دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

سیرانو دو برژراک، ساوینین

Cyrano de Bergerac \sē-ra-'nō-də-ber-zhə-'rak\
نویسنده
(ت. 6 مارس 1619، پاریس، فرانسه- و. 28 جولای 1655، پاریس) هجونویس و نمایش‌نامه‌نویس فرانسوی که آثارش آمیزه‌ای از هجو سیاسی و علمی- تخیلی است و الهام‌بخش برخی از نویسندگان بعدی بود. آثار او اساس بسیاری از افسانه‌های رمانتیک ولی غیرتاریخی بوده‌اند.
سیرانو وقتی جوان بود، به جوخة سربازان نگهبان پیوست و در 1640 در محاصرة آراس زخمی شد. او در سال‌های بعد به‌دلیل تحصیل نزد پیئر گاسندیِ فیلسوف و ریاضی‌دان، از شغل نظامی‌اش دست کشید. سیرانو تحت تأثیر نظریه‌های علمی و فلسفه غیرمعمول گاسندی، دو اثر معروفش را به نام‌های «تاریخ کمیک حکومت‌ها و امپراتوری ماه» (Histoire comique des états et empires de la lune) و «تاریخ کمیک و امپراتوری‌ها خورشید» (Histoire comique des états et empires du soleil) را نوشت. این داستان‌های سفر خیالی به ماه و خورشید، که بعد از مرگش در 1656 و 1666 چاپ شدند، عقاید دینی و ستاره‌شناسی قرن هفدهم را، که بشریت و زمین را به‌عنوان مرکز خلقت می‌دید، هجو می‌کنند. تراژدی «مرگ اگریپین» (La Mort d’Agrippine, 1654)، که مظنون به کفرگویی بود، و کمدی «دانشمند قلابی» (Le Pédant joué, 1654) نمایش‌نامه‌های سیرانو هستند. تا زمانی‌که نمایش‌های کلاسیک سلیقه حاکم بودند، نمایش‌نامة فکاهی دانشمند قلابی به دیدة تحقیر نگریسته می‌شد.‌ اما گیرایی‌های آن برای خوانندگان امروزی جالب است. مولیئر نیز جذب این اثر شد و دو صحنه از نمایش «حیله‌گری‌های اسکپین» (Les Fourberies de Scapin) را براساس آن نوشت.
«نامه‌ها»ی (Lettres) سیرانو، که ویژگی برجستة آنها استعاره‌های متهورانه و بدیع است، بر این دلالت دارند که وی استاد نثر باروک است. معاصرین وی نامه‌ها را به‌صورت مسخره‌ای تصنعی می‌دانند، اما آنها در قرن بیستم به‌عنوان نمونه‌هایی از سبک باروک با ارزش شمرده ‌شدند.