نام اصلی او خوئانا اینس دِ آزواخه (ت. 12 نوامبر 1651، سان میگل نپانتلا، مکزیک- و. 17 آوریل 1695، مکزیکوسیتی) شاعر، محقق و راهبه، که در دورهای که مکزیک تحت استعمار بود، شاعر غنایی برجستهای بود. او متفکری نابغه بود که در هشت سالگی یک لوئا (شعر کوتاه دراماتیک) در رسای مراسم عشای ربانی سرود. در نه سالگی برای زندگی در مکزیکوسیتی، زادگاهش را ترک کرد. او در مکزیکوسیتی زبان لاتین را فقط در بیست جلسه آموخت. در 1669 وارد دیر سان ژرونیمو شد. او میخواست زندگیاش را وقف آموختن کند. آنجا کتابخانهای با حدود 4000 جلد کتاب ایجاد کرد، در علوم آزمایشهایی را انجام داد و اشعار و نمایشهای دینی و غیردینی نوشت. اسقف پوئولا، که با نام مستعار سور فیلوتیا قلم میزد، برای فعالیتهای متفکرانه و غیرمذهبیاش به او هشدار داد. در کتاب «پاسخ به خواهر فیلوتیا» (Respuesta a Sor Filotea)، که در اول مارس 1691 نوشته شد، کروس از آرزویش برای دستیابی به دانشی گسترده دفاع کرد. او بهسبب شعر «مردان احمقی که (زنان را) مقصر میدانند» (Hombres necios que acussés) مشهور شد. دو سال بعد، همة ارتباطاتش را با دنیا برید و وقت خود را منحصراً وقف وظایف دینی و مذهبی نمود. سه جلد از آثارش در اسپانیا منتشر شد: «سیبلابی از چشمههای اندیشه» (Inundación castálida, 1689)، «دومین جلد از آثار خواهر خوئانا اینس دلا کروس» (Segundo volumen de las obras de Sóror Juana Inés de la Cruz, 1692) و «آوازه و آثار پس از مرگ ققنوس مکزیکی و دهمین الهه» (Fama y obras pósthumas de Fénix de México y Dézima Musa, 1700).
