دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

دادیه، برنار بَن‌لَن

Dadié \d d-'yā\
نویسنده
(ت. 1916، آسینی، ساحل عاج) شاعر،‌ نمایش‌نامه‌نویس، رمان‌نویس و دولت‌مرد اهل ساحل عاج که آثارش هم از مضامین سنتی افریقای گذشته نشأت گرفته است و هم از نیاز به بیان تمایلات افریقای مدرن در زمینة مساوات، کرامت و آزادی.
دادیه تحصیلات عالیه خود را در سنگال کسب کرد و در آنجا تعلق خاطر به یک جریان فرهنگ عامه و نمایش‌نامه ‌او را به نوشتن نمایش‌نامه‌ها ترغیب کرد. این علاقه زمانی‌که او در 1947 به ساحل عاج بازگشت نیز ادامه یافت و به خدمت او تحت عنوان معلم، نویسنده، بنیان‌گذار «کارگاه هنری نمایش‌نامة ملی» و سرانجام وزیر فرهنگ (از 1961) برای ساحل عاج منجر شد.
نخستین اثر منتشر شدة او مجموعة شعر «بیداری افریقا» (Afrique debout, 1950) بود که در پی آن دو مجلد داستان، «افسانه‌های افریقایی» (Légends africaines, 1954) و «لباس سیاه» (Le Pague noir, 1955) به چاپ رسید. علاقة دادیه به سنت‌های شفاهی افریقا موجب شد که به جمع‌آوری و انتشار چندین مجلد از افسانه‌ها، حکایت‌ها، داستان‌های عامیانه و امثال و حکمی بپردازد که احساس می‌کرد رکن اخلاقی جامعة افریقایی به‌حساب می‌آیند. رمان خودزندگی‌نامه‌ای «کلمبیه» (Climbié, 1956) محیط اجتماعی ساحل عاج مستعمره‌نشین را بازآفرینی می‌کند. «یک سیاه در پاریس» (Un Nègre à Paris, 1959) بررسی‌های او دربارة جامعة پاریسی است و در قالب مکاتبه‌ای ارائه شده است. دو رمان بعدی او «ارباب نیویورک» (Patron de New York, 1964) و «شهر بدون مرگ» (La Ville où nul ne meurt, 1968) زندگی و جامعة‌ امریکایی و رومی را هجو می‌کند. او در فاصلة میان 1967 و 1970 یک مجموعه شعر دیگر و چندین نمایش‌نامه از جمله «آقای توگوجنی» (Monsieur Thôgô-gnini, 1970) منتشر کرد. از آثار اخیر او رمان «فرمانده تائور‌کالت و زن سیاه‌پوستش» (Commandant Taurcault et ses nègres, 1980) و مجموعه داستان کوتاه «داستان‌های کوتوآس سامالا» (Les Contes de Koutou-As-Samala, 1982) هستند.