دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

عطار

Attār \'at-'tär\
نویسنده
فریدالدین (محمد بن ابراهیم)، فرید‌الدین ابوحامد محمد نیز نامیده می‌شود (ت. 1142، نیشابور [اکنون ایران]- و. 1220، مکه [اکنون در عربستان سعودی]) شاعر ایرانی که یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان و اندیشمندان عرفان اسلامی بود و حداقل 4500 بیت و تعداد زیادی آثار برجستة مثنور دارد.
عطار در جوانی بسیار زیاد سفر کرد و از مصر، سوریه، حجاز (عربستان سعودی کنونی)، هند و آسیای مرکزی دیدن کرد. او بالأخره در زادگاهش، نیشابور، در شمال شرقی ایران مقیم شد. در آنجا، بیشتر سال‌ها را به جمع‌آوری اشعار و گفتارهای صوفیان مشهور (عارفان مسلمان) گذراند. در مورد جزئیات صحیح زندگی و مرگ او و همچنین اصالت تعدادی از آثار منسوب به او بین دانشمندان، اختلاف‌نظر بسیاری وجود دارد.
مهم‌ترین اثر معروف او «منطق الطیر» (The Conference of the Bird) است، شعری تمثیلی که جستجوی پرندگان (یعنی، اهل تصوف) برای یافتن سیمرغ افسانه‌ای، یا ققنوس - که می‌خواهند او را پادشاه خودشان کنند (یعنی، خداوند)- را شرح می‌دهد. «الهی‌نامه» (Book of God) و «مصیبت‌نامه» (Book of Affliction) است، که هر دو تمثیلاتی عارفانه و از نظر ساختار و فرم شبیه به منطق‌الطیر است؛ «دیوان» (Collected Poemsو اثر مشهور منثور، «تذکرة‌الاولیا»، که منبع ارزشمند و گرانبهایی از اطلاعات در مورد اولین صوفیان است (خلاصه‌ای از این اثر با نام Muslim Saints and Mystics به انگلیسی ترجمه شده است)، از دیگر آثار مهم این شاعر پرکار است.
آرای عطار، موضوعات ادبی، و سبک او به‌شدت ادبیات فارسی و ادبیات ملل اسلامی دیگر را تحت تأثیر قرار داده است.