دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

آثارالبلاد و اخبارالعباد

     تاآنجاکه به خلیج فارس مربوط می‌شود، قزوینی در 10 موضع از کتاب آثارالبلاد و اخبارالعباد با نام «بحر فارس» از آن یاد کرده است (القزوینی، همان: 95، 125، 180، 195، 233، 243، 247، 351، 359، 421؛ قزوینی، همان: 144، 178، 234، 251، 289، 298، 303، 414، 422، 489). بیش از 30 سال حضور مؤلف در جنوب عراق و جایگاه دیوانی او به‌عنوان قاضی، سبب شد تا اطلاعات وی درباره منطقه خلیج فارس و نام آن اهمیت یابد. ازجمله می‌توان به اطلاعات او درباره رودهای منتهی به خلیج فارس و وضعیت سیاسی و اقتصادی جزیره کیش اشاره کرد. او در جایی هم اشاره می‌کند که خلیج فارس در زمان قدیم‌تر تا کوفه امتداد داشته است (قزوینی، همان: 423-422).

     از آثارالبلاد سه ترجمه به فارسی به چاپ رسیده است. ترجمه نخست از آن محمد مرادبن عبدالرحمن مربوط به قرن یازدهم هجری (قزوینی، 1372، ج 1)، ترجمه دوم متعلق به جهانگیر میرزا قاجار (قزوینی، 1373) و ترجمه سوم به‌وسیلة عبدالرحمن شرفکندی از بخش‌های مربوط به ایران (قزوینی، 1366) انجام شده است. از این میان، ترجمه جهانگیر میرزا قاجار که به‌وسیلة میرهاشم محدث تصحیح و تکمیل شده، کامل است.

کتاب‌شناسی

قزوینی، زکریابن محمدبن محمود. 1366، آثارالبلاد و اخبارالعباد (گزیده شهرهای امروزی ایران). ترجمه عبدالرحمن شرفکندی (هژار). تهران: مؤسسه علمی اندیشه جوان.

قزوینی، زکریابن محمدبن محمود. 1372، آثارالبلاد و اخبارالعباد. ترجمه محمدبن عبدالرحمن، تصحیح سیدمحمد شاهمرادی، ج 1. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

قزوینی، زکریابن محمدبن محمود. 1373، آثارالبلاد و اخبارالعباد. ترجمه با اضافات از جهانگیر میرزاقاجار، تصحیح و تکمیل میرهاشم محدث. تهران: امیرکبیر.

القزوینی، زکریابن محمدبن محمود. 1380ق./1960، آثارالبلاد و اخبارالعباد. بیروت: دارصادر و داربیروت للطباعه و النّشر.