دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

اکوسیستم متن باز در کسب‌وکارهای خانگی مبتنی بر وب

Open source ecosystem in web based home business

بیشتر ارتباط کسب‌وکارهای خانگی در محیط مجازی است.

     تحقیقات علمی اخیر در حوزه استراتژی و هوش رقابتی به‌طور فزایند‌ای روی ارتباطات شبکه‌ای و بین‌شرکتی متمرکز شده است. مفهوم شبکه ارزش به تجزیه و تحلیل اکوسیستم کسب‌وکار که در آن شرکت‌ها یا عوامل تشکیل دهنده اکوسیستم با هم رابطه همزیستی دارند، تبدیل شده است. این امر الگویی پیچیده را برای ارتباط بین عوامل ایجاد کرده که توجه به آن حفظ و بقای کسب‌وکار را در پی خواهد داشت. کسب‌وکار متن باز به سه دلیل اهمیت دارد. اول آن که فنّاوری بالایی دارد و برای حفظ و بقای خود نیازمند شبکه‌ای پیچیده (اکوسیستم) است. دوم آن که این صنعت بزودی تبدیل یه ستاره‌ای در میان صنایع خواهد شد و سوم این که جزو صنایع در حال رشد است (Vaz, et. Al. 2013).

     در کسب‌وکار و نرم‌افزار امروز عرضه رایگان نرم‌افزارهای متن باز به‌عنوان یک سکوی نرم‌‌افزاری امیدوارکننده برای اکوسیستم نرم‌افزار پدید آمده است. در پی این روند، بیشتر شرکت‌ها درحال انتشار نرم‌افزار اختصاصی خود به‌صورت متن باز هستند و برای توسعه پروژه‌های خود در قالب یک اکوسیستم اجتماعی به تشکیل یک اکوسیستم نرم‌افزاری دست زده اند. از آنجا که روند فوق به تازگی شکل گرفته است، می بایست نکاتی را برای ایجاد و حفظ یک اکوسیستم متن باز و پایدار برای حمایت از حیات یک نرم‌افزار اختصاصی رعایت نمود (Kilamo, et. al. , 2012). این موارد در کسب‌وکار خانگی نیز مورد استفاده خواهد بود. اکوسیستم نرم‌افزاری مجموعه عواملی است که می‌تواند بر حیات نرم‌افزار از تولید تا فروش و نگهداری و در انتها از رده خارج شدن نرم‌افزار تأثیرگذار باشد. یک اکوسیستم نرم‌افزاری زمانی معنا پیدا می‌کند که این عوامل با هم در حال تعادل و توازن باشند و حیات نرم‌افزار را تضمین نمایند.

     استفاده از نرم‌افزارهای متن باز/ آزاد روز به روز درحال افزایش است. این نرم‌افزارها با ارائه کدهای منبع به‌صورت باز در اختیار عموم هستند که علاوه‌بر قابل اطمینان و با ثبات بودن، از امنیت و قیمت مناسبی نیز برخوردارند. تولید و توسعه‌این نرم‌افزارها به یک شرکت خاص محدود نشده و همه افراد متخصص می‌توانند آن را توسعه دهند. توسعه نرم‌افزار متن باز نیازمند دانش است. انجام این کار توسط متخصصین نرم‌افزار در هر مکانی قابل اجرا است. لذا توسعه نرم‌افزار متن باز در منزل نوعی کسب‌وکار دانش بنیان است که بیش از تجهیزات نیازمند دانش تخصصی است. اجرای این کار در منزل توسط متخصصین باعث می‌شود آنها احساس هویت و شخصیت اجتماعی داشته و از کار خود لذت ببرند. از آنجا که نرم‌افزارهای متن‌باز توسط شبکه‌ای از چند تیم مجازی عمومی گسترش پیدا می‌کنند اکثرا از وب و تجهیزات اینترنتی برای ارتباطات استفاده می‌کنند (Adewumi, et. al., 2013). در نتیجه برای کسب دانش و استفاده از تجربیات دیگران در حل مسائل نیاز به حضور فیزیکی در یک مکان مشخص نیست. امروزه روش‌های مناسبی برای ایجاد شبکه بین افراد درگیر در توسعه سیستم‌ها برای ایجاد یک اکوسیستم پایدار برای کسب‌وکارهای تعاملی ارائه شده است. تا محدودیت‌های مکانی را مرتفع نماید. حتی به‌عنوان نمونه این کار برای تولیدات شرکت مخابرات ایتالیا هم انجام شده است (Battistella,et. al. ,2013).

     از این فنّاوری می‌توان در ایجاد ارتباط بین افراد متخصص برای کسب‌وکارهای خانگی دانش بنیان هم استفاده نمود.

مفهوم اکوسیستم

بوم‌سازگان یا اکوسیستم (معادل واژه انگلیسیecosystem ) اشاره به گردآوری اجزا و روش‌هایی دارد که تشکیل دهنده و حاکم بر رفتار برخی زیرمجموعه‌های فضای زیستی می‌باشند. مفهوم ادراک شده این واژه معمولاً برای اشاره به عناصر حیاتی و غیرحیاتی و تعامل آن‌ها با یکدیگر در محیط‌های تعریف شده و بدون درنظر گرفتن محدودیت‌های ذهنی درخصوص بزرگ یا کوچک بودن آن منطقه، بکار می‌رود. از نظر بسیاری از مردم، اکوسیستم‌ها (مانند انواع دیگر سیستم‌ها) تحت حاکمیت قوانین علوم سیستم‌ها و علوم سایبرنیتیک بوده و کاربری خاص آنها در گردآوری ارگانیزم‌ها و اجزای مرتبط غیرجاندار می‌باشد.

     مفاهیم اولیه اکوسیستم از یک واحد فعال ساختارمند در موازنه جریان انرژی و ماده در میان عوامل تشکیل دهنده تشکیل شده است. امروزه اکوسیستم‌ها به‌خصوص از منظرسیاسی اجتماعی اهمیت یافته‌اند. از این دیدگاه یک سیستم اکولوژیک، یک سازمان عملیاتی پویا و یا «حالت یکنواخت» است. حالت یکنواخت  به‌عنوان یک مرحله از پیدایش سیستم‌های اکولوژیک در نظر گرفته می‌شود که در آن ارگانیسم‌ها در حالت توازن با یکدیگر و با محیط اطراف خود هستند. این توازن از طریق انواع مختلف تعاملات مانند شکار، انگل‌شناسی، همیاری، همزیستی، رقابت و یا زدایش تنظیم می‌شوند. پیدایش اکوسیستم‌ها نتیجه دریافت پاسخ‌های لایتناهی ارگانیسم‌ها به محرک‌های صادره از سوی عوامل غیرجاندار و جاندار محیط اطراف می‌باشد. حضور و یا غیبت جمعیت اکوسیستم صرفا به موفقیت توانائی تولید مجدد و پراکندگی بستگی داشته و سطح جمعیت در مواجهه با رویدادهای تصادفی (شانس) نوسان خواهد داشت. هرچه شمار انواع موجودات یک اکو سیستم بیشتر باشد، شمار محرک‌ها نیز بالاتر خواهد بود. امرزه از این مفهوم برای توسعه هر چه بیشتر ارتباطات انسانی در تعامل با فنّاوری برای ایجاد توسعه پایدار نیز بهره گرفته شده است (Kilamo, et. al. , 2012).

     نرم‌افزار متن باز یکی از محصولاتی است که می‌تواند در کسب‌وکار خانگی مبتنی بر وب به‌عنوان بستر ارتباطی برای ورود به شبکه وب باشد و هم با تولید و توسعه نرم‌افزار متن باز در خانه به‌عنوان محصول اصلی ایجاد ارزش در مدل کسب‌وکار خانگی به‌کار رود. واژه‌های نرم‌افزار آزاد و نرم‌افزار متن باز متفاوت‌اند. نرم‌افزارهای آزاد نه به قیمت بلکه به آزادی در تعدیل و توزیع مجدد کد منبع اشاره دارد. بنیاد نرم‌افزار آزاد توسط ریچارد استالمن تأسیس شد که حامی استفاده از مجوز عمومی گنو (GPL) به‌عنوان مجوز کپی‌برداری برای ایجاد و ارتقا آزادی بود. عبارت متن باز توسط گروهی که نرم‌افزار آزاد را دشمنی برای کسب‌وکار می‌دانستند، به‌وجود آمد و به ایجاد گروه پیشگامان متن باز (OSI) انجامید. در مباحث مدیریتی از هر دو این واژه ها با هم استفاده می‌شود به این دلیل که هر دو این فرآیندها اهداف عملی مشترکی دارند و از فرآیندهای توسعه‌ای مشابهی پیروی می‌کنند. گروه پیشگامان متن باز یا OSI معیارهای زیر را برای محصولات متن باز در نظر گرفته است (Moore and Davis, 2004).

 

· توزیع مجدد آزاد: مجوز نباید فروش یا واگذاری نرم‌افزار متن باز را به‌عنوان جزئی از یک توزیع یکپارچه محدود کند، هیچ بها یا حق امتیازی نباید برای چنین فروشی پرداخت شود؛

· کد منبع: برنامه باید شامل کد منبع باشد تا امکان توسعه آن وجود داشته باشد؛

· فعالیت‌های مشتق شده: تعدیل و کارهای مشتق شده از نرم‌افزار اصلی مجاز است و نیاز به مجوز برای فروش این بخش ندارد؛

· یکپارچگی کد منبع نویسنده: کارهای مشتق شده باید تحت نام‌های متفاوت یا شماره‌های مختلف نسخه اصلی ارائه شوند؛

· نبود تبعیض بین هیچ فرد یا گروهی: همه افراد بشر حق دارند نرم‌افزار را توسعه دهند؛

· نبود تبعیض بین هیچ حوزه از فعالیت‌ها: در تمام حوزه‌های فعالیت نرم‌افزار متن باز افراد مجاز به توسعه هستند؛

· توزیع مجوز: مجوز نرم‌افزار اصلی به قوت خود باقی است و نیاز به مجوز اضافه نیست؛

· مجوز متن باز نباید برای یک محصول، خاص باشد؛

· مجوز متن باز نباید سایر نرم‌افزارها را محدود کند؛

· مجوز متن باز باید در تکنولوژی سوگیری نداشته باشد؛

 

کسب‌وکار خانگی در حوزه نرم‌افزار متن باز

به هر نوع فعالیت اقتصادی در محل سکونت خود که با استفاده از وسایل و امکانات منزل راه‌اندازی می‌شود کسب‌وکارخانگی می‌گویند. امروزه کسب‌وکار خانگی جزء بخش حیاتی و ضروری فعالیت های اقتصادی کشورهای پیشرفته محسوب می‌شود. کسب‌وکارهای خانگی از نظر ایجاد شغل نوآوری در عرضه محصول یا خدمات موجب تنوع و دگرگونی زیادی در اجتماع و اقتصاد کشور می‌شوند. همچنین کسب‌وکارهای خانگی روش خوبی برای راه اندازی کسب‌وکار توسط جوانان برای خودشان است. زیرا ایجاد آن در مقایسه با سایر انواع کسب‌وکارها ساده و آسان است. به‌طورکلی دو دلیل اصلی برای انتخاب کسب‌وکار خانگی وجود دارد: بالا بردن کیفیت زندگی و توسعه فنّاوری. امروزه با پیشرفت‌های زیادی که در زمینه علوم رایانه و سایر وسایل ارتباطی به وجود آمده محیط خانه محل مناسب راحت عملی و کاراتری را برای کسب‌وکار به وجود آورده است (Bach, 1997,p. 5).

     عوامل زیادی از جمله عوامل اقتصادی، جمعیت شناختی، اجتماعی و سیاسی در افزایش کسب‌وکارهای خانگی دخیلند. انقلاب الکترونیک به همراه پیشرفت‌هایی در کامپیوتر و ارتباطات از راه دور، ایجاد انواع کسب‌وکارهای خانگی را امکان‌پذیر ساخته است. از طرف دیگر، برای ایجاد مزیت رقابتی و بقا در میدان رقابت بسیاری از شرکت‌های بزرگ می‌کوشند تا هزینه‌های عملیاتی خود را با درگیر شدن در تعدیل نیرو و کوچک‌سازی‌های بی سابقه کاهش دهند. تجربه اروپا در اوایل دهه 1980 حاکی از حرکت سریع افراد متخصص به‌سمت مشاغل خانگی بود. در این زمان تقریباً 500 شرکت در حدود 20 درصد اشتغال افراد را برعهده داشتند در حالی که در سال 1994 این رقم به 10 درصد نزدیک شد. بسیاری از کارکنان اخراج شده دارای مهارت و تحصیلات بالا و همچنین سمت‌های دفتری بودند و به راحتی قادر به راه اندازی موفق کسب‌وکارهای خانگی بودند. ضمناً جوانان نیز خواهان سطوح بالای استقلال شغلی بوده و می‌خواستند، رئیس خود باشند و بر سرنوشت خود کنترل داشته باشند (Seybold, et. al., 2001). علاوه‌براین زنان نیز همواره از عدم پیشرفت شغلی، خود با توجه به عدم مالکیت کسب‌وکار گله مند بوده و بدنبال استقلال شغلی هستند (Loscocco and Smith-Hunter,2004). افزایش تقاضا برای خدمات و کسب‌وکارهای دانش بنیان، توانایی ایجاد کسب‌وکارهای دانش محور که در خانه نیز قابل انجام است را افزایش داده است. طبق گزارش کوهل بیش از 70 درصد کسب‌وکارهای خانگی مربوط به بخش خدمات است (کوهل،1997) که معمولاً در حوزه خدمات مالی، خدمات کامپیوتر و مشاوره انجام می‌شود. این امر به تناوب موجب افزایش نرخ کسب‌وکارهای خانگی و افزایش تاثیر آن بر اقتصاد ملی اروپا شد (Henderson, 1998, 34).

     توسعه کسب‌وکار خانگی امری عملی و تجربه شده در دنیای واقعی است. کسب‌وکارهایی مانند شرکت کامپیوترهای Apple ،شرکت Hp و شرکت Amazon از کسب‌وکار خانگی از منزل آغاز شده و به سطح جهانی رسیدند (Seybold, et. al., 2001).

     افراد به‌دلایل مختلفی ار جمله کاهش هزینه، وجود محدودیت‌های جسمانی و حذف رفت‌وآمدها و داشتن مسئولیت فرزندان به انجام فعالیت کسب‌وکار در منزل علاقمند می‌شوند. پس از افرادی که به‌دلیل کمبود منابع مالی اقدام به انجام کسب‌وکار در منزل می‌کنند گروه بزرگی از شاغلین در منزل را والدین تشکیل می‌دهند. بسیاری از والدین در زمان کار، کودک خود را به مکان‌های نگهداری گروهی کودک می‌سپارند و تعدادی نیز کودک را همراه خود به محل کار می‌برند. اما تعداد کمی در این بین هستند که کسب‌وکار خود را به خانه منتقل می‌کنند تا در حین کسب درآمد بتوانند وظایف نگهداری از کودک را هم انجام بدهند.

 

اکوسیستم کسب‌وکار

در مکاتب متعددی از مفهوم اکوسیستم طبیعی به‌عنوان استعاره‌ای در مفاهیم اقتصادی و تجاری استفاده شده است (Gagliardi et. al. 2010). یک اقتصاد سرمایه داری به بهترین نحو با یک اکوسیستم زنده قابل مقایسه است. پدیده اصلی بر حیات کسب‌وکار متمرکز است و اطلاعات، عصاره هر دو سیستم است. در محیط بیولوژیک، اطلاعات ژنتیکی در ملکول DNA اساس حیات به‌شمار می‌رود. در محیط اقتصادی، اطلاعات فنّاوری کی در کتاب‌ها، جزوات آموزشی، مجلات علمی، پایگاه‌های داده و دانش فنی میلیون‌ها فرد ذخیره شده که منبع نهایی حیات اقتصادی هستند (Rothschild, 1990).

     سازمان‌ها همچون ارگانیسم‌ها با سلسله مراتب پیچیده شکل می‌گیرند. در‌حالی‌که سلول‌ها، یک ارگان، ارگانیسم و جمعیت را شکل می‌دهند، درعین‌حال تیم‌های کاری در سازمان‌ها، واحدهای کاری، دپارتمان‌ها، کسب‌وکارها و صنایع را شکل می‌دهند. در پارادایم جدید کسب‌وکار به‌عنوان بخشی از یک اکوسیستم و محیطی وسیع‌تر دیده می‌شود. در این دیدگاه اکوسیستم کسب‌وکار متشکل از مالکان و سایر ذی‌نفعان این‌گونه‌های اصلی از جمله دولت، توابع آن، قوانین، انجمن‌ها، ساختارهای آن و نمودی از جامعه تشکیل دهنده این اجزا است (Moore, 1996).

     همچنین رقبای مستقیم و غیرمستقیم که گاهی ممکن است به شرکا بدل شوند، جزء اجزا اکوسیستم کسب‌وکار در نظر گرفته می‌شوند (Nachira et. al., 2007). مفهوم اکوسیستم کسب‌وکار مفهومی است که برای اولین بار توسط مور (Moore, 1996) درمجله کسب‌وکار هاروارد (Porter, 1998) مطرح و موفق به کسب جایزه مک‌کینزی (Porter, 2008) شد. آنچنان که او تعریف می‌کند:

     یک جامعه اقتصادی توسط بنیادی از سازمان‌ها و افراد در تعامل با یکدیگر یا به‌عبارتی ارگانیسم‌های دنیای کسب‌وکار حمایت می‌شود. جامعه اقتصادی کالاها و خدمات را برای مشتریانی فراهم می‌کند که خود اعضای اکوسیستم به‌شمار می‌روند. اعضای ارگانیسم همچنین تأمین‌کنندگان، تولیدکنندگان اصلی، رقبا و سایر ذی‌نفعان را در برمی‌گیرند. در طول زمان این اجزا قابلیت‌ها و نقش‌های خود را در تعامل با هم شکل داده‌اند و تمایل دارند خود را با مسیر شرکت یا شرکت‌های مرکزی هماهنگ سازند. آن شرکت‌هایی نقش رهبری را برعهده دارند که می‌تواند در طول زمان تغییر کند اما کارکرد رهبر اکوسیستم به این دلیل که اعضا را در حرکت به سمت چشم‌انداز مشترک در همتراز کردن سرمایه‌گذاری و یافتن نقش‌های حمایت‌گری تشویق می‌کند، توسط جامعه ارج نهاده می‌شود (Moore, 1996).

     مور از استعاره‌های اکولوژیکی متعددی استفاده می‌کند و پیشنهاد می‌دهد چون بنگاه متعلق به محیط کسب‌وکار است، نیازمند مشارکت با سایر شرکت‌ها است و با ورود هر شرکت جدید، جایگاه او به چالش کشیده می‌شود. لذا صاحب یا صاحبان کسب‌وکار نیازمند این هستند که ارتباط متقابل خود با مشتریان، تأمین‌کنندگان و حتی رقبای خود را به‌طور فوق فعال دنبال نمایند (Moore,1996).

     استفاده از استعارهای اکولوژیک برای توصیف ساختار و عملیات کسب‌وکار، به‌طور فزاینده در حوزه‌های مختلف به‌خصوص حوزه فنّاوری اطلاعات رواج یافته است. چنانکه برای مثال برادفورد دیلانگ، استاد اقتصاد دانشگاه برکلی کالیفرنیا، می‌نویسد: «اکوسیستم‌های کسب‌وکار الگوهای پیاده‌سازی فنّاوری‌های جدید را که از دره سیلیکون نشئت می‌گیرند، توصیف می‌کند (De Long and Cohen, 2011). به باور او اکولوژی کسب‌وکار مجموعه کنشگرایانه‌ای از فرآیندهای توسعه و تجاری‌سازی فنّاوری‌های جدید به‌شمار می‌رود که با نمونه‌سازی سریع، چرخه‌های توسعه محصول کوتاه، آزمون بازاریابی زودهنگام، سرمایه‌گذاری مخاطره‌ای، و استقلال سازمانی ابتدایی توصیف می‌شوند.

 

 

اکوسیستم کسب وکارهای مبتنی بر وب

مطالعات مختلفی تاکنون روی اکوسیستم کسب‌وکارهای مبتنی بر وب کار کرده‌اند (Barros and Dumas, 2006). در محیط طبیعی لایه‌های مختلف یک اکوسیستم با هم در ارتباطند. در اکوسیستم کسب‌وکار دیجیتال نیز خدمات مختلف می‌تواند ارائه شود که هریک از این خدمات زیر ساختی پایه‌ای دارد به‌عنوان مثال سیستم‌های پرداخت خرد؛ سیستم‌های پرداخت با کارت اعتباری و سیستم‌های کارت مطمئن(fidality). جدول1. اکوسیستم طبیعی را با اکوسیستم کسب‌وکار دیجیتال مقایسه می‌کند (Barros and Dumas, 2006).

جدول1. مقایسه اجزای اکوسیستم طبیعی با اکوسیستم کسب‌وکار دیجیتال

اکو سیستم طبیعی

اکو سیستم کسب‌وکار دیجیتال

پایه بیولوژیک(آمینواسید)

پروتکل‌های پایه و زیرساخت شبکه (TCP/IP XML, ebXML)

ارگان و اعضا

اجزای نرم‌افزار و مدل‌های کسب‌وکار(مدل‌های متن باز و سیستم عامل‌ها)

اجزای ساده (علف‌ها، کرم‌ها و ببر)

خدمات معمولی(سیستم‌های پرداخت، سیستم‌های حسابداری و سیستم‌های گروهی)

گروه همزیست در طبیعت

خدمات یکپارچه (CEM. ERP) و پروفایل کاربران

اکوسیستم محلی مانند صحراها و جنگل‌ها

اکوسیستم دیجیتال مانند شبکه‌های محلی و خدمات نوآورانه محلی

اکوسیستم‌ها (محیط طبیعی جهان)

اکوسیستم های دیجیتال (شبکه‌ای از اکوسیستم‌های دیجتال محلی برای نوآوری)

 

     با توجه به مواد فوق می‌توان لایه‌های مختلف کسب‌وکار دیجیتال را مطابق شکل(1) به شرح زیر بیان کرد(Wang & De Wilde,2008) و (Nachira, et. al. 2007):

لایه‌های اکوسیستم کسب‌وکار دیجیتال

 

اکوسیستم در یک بخش خاص و شبکه‌ای از گروه‌های نوآوری

پیاده‌سازی محلی در گروه‌ها و شبکه‌های نوآوری

 

اجزای خاص بخش، سیستم‌ها، خدمات دانش و مدل‌های کسب‌وکار

خدمات و راه‌حل‌های بخشی

 

خدمات و اجزای پایه، دانش عمومی و مدل‌ها

زیرساخت پشتیبانی از شبکه پایه و خدمات پایه

هر لایه سه منظر دارد:

فنّاوری

مدل‌‌های کسب‌وکار

دانش و مهارت

آنتالوژی خاص بخش، تجارب، دانش پایه و الگوسازی

اجزای زیرساختی خاص بخش

 

شکل 1. لایه‌های اکو سیستم کسب‌وکار الکترونیکی (Nachira, et. al. 2007)

لایه اول- پیاده‌سازی شبکه در یک بخش محلی نوآور (در یک بخش محلی و سپس در یک شبکه جدید)

لایه دوم- ارائه خدمات و راه‌حل‌های بخشی (اجزای بخشی، خدمات، سیستم‌ها و مدل‌های کسب‌وکار)

در این لایه به پشتیبانی زیرساخت و دانش مرتبط با آن و خدمات پایه نیازمند است.

لایه سوم- اجزای زیرساخت بخشی (آنتالوژی‌ها- تجارب-

دانش‌های پایه و الگو برداری)

تمام لایه‌ها به سه عامل فنّاوری- مدل‌های کسب‌وکار و دانش و مهارت نیازمندند.

     اکوسیستم حوزه نرم‌افزارهای متن باز بازیگران صنعتی بسیاری را در می‌گیرد که با نقش‌های گوناگون در شکل‌دهی به اکوسیستم مشارکت دارند. محققان زیادی، انواع شرکت‌ها، گروه‌ها یا سازمان‌های موجود در چنین اکوسیستمی را معرفی نموده و رویکردهایی را که کسب‌وکار سودآور بتواند براساس این مشارکت‌ها شکل گیرد، را بررسی کرده‌اند. این کسب‌وکارها از واسط‌های دیجیتال اجتماعی به‌عنوان بستر کار خود استفاده می‌کنند (Hansen, 2011). تحقیقات نشان می‌دهد اکوسیستم متن باز از مؤلفه‌های اصلی زیر تشکیل شده است (Goeminne, & Mens 2010):

جوامع توسعه‌دهندگان متن باز و پروژه: در توصیف این گروه می‌توان گفت، جوامع توسعه‌دهندگان متن باز، گروه متنوعی از افراد با علایق و اهداف مشترک هستند که در پروژه یا محصول خاص متن باز با قصد آزاد کردن و در دسترس قرار دادن آن برای جامعه مشارکت می‌کنند تا هرکس بتواند آن را ارتقا داده یا قابلیت‌هایی به آن بیفزاید. آنها خواه به‌عنوان افراد مستقل و خواه به‌صورت جامعه‌ای یکپارچه، در جامعه‌ای سازماندهی شده‌اند که حول پروژه‌ای متن باز شکل گرفته است (Goeninne and mens, 2010).

توزیع‌کنندگان نرم‌افزار: این گروه بر کسب‌وکار یکپارچه‌کنندگان سیستم، بسته‌بندی، تضمین کیفیت و خدمات تمرکز دارد. مثال‌های خاص آن توزیع‌های مختلف سیستم عامل لینوکس (از قبیل Redhat و Suse) هستند. نقش آنها در نرم‌افزار متن باز اهمیت دارد چون نرم‌افزار را در توزیع‌های مختلف بسته‌بندی می‌کنند، آن را با برنامه‌های کاربردی میان افزاری یا middleware ارتقا می‌دهند و پشتیبانی فنی و سایر خدمات ارزش‌افزا از قبیل آموزش را برای آن ارائه می‌کنند. این گروه به‌دلیل اعتباری که از مشارکت در نهضت متن باز کسب کرده‌اند، درآمد به‌دست می‌آورند (Goeninne and mens, 2010).

تولیدکنندگان و فروشندگان نرم‌افزار: این گروه می‌توانند با یکپارچه کردن نرم‌افزار متن باز در محصولات توسعه داده شده توسط خود، سود کسب کنند. آنها می‌توانند از کد منبع موجود در محصولات استفاده کنند و یا کل محصولات نرم‌افزاری متن باز را پذیرفته و با توجه به محدودیت‌های مجوزی، آنها را در لیست محصولات خود قرار دهند. درهرصورت، آنها هزینه کل تولید خود را کاهش می‌دهند. علاوه‌براین مشابه آنچه توزیع کنندگان انجام می‌دهند، می‌توانند خدمات تکمیلی و پشتیبانی حرفه‌ای به‌کاربران محصولات نرم‌افزاری متن باز دست سوم ارائه دهند. درنهایت آنها می‌توانند باز کردن کد (یا بخشی از آن را) در مورد محصولات خود انتخاب کنند همچون (Sun, Java, Netscape, Mozilla) چنین حرکتی در نتیجه مزایای بسیار از قبیل افزایش درآمد و یا اعتبار یافت می‌شود. انتخاب مجوز به استراتژی توسعه کسب‌وکار آنان بستگی دارد (Goeninne and mens, 2010).

تولیدکنندگان و فروشندگان سخت افزار: این گروه می‌توانند نرم‌افزار متن باز از قبیل درایورها و برنامه‌های کاربردی را برای پشتیبانی و حمایت از سخت‌افزارهای خود در آنها یکپارچه کنند (مثل IBM و HP). آنها همچنین می‌توانند از نرم‌افزار متن بازی که در سکوهای نرم‌افزار تعبیه شده از قبیل set-top boxها، مبدل‌های پهنای باند، تلفن‌های موبایل و مکان‌یاب‌های GPS استفاده کنند. دستگاه دیجیتال ضبط ویدئوی TiVo، و گوشی‌های موبایل آندرویدی از مثال‌های قابل توجه این مدل هستند (Goeninne and mens, 2010).

ارائه‌دهندگان خدمت رده سوم: این گروه خدمات پشتیبانی، همکاری، و ارزش‌افزا مشابه (و برخی اوقات در رقابت با) پروژه‌ها و توزیع‌ها ارائه می‌دهند (Goeninne and mens, 2010).

کاربران نهایی: این گروه کاربران نهایی نرم‌افزار عموماً به‌عنوان کاربران خانگی یا سازمانی عنوان می‌شوند و کاربران سازمانی عموماً مشتاق‌تر به پرداخت مستندات تفضیلی محصول و خدمات ارزش‌افزایی از قبیل پشتیبانی فنی هستند (Goeninne and mens, 2010).

 

انواع دیگر کسب‌وکار: بسیاری در اکوسیستم نرم‌افزار متن باز درگیر هستند، از قبیل شرکت‌هایی که ملزوماتی تولید می‌کنند که همراه با محصولات نرم‌افزاری متن باز به جامعه متن باز ارائه می‌شود، یا سایر انواع سازمان‌ها با باور یا تعهدی به پارادایم نرم‌افزار متن باز که تمایل به حمایت یا تأمین‌مالی این محصولات دارند (Vaz, et. Al. 2013).

 

اکوسیستم دخیل در راه‌اندازی کسب‌وکار خانگی

دسترسی به فنّاوری برای اکثر افراد به‌طور چشم‌گیری در سال‌های اخیر افزایش یافته است. این موضوع افراد را قادر می‌سازد اکثر نقش‌ها و مشاغل اداری را در یک فضای بسیار کم و در خانه‌هایشان راه اندازی و ادامه دهند. پیشرفت‌های عمده در کامپیوتر، افت سنگین قیمت ابزارهای ارتباطی مانند ماشین‌های فکس، تلفن‌ها و دسترسی اینترنت و ایمیل، بسیاری از کارآفرینان را تحریک به راه اندازی کسب‌وکارهای خودشان نموده است. این تجهیزات کار در خانه را راحت تر و کاراتر نسبت به‌کار در یک اداره نموده است. در واقع فنّاوری بسیاری از کسب‌وکارهای خانگی را از نظر عملیاتی کارا نموده است. همچنین فنّاوری  تعداد زیادی از افراد را قادر می‌سازد که از خانه کار کنند و به‌صورت الکترونیکی با اکوسیستم محیطی خود ارتباط برقرار کنند.

     بیشتر کسب‌وکارهای خانگی در چندین سطح ذینفع دارند، در سطح داخلی، ممکن است خود فرد به‌عنوان صاحبان ( سهامداران و سرمایه‌گذاران)، خانواده فرد (همسر، فرزندان) و کارمندان پاره‌وقت درصورت وجود داشتن به‌عنوان ذی‌نفع محسوب شوند و در سطح خارجی هم حامیان، شرکت‌های بازاریابی شبکه ، گروه متفکر کسب‌وکار مربوطه، مربیان کسب‌وکار خانگی مربوطه، شرکت‌های رقیب و دیگر کسب‌وکارهای خانگی، زیر مجموعه‌های کسب‌وکار مربوطه، اعضای تیم و مشتریان، تأمین کنندگان، فراهم آورندگان خدمات اینترنت، میزبان (Host)، طراحان وب، جستجوگرها و دیگر گروه‌های مشورتی (مؤسسات فروش مستقیم و ...) به‌عنوان ذی‌نفعان یک کسب‌وکار خانگی مطرح هستند (Maina, 2012). با توجه به موارد فوق اکوسیستم کسب‌وکار خانگی مبتنی بر وب نیر جزئی از اکوسیستم کسب‌وکار دیجیتال محسوب می‌شود و به مجموعه افراد و نهادها و جریان‌های اشاره دارد که در یک کسب‌وکار دخیلند. این موارد را می‌توان به‌صورت جزئی‌تر به شرح زیر بر شمرد.

شبکه متفکران کسب‌وکار خانگی: کسانی هستند که دانش این کار را داشته و ایده‌کاری تازه و بدیع و عملی برای کسب‌وکار خانگی دارند.

شبکه شرکت‌های بازاریابی: کسانی که بازاریابی کالاهای خانگی را تحت وب بر عهده دارند(مشابه لایه سیستم‌ها در کسب‌وکار دیجیتال).

مشاوران کسب‌وکار خانگی: کسانی که درباره محل دقیق انجام فعالیت‌های مربوط به کسب‌وکار خانگی نظرات صائبی دارند (مشابه لایه سوم کسب‌وکار دیجیتال که اشاره به زیرساخت دانشی کرده بود).

تعیین‌کنندگان مقررات و قوانین مربوط به کسب‌وکار خانگی: برای انجام کسب‌وکار در خانه تحت وب نیز قوانینی وجود دارد که از سوی دولت یا سرویس دهندگان ارائه می‌شود.

فروشندگان تجهیزات کسب وکار خانگی: فنّاوری پیشرفته به‌کارآفرینی که در منزل فعالیت می‌کند این امکان را می‌دهد که با شرکت‌های دیگر به خوبی رقابت کند. کسب‌وکارهای خانگی می‌توانند خط تلفن جداگانه رایانه چاپگر و دستگاه دورنگار تهیه کنند. شرکت‌های ارائه‌دهنده این ابزارها و پشتیبانی از آنها نیز جزو اکوسیستم محسوب می‌شوند.

دوستان و همسایگان: هم محلی‌ها و همسایگان نیز به نوعی تحت‌تأثیر کار در خانه قرار می‌گیرند. لذا جلب رضایت آنها و توجه به ابعاد راحتی آنها باید مد نظر قرار گیرد.

مؤسسات مالی: پرداخت هزینه‌ها و دریافت مبلغ فروش کالای خانگی نیز باید با واسطه یک مؤسسه مالی معتبر انجام شود. لذا این مؤسسه و قوانین مرتبط با آن نیز جزو اکوسیستم کسب‌وکار خانگی خواهد بود.

     دراین‌جا به‌عنوان مثال اکوسیستم نرم‌افزار متن باز نوشتن بازی‌های رایانه ای تحت وب که به‌عنوان کسب‌وکار خانگی نیز قابل انجام است در شکل(2) ملاحظه می‌شود. در این اکوسیستم از شبکه‌اینترنت به‌عنوان سکوی اصلی پیاده‌سازی نرم‌افزار بازی رایانه‌ای استفاده شده است و افراد توسعه‌دهنده بازی با ملاحظه بازی‌ها و اشکالات آنها می‌توانند به توسعه بازی بپردازند. این کار می‌تواند در حد یک صنعت توسط یک شرکت انجام شود و یا توسط یک فرد مرتبط با آن شرکت در خانه انجام شود. ضمناً امکان راه‌اندازی آن به‌طور اختصاصی در خانه در یک مقیاس کوچک هم وجود دارد (Vaz, et. Al. 2013).

 
 


     کسب‌وکارهای خانگی در آینده جزء تفکیک‌ناپذیر اقتصاد و فرهنگ جامعه خواهند شد. نقش و اهمیت آنها از نظر ایجاد شغل و رفاه برای جامعه با توجه به انعطاف‌پذیری که در راه‌ندازی و اداره آنها وجود دارد قابل تأمل و تحسین‌پذیر است. این نوع کسب‌وکار برای جوانان و زنانی که توانایی و امکان لازم را برای راه اندازی کسب وکار در بیرون از منزل ندارند بسیار مناسب است. بنابر این لازم به نظر می‌رسد که این نوع کسب‌وکار برای اقشار مختلف جامعه به‌خصوص برای جوانان زنان و افراد بی‌کار مفید خواهد بود.

Adewumi, A., Misra, S., & Omoregbe, N. (2013). A Review of Models for Evaluating Quality in Open Source Software, IERI Procedia, Volume 4, 2013, Pages 88-92.
Battistella,C.; Colucci,K.;De Toni, A.F. and Nonino, F. (2013), Methodology of business ecosystems network analysis: A case study in Telecom Italia Future Centre , Technological Forecasting and Social Change, Volume 80, Issue 6, July 2013, Pages 1194-1210.
 
Barros, A. P., & Dumas, M. (2006). The rise of web service ecosystems. IT professional, 8(5), 31-37.
De Long, J. B., & Cohen, S. S. (2011). The end of influence: What happens when other countries have the money. Basic Books (AZ).
Gagliardi, R., Marcantoni, F., Polzonetti, A., Re, B., & Tapanelli, P. (2010, December). Cloud computing for network business ecosystem. In Industrial Engineering and Engineering Management (IEEM), 2010 IEEE International Conference on ,pp. 862-868.
 
Goeminne, M., & Mens, T. (2010, September). A framework for analysing and visualising open source software ecosystems. In Proceedings of the Joint ERCIM Workshop on Software Evolution (EVOL) and International Workshop on Principles of Software Evolution (IWPSE) ,ACM, pp. 42-47.
Hansen, D. (2011). Exploring social media relationships. On the Horizon, 19(1), 3-51.
 
Henderson. A. D. (1998). Legitimizing tactics and the performance of home-based businesses, Unpublished P.H.D dissertation, University of Nebraska.
Kilamo, T., Hammouda, I., Mikkonen, T., & Aaltonen, T. (2012). From proprietary to open source-Growing an open source ecosystem. Journal of Systems and Software, 85(7), 1467-1478.
Loscocco, K., & Smith-Hunter, A. (2004). Women home-based business owners: insights from comparative analyses. Women in Management Review, 19(3), 164-173.
 
Moore, G., & Davis, K. (2004). Learning the silicon valley way. Building high-tech clusters: Silicon Valley and beyond, Cambridge: Cambridge University Press, 7-39.
Moore, J. F. (1996). The death of competition: leadership and strategy in the age of business ecosystems. New York: HarperBusiness.
Maina F., (2012). How to Build Strong and  Resilient Home Based Business Stakeholder Engagements, Available at:  http://www.empowernetwork.com/fmaina/how-to-build-strong-and-resilient-home-based-business-stakeholder-engagements-part-i/
Nachira, F., Dini, P., & Nicolai, A. (2007). A network of digital business ecosystems for Europe: roots, processes and perspectives. European Commission, Bruxelles, Introductory Paper.
Porter, M. E. (1998). Clusters and the new economics of competition (Vol. 76, pp. 77-90). Watertown: Harvard Business Review.
Porter, M. (2008). On competition. Harvard Business School Press.
Rothschild, M.L. (1990). Bionomics, Henry Holt Publisher; ASIN: 0805019790.
Seybold, P. B., Marshak, R. T., & Lewis, J. M. (2001). The customer revolution. New York, NY: Random House.
Vaz, L. F. H., Nogueira, A. R. R., Rodrigues, M. A. D. S., & Chimenti, P. C. P. D. S. (2013). A new conceptual model for business ecosystem visualization and analysis. Revista de Administração Contemporânea, 17(1), 1-17.
Wang, J., & De Wilde, P. (2008, July). A model for digital business ecosystem and topological analysis. In Services Computing, 2008. SCC'08. IEEE International Conference on ,Vol. 2, pp. 603-604.