دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

ارسطو

Aristotle \'ar-is-'tät-əl\
نویسنده
یونانی آن اریستوتلیز (ت. 384 ق.م، استاگیرا، خالکیدیکه [یونان]- و. 322، خالکیس، ائوبویا) فیلسوف، عالم و سازمان‌دهنده تحقیقِ یونان باستان، یکی از دو چهره مهم و اندیشمند پرورش‌یافتة یونانیان (دیگری افلاطون بود). او کل حوزه دانش بشری را، که در دنیای مدیترانه عصر خودش شناخته شده بود، بررسی و مطالعه کرد. نوشته‌هایش مدت‌ها بر افکار غرب و مسلمانان تأثیر داشت.
ارسطو، که پسر پزشک دربار پادشاه مقدونیه ‌بود، احتمالاً از کودکی با پزشکی و زیست‌شناسی یونان آشنا شده بود. در پی مرگ پدرش، در 367 به فرهنگستان افلاطون در آتن فرستاده شد. وی با افلاطون مدت 20 سال همکاری کرد. با مرگ افلاطون در 347/348، آتن را ترک و 12 سال مسافرت کرد و فرهنگستان‌های جدیدی در آسوس و موتیلنه تأسیس کرد. حدود 3 سال در پلا، مرکز مقدونیه، زندگی کرد؛ در آنجا اسکندر کبیر آینده را درس داد. حدود 339 به خلوت ملک پدری در استاگیرا پناه برد. در 335 به آتن بازگشت و لوکیوم، مؤسسه‌ای رقیبِ فرهنگستان، را افتتاح کرد. در 12 سال بعد، آن مؤسسه را به‌عنوان مرکزی برای نظریه‌‌پردازی و تحقیق در هر موضوعی قرار داد. با مرگ اسکندر در 323، آشوبی ضداسکندری در آتن به‌وجود آمد و به خالکیس در شمال آتن رفت. او سال بعد در آنجا درگذشت.
در زمینه ادبیات، ارسطو با «فن شعر» (Peri poiētikēs) معروف است. در این اثر، او تفاوت میان تراژدی و کمدی را مطرح می‌کند و در مورد ارزش تقلید و استفاده از تزکیه (کتارسیس) بحث می‌کند و شماری از مطالب مهم را، که تأثیر زیادی بر تئاتر و ادبیات غرب طی قرن‌ها و سال‌ها داشته است، ارائه می‌کند.