(ت.حدود 450 ق.م - و. 388 ق.م). بزرگترین نمایشنامهنویس کمیک یونان باستان و تنها کسی که بسیاری از آثارش باقی مانده است. وی تنها نماینده بازمانده از کمدی قدیم است یعنی نمایندة مرحلهای از نمایشنامهنویسی کمدی که در آن گروهسرایی، نمایش صامت و سُخریه همچنان نقش چشمگیری ایفا میکند و خیالپردازی، دشنام بیامان و هجو نامعقول، طنز بیبندوبار و بیحیا، و آزادی آشکاری از انتقاد سیاسی از مشخصههای آن است. اطلاعات کمی دربارة زندگی وی در دست است و بیشتر حقایق دیرینه دربارة او، از اشارات نمایشهایش بهدست میآیند. وی پسر فیلیپوس و اهل آتن بود. کارش را در کسوت نویسنده نمایشنامه کمدی در 427 ق.م شروع کرد و گمان میرود در کل 40 نمایشنامه نوشته باشد. بخش اعظم آثار وی زندگی اجتماعی، ادبی و فلسفی در آتن را روایت میکند؛ موضوعات آنها از جنگ مهم پلوپونز (431-404 ق.م) الهام گرفته شده است. فقط یازده نمایشنامه وی دست نخورده باقی است: «آخارنیان»(Acharnians)،«ابرها»(Cloudss)، «زنبورها» (Wasps)، «صلح» (Peace)، «پرندگان» (Birds)، «لوسیستراتا» (Lysistrata)، «زنان در تسموفوریا» (Women at the Thesmophoria)، «غوکان»(Frogs)، «شهسوران» (Knights)، «زنان در اِکلیسیا» (Women at the Ecclesia)؛ و «ثروت» (Wealth). از کمدی اولیه «بابلیها» (Babylonians) فقط بخشهایی باقی مانده است. دو کمدی منتشره پس از مرگش به نامهای، «آیولوسیکن» (Aiolosikon) (احتمالاً قطعه طنزآمیزی در مورد آیولیس اثر ائوریپیدس) و «کوکالوس» (Kokalos) (نیز از قرار معلوم، یک سخریه اسطورهای)، را پسرش آراروس، حدوداً یکسال پس از مرگ وی به روی صحنه برد. فعالیت نمایشنامهنویسی اریستوفانس، پایان دورة کمدی کهن و آغاز آنچه را که کمدی میانه نامیده میشد، دربر میگیرد و بیشتر نمایشنامههای باقیمانده وی به دوره کمدی کهن تعلق دارد. نمایشنامههای وی هنوز در تئاتر قرن بیستم اجرا میشود؛ ترجمههای بیشماری از آنها شده است که تلاش میکند بازی با کلمات، بذلهگویی و تلمیحات باب روز نویسنده را در دسترس تماشاچیان امروزی قرار دهد. جاذبة اریستوفانس، در شیرینی گفتوگوهایش، در طنز عموماً مؤدبانه که گاه بدخواهانهاش، در درخشندگی نقیصهاش، و نیز در ابتکار و ابداع صحنههای کمیک وی قرار دارد.
