دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

اَش

Asch or Ash \'ash, Angl 'ash\
نویسنده
شالم، شالوم یا شُلُم نیز هجی می‌شود (ت. 1 نوامبر 1880، کوتنو، لهستان، امپراتوری روسیه- و. 10 آگوست 1957، لندن، انگلستان) رمان‌نویس و نمایش‌نامه‌نویس امریکایی متولد لهستان، یکی از مشهورترین نویسندگان در ادبیات یِدیشی مدرن.
اش در مدرسة یهودی کوتنو تحصیل کرد. در 1899 به ورشو رفت و در 1900 اولین داستان تحسین‌شده‌اش را - که به زبان عبری نوشته شده و به‌مثابه کلیاتی که به آن تأسی شد - به چاپ رساند. بنا به توصیة آی. ال پرتز، نویسنده و پیشرو ادبیات یدیش، او سرانجام تصمیم گرفت که تنها به زبان یدیش بنویسد و با اثری به نام «شهر کوچک»
(
Dos Shtet, 1904) دورة برجسته‌ای را از نظر تعداد آثار و همچنین تأثیرگذاری آنها آغاز کرد.
آثار اَش به سه دوره تقسیم می‌شود. در دورة نخست، او تراژدی کمدی زندگی در روستاهای کوچک یهودی‌نشین در اروپای شرقی را توصیف می‌کند. رمان‌هایی همچون «کیدش هشم» (Kidesh hashem, 1919) و «موتکة دزد» (Motke ganef, 1916) و نمایش‌نامة «خدای انتقام» (Got fun nekome, 1907) به این دوره تعلق دارند. آثاری چون «عمو موزیز» (Onkl Mozes, 1918)؛ «بازگشت چایم لدرر» (Khayim Lederers tsurikkumen, 1927)؛ و «قضاوت ممنوع» (Toyt urteyl, 1926) به دورة امریکایی (او در 1910 از ایالات متحده دیدن کرد، در 1914 بازگشت و در 1920 به تابعیت آن درآمد) تعلق دارند. این رمان‌ها، نزاع‌های فرهنگی و اقتصادی‌ای را که مهاجران یهودی اروپای شرقی در امریکا تجربه کرده‌اند، توصیف می‌کند. در دورة آخر، یعنی بحث‌انگیزترین دوره، او تلاش کرد یهودیان و مسیحیان را به‌واسطة تأکید بر روابط تاریخی و الهیاتی اخلاقی آنها، با هم متحد کند.