشی در نظام غیررسمی آموزش مهارتی ایران. مدیریت فرهنگ سازمانی. 12(2)، 374-345.
علوی ایلخچی، ح.، و بهمنیار باروق، ب. (1392). اعتباربخشی به سرمایههای انسانی بر اساس چارجوب صلاحیتهای فنی و حرفهای. ارائه در مجموعه مقالات سازمان فنی و حرفهای و اشتغال در ایران. (صفحات 17-7). تهران : سازمان آموزش فنی و حرفهای ایران.
کشتکار اصغر، جمالزاده علیرضا و بهرامی معصومه.(1384). طراحی برنامههای آموزشی پودمانی در دانشگاه جامع علمی-کاربردی. در مجموعه مقالات سومین کنگره ملی آموزشهای عالی علمی-کاربردی. (صفحات 306-298 ). تهران: دانشگاه جامع علمی-کاربردی.
مقاطع بین سطوح تحصیلی (تک پودمان). (1399). معاونت آموزشی، دانشگاه جامع علمی کاربردی. قابلیت دسترسی در: https:// dec. uast. ac. Ir.
نوید ادهم، م. و شفیعزاده، ح. (1395). بررسی مهمترین چالشها و راهبردهای آموزشهای مهارتی در ایران. فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی. 5(20)،21-7.
واشقانی فراهانی، م.، وحاج حسنی، ز. (1396). نظام آموزش عالی در برخی از کشورهای توسعهیافته جهان با تأکید بر آموزشهای فناوری و مهارت. تهران: راز رضوان.
Dib, C. Z. (1988). Formal, non-formal and informal education: concepts/applicability. In AIP conference proceedings (Vol. 173, No. 1, pp. 300-315). American Institute of Physics.
Education and Employment References Committee.( 2014). Education and Employment References Committee. Retrieved from: http:// creativecommons. org/ licenses/by-nc-nd/3.0/au/.
