ازنظر تنوع گونه‌ای در خلیج فارس و دریای عمان وضعیت مرجان‌ها در سه منطقه خلیج نایبند و جزایر کیش و فارور در 2000م. بررسی و 27 گونه شناسایی شد که به 9 خانواده و 20 جنس تعلق داشتند. خانواده Faviidae با 6 جنس و 8 گونه متنوع‌ترین خانواده بود (Ibid). ازطرف دیگر، خانواده Poritidae با 2 جنس و 4 گونه از بیشترین فراوانی در این مناطق برخوردار بودند. گونه Anacropora forbesi برای نخستین‌بار در ایران گزارش شد (Fatemi and Shokri, 2001: 1). برجسته‌ترین گونه‌ها ازلحاظ فراوانی، گونه‌های Porites lutea و P. compressa در خلیج نایبند و جزیره کیش بود. درحالی‌که، در جزیره فارور بیشترین فراوانی در قسمت بالای شیب به گونه P. compressa و در قسمت‌های عمیق‌تر به گونه Acropora clathrata مربوط بود (Ibid: 4).

     در بررسی جامع دیگر با عنوان «وضعیت تپه‌های مرجانی منطقه دریایی راپمی/ ROPME» که کشورهای بحرین، ایران، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی را شامل می‌شود، به وضعیت صخره‌های مرجانی در سواحل جمهوری اسلامی ایران اشاره شده که در قالب مجموعه‌های مرجانی به جزایر دور از ساحل خلیج فارس محدود شده‌اند. در این بررسی و مناطق غنی شناخته‌شده مانند جزایر فارور، فارورگان، سیری، لاوان، هندورابی، کیش و لارک در طول 10 سال مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. در این گزارش، گونه‌هایی از جنس‌های Tubastraea، Heteropsammia، Dendronephthya، Sarcophyton، Antipathes و گُرگُونیای Subergorgia suberosa برای نخستین‌بار از این جزایر گزارش شده است (Ibid: 158-170).

     به‌لحاظ پراکنش و زیستگاه، آبسنگ‌های مرجانی در جهان به مکان‌هایی محدود می‌شود که دارای شرایط بهتر برای رشد جلبک‌های همزیست هستند. آنها به گرما، نور و شوری رقیق‌تر از آب دریا نیاز دارند. در نتیجه، آبسنگ‌های مرجانی به آب‌های کم‌عمق محدود می‌شوند که بین عرض جغرافیایی ˚30 شمالی و ˚30 جنوبی قرار دارد (Hickman et al, 2003:133). عوامل تهدیدکننده مرجان‌ها به‌صورت خلاصه شامل درجه حرارت، ستاره دریایی تاج خاری/ Crown-of-thorns Starfish و بیماری‌ها هستند (Rezai et al, 2004: 161-162). پراکنش مرجان‌ها در خلیج فارس عمدتاً در اطراف جزایر بوده به‌طوری‌که بخش‌های کم‌عمق و نسبتاً عمیق نزدیک به ساحل را برای زیست خود انتخاب کرده‌اند. در‌حالی‌که وجود توده‌های مرجانی در سواحل کشورهای ایران، بحرین، عربستان و عمان و وجود توده‌های آبسنگ‌های مرجانی در سواحل چابهار گزارش شده است (امینی‌راد، همان: 51-25). عمده‌ترین پراکنش آبسنگ‌های مرجانی در جزایر خارک، خارکو، نایبند، شیدور، هرمز، هنگام، تنب بزرگ و کوچک، قشم و ابوموسی، فارور، فارورگان، سیری، لاوان، هندورابی، کیش و لارک است (Rezai et al, 2004: 158).

     به‌لحاظ نقش اقتصادی، آبسنگ‌های مرجانی و موجودات وابسته به این اکوسیستم، مکان بزرگ گردشگری، تفریح و سرگرمی برای انسان‌ها محسوب می‌شوند. پراکنش مرجان‌ها بین عرض جغرافیایی ˚25 شمالی و جنوبی است. از خصوصیات بارز مناطق مرجانی تنوع زیستی بالا در این مناطق است. به‌طوری‌که از 33 شاخه جانوری و گیاهی که در زیستگاه‌های دریایی یافت می‌شوند، 30 شاخه در مناطق مرجانی زندگی می‌کنند. این موضوع باعث می‌شود که 10‌% ماهیان شیلاتی دنیا در مناطق مرجانی صید شوند (امینی‌راد، همان: 20-11). مرجان‌ها زیستگاهی را برای موجودات مختلف مانند ماهی‌ها، توتیا، نرم‌تنان

و سخت‌پوستان فراهم می‌آورند که انسان به‌عنوان غذا از آنها استفاده می‌کند. همچنین در تجارت و خریدوفروش آکواریوم به فروش می‌رسند و اسکلت برخی از گونه‌ها در ساخت جواهراتی از مرجان به‌کار می‌رود. ازآنجاکه ساختار اسکلت مرجان‌ها به ساختار استخوان انسان‌ها شبیه است، اسکلت آنها به‌عنوان ماده ساختمانی در پیوندهای استخوانی استفاده می‌شود. ترکیبات متنوع و کاربردی اقتصادی، از محلول‌های حمام آفتاب تا ضد رسوب، از این موجودات استخراج می‌شود. گروهی از این مرجان‌ها مواد فعال زیستی تولید می‌کنند که برای زیست‌شناسی مولکولی و داروهای کاربردی مانند ضدسرطان‌ها و عوامل ضدالتهاب کاربرد دارند. باوجوداین، در حوزه خلیج فارس به نقش اقتصادی مرجان‌ها کمتر توجه شده است.

 کتاب‌شناسی

امینی‌راد، تیمور. 1386، شناسایی وضعیت زیستگاه‌های آبسنگ‌های مرجانی در منطقه خلیج چابهار. زاهدان: اداره کل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان.

Fatemi, S.M.R. and Shokri, M.R. 2001, Iranian Coral Reefs Status with Particular Reference to Kish Island, Persian Gulf. International Coral Reef Initiative, Indian Ocean Regional Workshop. Muzambique: ICRI, ICRAN, CORDio.

Hickman, C.P.; Roberts, L.S. and Larson, A. 2002, Animal Diversity. 3rd Edition, California: McGraw-Hill Companies..

Rezai, H.; Wilson S.; Claereboudt, M. and Riegl, B. 2004,
Coral Reef Status in the Ropme Sea Area: Arabian/Persian Gulf, Gulf Of Oman and Arabian Sea, in: Wilkinson C. (ed.), Status of coral reefs of the world. Vol. 1, Australia: Australian Institute of Marine Science, 155-170 ,2004.

Walker, P. and Wood, E. 2005, The Coral Reef. New York: Facts on File Inc.