دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

اتیس

Attis \'at-is\
نویسندگان
زینب مشتاقی
محمدعلی سلمانی ندوشن
به‌صورت Atys نیز نوشته می‌شود. همراه اسطوره‌ای جدّه خدایان. اتیس، همچون جدّه، احتمالاً مختص ادبیات آسیای صغیر بود که پس از حمله فروگیان به آنجا به‌وسیلة آنها با شخصیتی افسانه‌ای در اسطوره‌های آنان آمیخته شد که اتیس نام گرفت. از نظر فروگیان‌ها، اتیس جوان زیبایی بود که از نانا، دختر رودخانه سانگاریوس، و اگدیستیسِ دوجنسی متولد شد. اگدیستیس، که شیفته اتیس می‌شود، با شوریدگی و هیجان به او، که در شرف ازدواج کردن بود، حمله می‌کند، اما اتیس خود را عقیم می‌کند و می‌میرد. اگدیستیس با پشیمانی از زئوس، مصرّانه درخواست می‌کند تا بپذیرد که پیکر بی‌جان و جوان اتیس هرگز از بین نرود. روایت‌های دیگری نیز وجود دارد، امّا همه آنها موضوع خوداختگی اتیس را به‌عنوان یکی از موارد اساسی داستان حفظ کرده‌اند.
اتیس اساساً ایزدگیاه بود و در اخته کردن خویش، مرگ و احیای میوه‌های درختان را تداعی می‌کند که در زمستان می‌میرند تنها برای اینکه دوباره در بهار زنده شوند.