رافائل (ت. 25 جولای 1884، کسالتنانگو، گواتمالا-و. 13 ژوئن 1975، گواتمالاسیتی) نویسندة رمان و داستان کوتاه گواتمالایی که آثارش یکی از طلایهداران مهم ادبیات داستانی امریکایی لاتین محسوب میشود. آربالو مارتینس در 1926 به سمت رئیس کتابخانه ملی گواتمالا انتخاب شد و تا 1946 این پست را داشت. او، که نویسندهای قابل و شایسته در داستان کوتاه بود، قالب جدیدی را به وجود آورد که با عنوان قصه «روانشناسی جانوری» معروف شد که مشهورترین آن «مردی که مانند اسب بهنظر میآمد» (El hombre que parecía un caballo, 1915) است که به مبارزه میان طبایع روحانی و حیوانی میپردازد. آربالو مارتینس در جایگاه یک رماننویس تلاش کرد مسائل اجتماعی و مسائل شخصیت انسانی را بدون روی آوردن به رئالیسم بررسی کند. او یکی از مشهورترین نویسندگان سبکی شد که رئالیسم (واقعگرایی) جادوئی نامیده میشود. مشهورترین رمانهای وی «آیین صلح در اورولاندیا» (La oficina de paz en Orolandia, 1925)، «دنیای ماهاراچیاس» (El mundo de los Maharachias, 1938) و «سفر به ایپاندا» (Viaje a Ipanda, 1935) هستند. «هوندورا» (Hondura, 1946) یک رمان خودزندگینامهای است.
