پییترو (ت. 20 آوریل 1492، آرتسو جمهوری فلورانس [ایتالیا]- و. 21 اکتبر 1556، ونیز) شاعر، نثرنویس و نمایشنامهنویس ایتالیایی که در زمان خودش، بهخاطر حملات ادبی جسورانه و گستاخانهاش بر قدرتمندان، در سرتاسر اروپا پرآوازه شده بود. نامهها و گفتوگوهای آتشیناش از گیرایی سیرهنوشتی و باب روز برخوردار است. اگرچه آرتینو پسر کفاشی از اهالی آرتسو بود، امّا بعداً ادعا کرد فرزند نامشروع یک نجیبزاده است و نام اختیار کردهاش («آرتینس») برگرفته از نام زادگاهش است (نام واقعیاش ناشناخته است). قبل از رفتن به رم در 1517، مدتی در پروجا زندگی کرد. او در رم مجموعههایی از هجویههای بیرحمانة هزلآمیز مربوط به کاندیداتوری جولیو دو مدیچی برای مقام پاپی نوشت (جولیو پات کلمنت هفتم در 1523 شد). آرتینو بالأخره بهخاطر سوء شهرت و مجموعه «غزلوارة مستهجن و شهوتپرستانه» (Sonetti Lussuriosi) در 1524 مجبور به ترک رم شد. او از رم به ونیز رفت و در آنجا با تیتیان نقاش دوست شد و سوژه چاپلوسی و مجیزگویی زیادی شد. مهمترین ویژگی در میان آثار زیاد آرتینو، حملات هزلآمیز وی است، که اغلب همسنگ با حقالسکوت حول محور قدرتمندان بود. او با هدایای پادشاهان و اشراف، که از هجو او میترسیدند و مشتاق بودند که با تملق وی مشهور شوند، ثروتمند شد. شش جلد نامههای وی (منتشر شده در 57-1537) قدرت و بدبینی (فلسفه کلبی) او را نشان میدهند و توجیه تامی برای نامی که او به خودش داد یعنی «شلاق شاهزادگان» (flagello dei principe) محسوب میشود. آرتینو بهخصوص در حمله به رومیها تندتر بود، زیرا آنها او را مجبور کرده بودند به ونیز بگریزد. در «بحثها» (Ragionamenti, 1534-36 /چاپ جدید آن، 1914)، روسپیهای رومی عیوب اخلاقی بسیاری از مردان مهم شهرشان را برای یکدیگر فاش میکردند. فقط نمایشهای آرتینو از چنین حملات کینهتوزانهای آزاد بود. پنج کمدی وی، تصویری با درک عمیق از اوضاع زندگی طبقه پایین را فراهم میکنند و آزاد از قراردادهایی هستند که باری سنگین بر نمایشهای دیگر تحمیل میکند. او همچنین یک تراژدی به نام «اوراتسیا» (Orazia، چاپ شده در 1546؛ «هوراتی») نوشت که از دید بعضی، بهترین تراژدی ایتالیایی قرن شانزدهم میباشد.
