دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

ضرب‌آغاز

dactyl \'dak-təl\
نویسنده
[یونانیِ آن dáktylos، در لفظ به معنی انگشت؛ بنا بر این حقیقت که هجاهای رکن موزون از نظر تعداد سه تا هستند مانند بندهای انگشت] در عروض، یک رکنِ موزون سه‌هجایی که هجای نخستین آن‌ تکیه‌دار است و دو هجای دیگرش بی‌تکیه (همچنان‌که در «take her up tenderly»). داکتل به‌عنوان یک وزن فرودی، در عروض سنتی به‌صورت -ÈÈ (بلند، کوتاه،‌ کوتاه) و در عروض انگلیسی به‌صورت ÈÈ (تکیه‌دار، بی‌تکیه، بی‌تکیه) تقطیع شده است. این تقطیع ممکن است به‌صورت óoo نیز نوشته شود. قس ANAPEST.
احتمالاً قدیمی‌ترین و معمول‌ترین وزن در شعر کلاسیک مصرعِ شش‌رکنی ضرب‌آغاز است؛ وزن «ایلیاد» (Iliad) و «اودیسه» (Odyssey) هومر و دیگر حماسه‌های باستانی. وزن‌های ضرب‌آغاز در شعر انگلیسی نسبتاً نادر هستند و یکی از مشکلاتِ آنها این است که استفادة بلندمدت از ضرب‌آغاز معمولاً تکیة واژة معمولی را‌ غیرعادی جلوه می‌دهد و موجب تغییر منقطع در بیت‌ها می‌شود. این وزن‌ها تنها پس از آن‌که شاعرانی همچون رابرت براونینگ و الجرنن چارلز سوئینبِرن به‌طور موفقیت‌آمیزی آنها را در قرن نوزدهم به‌کار بردند به‌طور منظم منتشر شدند. ریتم ضرب‌آغاز حرکت موزونی را ایجاد می‌کند؛ چنان‌که در نمونة زیر از «نامزد آبیدوس» (Birde of Abydos) اثر لرد بایرون:

È È È È È È È
Know ye the | land where the\ cypress and \ myrtle

در اینجا صورت متداول حذف یک هجای بی‌تکیه در پایان یک مصراع نیز دیده می‌شود.