اصول و اهداف کلی آموزش و آموزش عالی

براساس قوانین تصویب‌شده در مجلس یونان، دولت در همة سطوح آموزشی، با تمرکززدایی، مشارکت افراد در فرایندهای آموزشی، بهبود کیفیت آموزش ارائه‌شده، به‌کارگیری شایسته‌سالاری در انتخاب دست‌اندرکاران آموزش و رشد شخصیتی دانش‌آموزان، در پی آموزش مردم‌سالارانه است. تغییرات اساسی که در قالب اصلاحات آموزشی در این کشور در حال انجام هستند، عبارت‌اند‌ از: برقراری ‌تناسب میان برنامه‌های آموزشی و محتوای کتاب‌های درسی و ارزیابی آنها برای دست‌یافتن به ساختار آموزش عالی، تمرکززدایی آموزشی، اصلاح و پرورش و ارزیابی آموزشگران و بهبود امکانات مؤسسات آموزش فنی عالی.

     اهمیت دادن به ارزش‌های اخلاقی، دینی، ملی و بشردوستانه از اهداف دورة میانی است؛ به‌طوری‌که دانش‌آموزان بتوانند رفتار و احساسات خود را برای ابتکارات و فعالیت‌های بشردوستانه کنترل کنند و در رویارویی با مشکلات زندگی، قادر به یافتن راه‌حل، گفت‌وگوی سازنده و تلاش دسته‌جمعی باشند، در موقعیت‌های مختلف، از دانش و انعکاس‌های اجتماعی با موفقیت ‌استفاده کنند، برای بیان افکار خود از زبان به درستی و روشنی، به‌صورت نوشتاری و شفاهی، استفاده کنند و با پرورش اندام خود، به روش‌های طبیعی برای بهبود مهارت‌های حرکتی و نیز از هنرهای مختلف و زیباشناسی، برای بروز خلاقیت‌های خود، بهره ببرند.

     افزون‌براین، به‌روزکردن نظام آموزشی به‌منظور همگامی با تغییرات بزرگ سیاسی، اقتصادی و محتوای اجتماعی، و گنجاندن آموزش فنّاوری ارتباطات و اطلاعات در برنامة تحصیلی، از دیگر اهداف برنامه‌های آموزشی این کشور است (Eurydice, 2003).

     اهداف آموزش عالی در کشور یونان بدین‌شرح است:

· ارتقای دانش، از‌طریق پژوهش و آموزش، آماده ساختن دانشجویان برای استفاده از دانش کسب‌شده در زندگی حرفه‌ای و حمایت و تقویت فرهنگ و هنر؛

· تقویت فرهنگ و هنر از‌طریق عرضة آموزش عالی و همکاری در عرضة آموزش پیاپی و در سراسر زندگی، با استفاده از روش‌های جدید آموزش (دربرگیرنده آموزش از دور) براساس پژوهش‌های علمی و فنی، و با کیفیت بالا و پیروی از معیار بین‌المللی؛

· رشد تفکر نقادانه و مهارت‌های دانشجویان، توجه به اشتغال آنها در بازار کار و ایجاد شرایط مناسب برای انجام پژوهش‌های نو؛

· هماهنگی با نیازهای بازار کار و نیازهای رشد و توسعة کشور؛ مانند کمک به نشر علم، بهینه‌سازی نتایج پژهش و متمرکز ساختن ابتکارات بر اخلاق علمی، توسعة با دوام و انسجام اجتماعی؛

· تشویق به همکاری با مؤسسات و سازمان‌های پژوهشی داخلی یا خارجی. کمک به دانشجویان و تبادل هیئت‌علمی و کمک به ساختن حوزة آموزش عالی و پژوهش اروپا؛

· پرورش شهروندانی مسئول و توانمند، در انجام همة فعالیت‌های ضروری با کفایت علمی، حرفه‌ای و فرهنگی، با احترام به ارزش‌هایی همچون عدالت، آزادی، دموکراسی و انسجام اجتماعی.

     هدف آموزش عالی دانشگاهی، ایجاد، تولید و توسعه علم و فنّاوری، دست یافتن به آموزش فراگیر با کیفیت، نظری و کاربردی دانشمندان آیندة کشور، در عین حمایت و توسعة پژوهش علمی است. هدف آموزش عالی، فنّاوری توسعة پژوهش علمی و فنّاوری با تهیه برنامه‌های کاربردی است.

     رسالت مؤسسات دانشگاهی و فنّاوری، از این قرار است که دانشگاه با تأکید بر کیفیت بالای آموزش، هماهنگ با بایسته‌های علم، فنّاوری و هنرها، به کار علمی بین‌المللی و منطبق با رشته‌های حرفه‌ای توجه دارد.

     مؤسسة آموزش فنّاوری و مدرسة علوم تربیتی و فنّاوری بر کیفیت بالای آموزش، مانند ویژگی کاربردی علم، فنّاوری و هنرها اصرار دارد. در این چهارچوب، آنها از توسعة اطلاعات موجود تئوریک، متناسب با توسعة کار و استاندارد بالا، حمایت می‌کنند.

     برای انجام این رسالت، همة مؤسسات براساس اصول زیر سازماندهی و عمل می‌کنند:

الف) آزادی تدریس و پژوهش؛

ب) اخلاق علمی؛

ج) کیفیت آموزش و خدمات تأمین‌شده؛

د) کارآیی در انجام مهارت، منابع و زیربناها؛

ه‍‌) شفافیت در همة فعالیت‌ها؛

و) رعایت بی‌طرفی و انصاف در طول انجام کار و تصمیم‌گیری؛

ز) شایسته‌سالاری هنگام ارتباط با هیئت‌علمی و داشتن رفتار یکسان با زنان و مردان و رعایت تفاوت.

     اهداف اصلی و اولویت‌های سیاست‌های آموزش عالی، بهبود مستمر کیفی کار مؤسسات آموزش عالی، تضمین شرایط مناسب برای انجام اهداف و پیش‌بینی بُعد اجتماعی است.

     طبق قانون (قانون 2011/4009 و 2012/4076) وزارت آموزش و امور دینی، تغییرات آموزشی، سازمانی و ساختاری آموزش عالی را انجام می‌دهد. این تغییرات که به‌علت تغییر در محیط بین‌المللی و نیاز به مدرن شدن، در چهارچوب مدیریت و ادارة مؤسسات آموزش عالی انجام می‌شود، شامل تفاوت قائل شدن در ادارة مؤسسات و بخش مالی آنها، مانند تغییر در موضوعات مربوط به رتبه‌های هیئت‌های‌علمی آموزشی و پژوهشی است.

     برای اینکه دانشگاه‌ها مانند مؤسسات آموزش فنّاوری و مدرسه علوم‌تربیتی و فنّاوری بتوانند با آزادی، طرح توسعة خود را براساس ارزیابی و برنامه‌ریزی راهبردی انجام دهند، از استقلال مالی و اداری کامل آنها حمایت شده است. یکی از مهم‌ترین اهداف در آموزش عالی، جذب دانشجو از کشورهای خارجی و از میان مهاجران یونانی بازگشته به کشور و دانشمندان یهودی یونان است. چهارچوب قانونی پژوهش در یونان با ضروریات جامعه، اقتصاد و مؤسسات آموزش عالی هماهنگ شده است؛ به‌علاوه هدف مدارسِ آموزش مستمر، با در نظر گرفتن مؤسسات آموزش عالی، ارائة گواهی‌های آموزش غیررسمی است.

ساختار نظام آموزشی

مطابق با قانون اصلاحات آموزشی سال 1997، وزارت آموزش و امور دینی، عهده‌دار تنظیم و اجرای قوانین، هماهنگی و ارزیابی خدمات منطقه‌ای، حمایت‌های مالی، تصویب دورة تحصیلات ابتدایی و میانی، انتصاب کارکنان آموزشی، نظارت بر مدارس، تسهیل همکاری بین مدارس و مسئولیت تجهیز و ساخت مدارس، است. مدیر، مسئول هماهنگی فعالیت مدارس و فراهم ساختن نیازهای قانونی آنهاست. انجمن‌های آموزشگران، اجرای آیین‌نامه‌های تحصیلی و نظم دادن و رسیدگی به امور دانش‌آموزان را برعهده دارند. شوراهای مدارس، مسئول اجرا و مدیریت بودجه، برای گرمایش، روشنایی، تعمیر و تجهیز مدارس هستند. مؤسسة آموزش- که در 1985م تأسیس شده است- تدوین برنامه‌های آموزشی دوره‌های ابتدایی و میانی را برعهده دارد، این برنامه‌ها، پس از تدوین، به وزارت آموزش و امور دینی پیشنهاد شده، پس از بررسی و تصویب، برای اجرا، به مؤسسة آموزش داده می‌شود. این مؤسسه به‌مثابة بخش خدمات عمومی در امر آموزش ابتدایی و میانی، مسئولیت دارد و به آموزشگران در زمینه‌های مختلف مشاوره می‌دهد. اگرچه آموزشگران در انتخاب روش‌های تدریس آزادند، اما انتخاب مواد و کتاب‌های درسی بایستی براساس برنامة آموزشی تدوین‌شده در وزارت آموزش و امور دینی باشد. در همة مدارس عمومی کتاب‌های درسی برای دانش‌آموزان و آموزشگران، رایگان توزیع می‌شود. مؤسسات خصوصی نیز آموزش‌های لازم را برای آماده ساختن دانش‌آموزان برای امتحانات ورودی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی عرضه می‌کنند.

     در یونان قوانین ملی و احکام قانونی بر نظام آموزشی سیطره دارد؛ درحالی‌که مسئولیت کلی آموزش، با وزارت آموزش و امور دینی است. تاکنون نظام آموزشی یونان بیشتر متمرکز بوده است؛ بااین‌حال در چهارچوب انطباق کشور با استانداردهای بین‌المللی، توافق شده است کارها تمرکززدایانه انجام شود. برنامة آموزشی و جدول زمان‌بندی هفتگی برای همة مدارس ابتدایی و میانی، تعیین و مشخص شده و اجرای آن در تمام مدارس کشور اجباری است.

(ISCED)، طبقه‌بندی استاندارد آموزشی بین‌المللی است که یونسکو در 1997م تلاش کرد برای طبقه‌بندی بین‌المللی نظام‌های آموزشی براساس هفت سطح آموزشی از آن استفاده کند. سطوح آموزشی یونان عبارت‌اند از:

- پیش‌دبستانی؛

- آموزش ابتدایی؛

- آموزش دوره نخست میانی آموزش دوره نخست میانی؛

- آموزش دوره دوم میانی؛

- بعد از میانی، آموزش غیردانشگاهی؛

- آموزش دانشگاهی؛

- آموزش تکمیلی.

     نظام آموزشی یونان، مبتنی‌بر سه سطح متوالی ابتدایی، میانی و عالی است. آموزش ابتدایی را می‌توان به دو بخش پیش‌دبستانی و ابتدایی تقسیم کرد. کودکستان‌ها مسئول آموزش پیش‌دبستانی و مدارس ابتدایی مسئول آموزش اجباری ابتدایی هستند. پیش‌دبستانی در یونان، از چهارسالگی و با ثبت‌نام در مدارس پیش‌دبستانی شروع می‌شود. برای کودکان پنج‌ساله، ورود به این مدارس اجباری است. این مدارس زیر نظر وزارت آموزش و امور دینی است. کودکان کوچک‌تر در مراکز کودکان و نوزادان، تحت سرپرستی مقامات شهرداری‌ها نگهداری می‌شوند (Eurypedia, 2014).

     نگاره 1 ساختار نظام آموزشی یونان و رابطة آن را با آموزش اولیه و مستمر فنی در تلاش برای تبعیت از طبقه‌بندی استاندارد آموزشی بین‌المللی که یونسکو آماده کرده، نشان می‌دهد.

              
     هدف از آموزش در پیش‌دبستانی، حمایت و تقویت فرایند آموزش و اجتماعی شدن خانواده، تقویت روانی- حرکتی، اجتماعی، عاطفی، رشد ذهنی و اخلاقی کودکان به‌طور فردی و جمعی و تمرکز بر بُعد زیبایی‌شناختی، رشد ذهنی و رشد همه‌جانبة مهارت‌های حرکتی و ذهنی است.

     در یونان، کودکستان‌های تمام‌وقتی وجود دارند که با کار و سرگرمی خلاقانه از ساعت هشت تا شانزده کودکان را آموزش می‌دهند؛ این کودکستان‌ها به‌تدریج در حال گسترش هستند. در کنار این کودکستان‌ها، کودکستان‌های ویژة کودکان نیازمند به آموزش خاص نیز وجود دارند. مدت زمان این دوره، دو سال و از چهار تا شش‌سالگی است که کودکان در این دوره برای ورود به دوره ابتدایی آماده می‌شوند.

     تحصیل در دوره ابتدایی، اجباری است و از شش‌سالگی شروع می‌شود و تا دوازده‌سالگی ادامه دارد. هدف اصلی آموزش در دوره ابتدایی، تأمین رشد همه‌جانبه، مناسب و متعادل ذهنی و جسمانی است؛ بدین‌ترتیب بدون توجه به جنسیت و (خاستگاه) اصل و نسب، کودکان فرصت رشد شخصیت و زندگی سازنده و خلاق را دارند.

     مدارس ابتدایی، بر میدان دادن به فعالیت‌های خلاق و برقراری پیوند میان خواندن موضوعات معین، موقعیت و پدیده‌ها و در‌عین‌حال، توسعة سازوکارهایی برای کمک به کسب دانش، تأکید و اصرار دارد. مدارس ابتدایی به کودکان در درک و فهم مفاهیم اصلی کمک می‌کنند و به‌تدریج، آنها را با تفکر انتزاعی و چیرگی یافتن در نوشتن و صحبت کردن آشنا می‌سازند.

     در یونان، مدارس ابتدایی تمام‌وقت با تعداد ساعت‌های بیشتر و برنامة آموزشی غنی، به‌تدریج جایگزین می‌شوند. آموزش جبرانی و تقویتی نیز برای دانش‌آموزان خارجی و دانش‌آموزانی برگزار می‌شود که مشکل یادگیری دارند. افزون‌براین، مدارس ویژه و نشست‌های آشنایی (معرفی) برای کودکان نیازمند به آموزش ویژه نیز وجود دارد.

     دانش‌آموزان در مدارس ابتدایی، بدون آزمون و با داشتن کمترین میزان حضور در نیمی از کلاس درس، ارزیابی آموزشگر و کسب سطحی از علم مناسب با پایه مربوط از پایه‌ای به پایه بعدی می‌روند. دانش‌آموزان در پایان سال ششم، مدرک دریافت می‌کنند و از مجاری رسمی به مدارس آموزش دوره نخست میانی محلی هدایت می‌شوند؛ آنها می‌توانند در آنجا به تحصیل خود ادامه دهند.

دوره میانی

دوره میانی، به دو دورة آموزشی تقسیم می‌شود: آموزش دورة نخست میانی و دوره پیشرفته عمومی میانی. تحصیل در دورة نخست میانی نیز اجباری است و سه سال طول می‌کشد و در مدارس دوره نخست میانی ارائه می‌شود. این دوره برای دانش‌آموزان دوازده تا پانزده‌ساله است. طبق قانون، آموزش در دورة نخست میانی، برای رشد همه‌جانبة دانش‌آموزان و متناسب با توانایی‌های آنان در این سن در نظر گرفته شده است. در این دوره به تعمیق ارزش‌ها، عرضة دانش مطابق با نیازهای اجتماعی، پرورش قدرت‌بیان، رشد طبیعی جسمانی، آشنا کردن دانش‌آموزان با شکل‌های متنوع هنر، رشد قضاوت زیبایی‌شناختی، و آگاه ساختن آنان از توانایی‌ها و مهارت‌ها، و گرایش‌ها و علایق‌شان پرداخته می‌شود.

     (Gymnasio) مدارس روزانه هستند، اما تعدادی مدارس شبانه نیز با نام (Esperino Gymnasio) در این کشور وجود دارد؛ این مدارس، دانش‌آموزان بالای چهارده سال را می‌پذیرند. افزون‌بر مدارس دورة نخست میانی موسیقی، آموزش چندفرهنگی و ورزش نیز وجود دارد. از 1996م، آموزش چندفرهنگی برای برآورده ساختن نیازهای آموزشی گروه‌های اجتماعی، با هویت اجتماعی، فرهنگی و دینی خاص، طراحی و تصویب شده است.

     آموزش جبرانی برای دانش‌آموزان در این دوره برای خارجی‌ها و کسانی است که مشکل یادگیری دارند. برای دانش‌آموزانی که نیاز به آموزش خاص دارند، نیز مدارس خاص و کلاس‌های آشنایی وجود دارد.

     ارزشیابی در این دوره براساس آزمون شفاهی روزانه و شرکت عمومی دانش‌آموز در فرایند یادگیری، امتحانات کوتاه کتبی، آزمون‌های کتبی در طول سال، که بدون اطلاع قبلی برگزار می‌شوند و بالأخره آزمون‌های کتبی در پایان هر سال است. دانش‌آموزانی که نتوانسته‌اند بعضی از دروس را با موفقیت به پایان برسانند باید دوباره در سپتامبر آزمون بدهند و آنها که بار دیگر موفق نشوند، باید یک سال دیگر همان کلاس را بگذرانند.

     در پایان این دوره، به دانش‌آموزانی که از این دوره دانش‌آموخته می‌شوند، مدرک داده می‌شود و آنها می‌توانند وارد دوره پیشرفتة عمومی میانی شوند. دانش‌آموختگانی که بیش از هجده سال دارند، می‌توانند در مؤسسة آموزش فنی و گروه‌های تخصصی، تحصیل کنند. آنها می‌توانند با گذراندن دو نیمسال تحصیلی در آنجا، مدرک آموزش فنی سطح یک بگیرند.

     پس از دورة نخست میانی، دانش‌آموز وارد دورة پیشرفتة عمومی یا حرفه‌ای میانی می‌شود. مدارس پیشرفتة حرفه‌ای میانی، دو دورة تحصیلی نظام آموزشی رسمی، یعنی دورة میانی و دورة اختیاری پس از دورة میانی را که کلاس کارآموزی نامیده می‌شود، ارائه می‌کنند. در دوره عمومی میانی و حرفه‌ای میانی دانش‌آموزانی که پانزده سال دارند، ثبت‌نام می‌کنند. دبیرستان‌های عمومی و حرفه‌ای شبانه نیز وجود دارد که سنین شانزده سال به بالا را می‌پذیرند.

     هدف مدارس حرفه‌ای میانی، رشد همه‌جانبة مهارت‌ها و توانایی‌های دانش‌آموزان و آماده ساختن آنها برای پذیرفتن مسئولیت در جامعه مدرن است. ویژگی‌های اصلی نظام، توجه خاص به آموزش عمومی و ایجاد فرصت‌های متنوع برای انتقال افقی و عمودی دانش‌آموزان به سطوح معادل یا بالاتر در نظام آموزشی است.

     پایة اول از این دوره، شامل دروس عمومی است که برای همة دانش‌‌آموزان مشترک است. در پایة دوم باید دانش‌آموزان گرایش تحصیلی یا گرایش نظری یا عملی یا فنی خود را مشخص کنند. درهرحال آنها آزاد هستند که هر سال، پس از نیمة اکتبر، گرایش تحصیلی خود را تغییر دهند. در پایة دوم، شش ساعت در هفته، سه درس گرایش تحصیلی عرضه می‌شود. در پایة سوم، دوازده ساعت در هفته، چهار درس گرایش تحصیلی ارائه می‌شود. هم‌زمان دانش‌آموزان به‌ترتیب در کلاس‌های دوم و سوم 24 و شانزده ساعت در هفته در کلاس‌های آموزشی اصلی حضور دارند.

آزمون

در پایان پایة دوم و سوم، دانش‌آموزان در مدرسه و سطح ملی آزمون می‌دهند و وارد پایة سوم می‌شوند یا مدرک پایان تحصیل را در این دوره دریافت می‌کنند.

     دارندگان مدرک تحصیلی این دوره، فرصت‌های زیر را در اختیار دارند:

- ممکن است آنها در بخش عمومی یا خصوصی مشغول به کار شوند.

- ممکن است آنها با گذراندن آزمون‌های سالیانه در پنج موضوع درسی عمومی و چهار درس گرایش تحصیلی در دانشگاه‌ها یا مؤسسات آموزش فنّاوری پذیرفته شوند.

- ممکن است آنها با حضور در مؤسسات آموزش حرفه‌ای مدرکی معادل مدرک آموزش حرفه‌ای پس از متوسطه را دریافت کنند.

مدارس فنی‌وحرفه‌ای

مدارس فنی‌وحرفه‌ای وابسته به وزارت آموزش و امور دینی است؛ اگرچه برخی از آنها به‌وسیلة وزارتخانه‌های دیگر و برخی ازسوی سازمان نیروی کار اداره می‌شوند. طبق ماده قانون 1998/2640 هدف آنها عرضة آموزش عمومی و مهارت‌های خاص فنی‌و‌حرفه‌ای و آماده کردن دانش‌آموزان برای بازار کار است.

     در کنار مدارس روزانه مدارس فنی‌وحرفه‌ای شبانه نیز برای کارگران مسن تا 50 سال، که خواهان بهبود در کارشان هستند، وجود دارد. داوطلبان بدون گذراندن آزمون، فقط با داشتن مدرک ژیمنازیم یا برابر آن پذیرفته می‌شوند.

     آموزش در این مدارس سه سال طول می‌کشد و از دو دورة ویژه و تخصصی تشکیل شده است. دورة اول دو سال و دورة دوم، یک سال طول می‌کشد؛ درحالی‌که در مدارس شبانه یک سال به دورة اول و شش ماه به دورة دوم اضافه می‌شود.

     رشته‌هایی که در این مدارس، تدریس می‌شوند عبارت‌اند از: مهندسی مکانیک، الکترونیک، برق‌کاری، هنرهای کاربردی، نساجی و پوشاک، بنایی، الکترونیک و مدیریت، تولید کشاورزی، غذا و محیط‌زیست، سلامت و رفاه، کاربردهای شیمی آزمایشگاهی، مشاغل دریانوردی و کشتی‌رانی، اطلاع‌رسانی و شبکه‌ها و زیبایی‌شناسی و آرایش مو.

     در دورة اول از همة دروس تدریس‌شده در مدرسه، آزمون گرفته می‌شود. دانش‌آموزانی که آزمون را با موفقیت بگذرانند، مدرک آموزش حرفه‌ای سطح دو را دریافت می‌کنند و در انجام تخصص‌‌‌‌‌‌‌های مستقل مهارت می‌یابند.

     در دورة دوم، از همة دروس تدریس‌شده در مدرسه آزمون گرفته می‌شود. دانش‌آموزانی که آزمون را با موفقیت بگذرانند، مدرک آموزش حرفه‌ای سطح سه را دریافت می‌کنند. از این پس، آنها به‌طور مستقل و یا متناسب با مسئولیت‌هایشان قادر به انجام کارهای فنی خواهند بود، اما دانش‌آموزانی که دوست دارند در مؤسسات آموزش حرفه‌ای ادامه تحصیل دهند، در آزمون مشترک ملی در دو درس عمومی (ریاضیات و یونانی مدرن) و یک درس تخصصی شرکت می‌کنند.

     مدارس با نیازهای آموزشی خاص؛ دربرگیرنده پیش‌دبستانی، ابتدایی، دوره نخست میانی و دوره دوم میانی است. مدارس آموزش چندفرهنگی به خارجی‌ها و یونانی‌های مهاجری که به کشور بازگشته‌اند و کسانی که دارای ویژگی‌های آموزشی، اجتماعی و فرهنگی خاص هستند، خدمات ارائه می‌دهند. مدارس اقلیت‌ها، آموزش مسلمانانی را که در بخش جغرافیایی تراس زندگی می‌کنند، برعهده دارند. در این مدارس درس‌ها به زبان ترکی ترکیه و یونانی آموزش داده می‌شود. ادارة آموزش ابتدایی و میانی سطوح مرکزی، منطقه‌ای و محلی به‌ترتیب برعهدة وزارت آموزش و امور دینی، مدیریت آموزش منطقه‌ای، مدیریت آموزشی استان و واحدهای آموزشی است.

     در کالج‌ها که آموزش غیررسمی پس از میانی را ارائه می‌کنند، مدت زمان تحصیل سه سال است و مدارک آنها می‌تواند معادل مدارک آموزش عالی، در نظام آموزشی یونان باشد.

     هفت سال پس از به وجود آمدن حکومت جدید در یونان، در 1837م اولین دانشگاه یونان تأسیس شد. اما توسعة آموزش عالی، برای مدت زمانی طولانی، بسیار کُند پیش می‌رفت و درعین‌حال، نظام آن ناقص بود. از مشخصات اصلی نظام آن، تمرکزگرایی سازمانی و جغرافیایی، توزیع غیرمنطقی مؤسسات و توزیع نامناسب ثبت‌نام در رشته‌های تحصیلی، فقدان ارتباط بین مؤسسات و توسعة اقتصادی و افزایش تعداد دانشجویان یونانی مشغول به تحصیل در خارج از کشور بوده است. توسعة نظام‌های آموزش عالی، اصولاً نشان‌دهندة کمّیت همراه با پیشرفت‌های کیفی نیست. توزیع جغرافیایی مؤسسات بهبود یافت، اما مشکل نظام تمرکزگرایی قانونی دست‌نخورده ماند، که به توزیع بهتر رشته‌های مختلف علمی انجامید.

     بعدها طی سده بیستم میلادی دانشگاه‌های دیگری ایجاد شدند. در 1960م، در یونان دو دانشگاه و هفت مؤسسه در سطح دانشگاهی وجود داشت: دانشگاه آتن (1837م)، دانشگاه تسالونیکی (1925م)، دانشگاه فنی آتن (1914، 1917م)، مدرسة کرافت (1836م)، مدرسة علوم تجاری و اقتصادی (1920م)، مدرسة کشاورزی آتن (1920م)، مدرسة علوم سیاسی پانتیوس (1937م)، مدرسة صنعت پیرایوس (1958م)، مدرسة مطالعات صنعتی تسالونیکی (1958م) و مدرسة هنرهای زیبا (1930م). در 1960م، آموزش‌های عالی غیردانشگاهی، شامل کالج آموزش آموزشگران، تربیت‌بدنی، کالج آموزش آموزشگران پیش‌دبستانی و چهارده کالج آموزش آموزشگران ابتدایی بود. تا 1970م، کالج‌های فنی و دینی که کیفیت مناسبی داشتند، قابل تشخیص از مؤسسات آموزش فنی‌وحرفه‌ای میانی نبودند. دانشگاه‌های پاترا و یوتانینا در 1964م، دانشگاه تراس در 1973م، دانشگاه فنی کرت در 1977م و دانشگاه‌های آیگینا، ایونیان و تسالی در 1984م تأسیس شدند و پس از گذشت بیش از 30 سال، تعداد مؤسسات آموزش عالی دو برابر شد (Eliou, 1992).

سکانداری آموزش عالی

در سال‌های اخیر سازماندهی و ایجاد دانشگاه، طبق ماده قانون شمارة شانزده قانون اساسی یونان به‌ویژه از 1975م با بازنگری جزئی بعدی، تعیین و تنظیم شده است. طبق این ماده قانون، آموزش عالی عمومی است و در مؤسسات آموزش عالی فراهم می‌شود و این مؤسسات درعین‌حال که کاملاً خودگردان هستند و از آزادی علمی برخوردارند، تحت نظارت دولت نیز هستند و دولت از‌نظر مالی، آنها را فراهم می‌کند. این نظارت از‌طریق وزارت آموزش و امور دینی انجام می‌گیرد.

آموزش عالی

آموزش عالی، آخرین سطح نظام آموزشی است و مطابق با قانون 2001/2916 شامل دو بخش دانشگاه و فنّاوری می‌شود. بخش دانشگاه، دانشگاه‌ها، دانشگاه‌های فنی و مدارس هنرهای زیبا را دربر می‌گیرد. بخش فنّاوری، شامل مؤسسات آموزش فنّاوری و مدرسة آموزشی علوم تربیتی و فنّاوری است. مؤسسات آموزش عالی طبق قانون خودگردان هستند. علاوه‌براین، دانشگاه آزاد یونان در 1998-1997 تأسیس شد. طبق قانون اساسی در مؤسسات آموزش عالی آموزش فنی و خاص نیز ارائه می‌شود.

آموزش دانشگاهی

مأموریت آموزش دانشگاهی، ارائة آموزش نظری و فراگیر سطح بالا، برای نیروی کار علمی آیندة کشور است. نظام آموزش دانشگاهی یونان شامل دانشگاه‌ها، پلی‌تکنیک‌ها، مؤسسة عالی هنرهای زیبا و دانشگاه آزاد است. دانشگاه‌های یونان که در شهرهای مختلف واقع شده‌اند، متشکل از دانشکده‌هایی هستند که آنها نیز به گروه‌ها و واحدهای منفرد تقسیم می‌شوند.

آموزش عالی فنّاوری

آموزش عالی فنّاوری، در توسعه و رشد شاخه‌های علوم و پژوهش‌های کاربردی نقش دارد. این مؤسسات بر جذب و انتقال داده‌های علمی به مرحلة تولید تمرکز دارند. درس‌ها، در این مؤسسات، بیش از دانشگاه‌ها عملی هستند. در یونان چهارده مؤسسة آموزش فنّاوری با حداقل دو دانشکده وجود دارد که هر دانشکده دو گروه یا بیشتر دارد (Eurydice, 2014). مؤسسات آموزش فنّاوری در شهرهای مختلف یونان واقع شده‌اند. تعدادی از این مؤسسات دارای رشته‌های مستقل و گروه‌های جداگانه در شهرهای دیگر هستند. آموزش عالی فنّاوری همچنین مدرسة آموزش عالی تربیتی و فنی را نیز شامل می‌شود. این مدرسه، گروه عمومی شامل موضوعات آموزشی دارد که طیف وسیعی از آموزش علوم تربیتی داوطلبان مدرسی مدارس فنی‌وحرفه‌ای را دربر می‌گیرد.

     تحصیل در مؤسسات آموزش فنّاوری چهار سال (8 نیمسال) طول می‌کشد. دانشجویان در نیمسال آخر افزون‌بر گذراندن آزمون حرفة خود و ارزیابی شدن، پایان‌نامه هم ارائه می‌دهند.

     در رشته‌های هنرهای گرافیک و مطالعات هنر، مدیریت و اقتصاد، حرفه‌های بهداشت و مراقبت، فنّاوری کاربردی، فنّاوری غذا و تغذیه، فنّاوری کشاورزی، فنّاوری موسیقی، 81 تخصص ارائه می‌شود.

آموزش باز و از دور

دانشگاه آزاد یونان که مؤسسه‌ای مستقل و خودگردان است، فرصت آموزش باز و از دور را فراهم می‌آورد؛ به‌عبارت‌دیگر مأموریت اصلی این دانشگاه، فراهم کردن فرصت‌های بیشتر آموزشی برای طیف وسیعی از علاقه‌مندان در گروه‌های سنّی مختلف است. این دانشگاه که در 1998م تأسیس شد، در پاترا قرار دارد. دانشگاه آزاد یونان، دوره‌های کارشناسی، تحصیلات تکمیلی و همچنین آموزش حرفه‌ای و برنامه‌های آموزشی مستمر را ارائه می‌کند که به اخذ مدرک حضوری یا آموزش منجر می‌شود. مدارک ارائه‌شده ازسوی این دانشگاه، سطوح مختلف آموزش پس از میانی تا دکتری را شامل می‌شود.

     بیشتر دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی، پلی میان آموزش عالی و بازار کار می‌سازند و از‌طریق همکاری نزدیک با جامعة کار و تجارت، به ورود آسان و بدون مشکل دانش‌آموختگان، به دنیای کار کمک می‌کنند.

     نظام آموزش عالی نیز دارای مؤسساتی است که آموزش‌های حرفه‌ای را در رشتة دین، هنر، جهانگردی، دریایی، نظامی ارائه می‌دهند. مؤسسات تخصصی‌تر شامل مؤسسات عالی دینی (کلیسایی)، آکادمی تجارت دریایی، مدارس عالی رقص و تئاتر، زیر نظر وزارت فرهنگ و جهانگردی، مؤسسات عالی درجه‌داری نیروی دریایی، زیر نظر وزارت ملی دفاع و مدرسة عالی پلیس زیر نظر وزارت نظم عمومی و حمایت از شهروندان ازجمله مؤسسات عالی غیردانشگاهی هستند (Eurypedia, 2014).

جدول 1. تعداد دانشجویان پذیرفته‌شده در مؤسسات
آموزشی فنّاوری

(webgate.ec.europa.eu/fpfis/mwikis/eurydice)

     طبق قانون اساسی یونان، مؤسسات آموزش عالی تحت نظارت دولت هستند، بدین‌معنی که در حالی که کاملاً خودگردان هستند، با نظارت دولت و با حمایت مالی آن، اداره می‌شوند.

     برنامه‌های آموزشی، به زبان یونانی ارائه می‌شوند اما برنامه‌های آموزشی تخصصی در دوره کارشناسی و بالاتر، به زبان‌های خارجی تدریس می‌‌شوند؛ ازاین‌روی هم‌زمان آشنایی با یک زبان خارجی و بیشتر از دروس، پیش‌نیاز برنامه‌های تحصیلات تکمیلی است.

شرایط ورود به دانشگاه

دانش‌آموختگان دوره پیشرفتة عمومی میانی می‌توانند در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی فنّاوری تحصیل کنند. دانش‌آموختگان دوره پیشرفته حرفه‌ای میانی به دو دستة «آ» و «ب» تقسیم می‌شوند. دستة «آ» فقط می‌توانند در مؤسسات آموزش فنّاوری ادامه تحصیل دهند و دستة «ب» می‌توانند هم در دانشگاه‌ها و هم در مؤسسات آموزش فنّاوری، تحصیل کنند. دانش‌آموختگان دوره پیشرفته عمومی میانی و دانش‌آموختگان دوره پیشرفته حرفه‌ای میانی دستة «ب» غیر از مدرک دانش‌آموختگی دوره میانی، گواهی ورود به آموزش عالی را نیز دریافت می‌کنند. آنها در آزمون‌های کتبی ملی پان‌هلنیک، که اساساً به‌وسیله وزارت آموزش و امور دینی هماهنگ و برنامه‌ریزی می‌شوند، نیز شرکت می‌کنند. نمرة گواهی نمره‌ای است که دانش‌آموز در آزمون ملی به‌دست آورده است. لازم به ذکر است که مطابق با قانون جدید 2013/4186 مرجعی مستقل و اداری با عنوان «سازمان آزمون‌های ملی» ایجاد شده که تحت نظارت وزارت آموزش و امور دینی است. یک مرجع علمی اجرایی، مسئول موضوعات مربوط به پیشرفت نوشتاری یا آزمون‌های دانش‌آموختگی در دوره پیشرفته عمومی و حرفه‌ای میانی، آزمون‌های پذیرش در آموزش عالی و ایجاد و تنظیم میزان دشواری موضوعات مختلف در همکاری با مؤسسة سیاست آموزشی است.

     نخستین مرتبة دانشگاهی کارشناسی است. دانشجو در این دوره، باید دست‌کم 180 واحد درسی را بگذراند. در پایان این دوره به دانشجو مدرک دیپلم داده می‌شود. ممکن است برخی مؤسسات، برنامه‌ها را در دورة کوتاه‌تر و با 120 واحد ارائه ‌دهند (Eurypedia, 2014).

     شاخه‌های تحصیلی دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزش فنّاوری، آکادمی پلیس، مدرسة نظامی و مدارس دیگر در یونان عبارت‌اند‌ از:

· علوم انسانی، حقوق، علوم اجتماعی دانشکده‌های نظری ادبیات، حقوق، جامعه‌شناسی، مدارس هنر و غیره (طول تحصیل چهار تا پنج سال)؛

· علوم، شامل مدارس ریاضیات، فیزیک، شیمی، غیره (طول تحصیل چهار تا پنج سال)؛

· علوم بهداشت، شامل مدارس پزشکی، داروسازی، غیره ( طول تحصیل پنج تا شش سال)؛

· علوم فنّاوری، شامل مدارس معماری، پلی‌تکنیک‌ها، غیره (طول تحصیل پنج تا شش سال)؛

· علوم اقتصادی و اداری شامل مدارس اقتصادی و مالی (طول تحصیل پنج تا شش سال).

تحصیلات تکمیلی

در یونان هدف کلی تحصیلات تکمیلی، دادن تخصص به دانشجویان در برخی از رشته‌هاست. دانشگاه‌های یونان، مجموعه‌ای از 213 دورة تکمیلی و دانشگاه آزاد یونان، دوازده دوره را عرضه می‌کنند که کوتاه‌ترین دوره، حداقل یک سال به‌طول می‌انجامد. در پایان این دوره‌ها، به دانشجویان مدرک تخصصی تحصیلات تکمیلی داده می‌شود. دانش‌آموختگان دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش فنّاوری، می‌توانند در دوره‌های تکمیلی به تحصیل ادامه دهند. داوطلبان براساس فرایند گزینش یا نتیجة آزمون‌ها (شفاهی و یا کتبی) انتخاب می‌شوند. آنها می‌بایست دست‌کم با یک زبان خارجی آشنایی داشته باشند.

شرایط پذیرش در دوره کارشناسی ارشد

گزینش دانشجو برای تحصیل در دورة دوم (کارشناسی ارشد) و برنامه‌های تکمیلی خاص، با فراخوان عمومی و از میان دارندگان مدرک مؤسسات آموزش عالی انجام می‌شود. طبق قانون 2008/3685 (مادة 4) دانش‌آموختگان یونانی و خارجی دوره کارشناسی مؤسسات آموزش عالی یا دارندگان مدارک معادل، طبق شرایط خاص قوانین تحصیلی این دوره، برای ادامة تحصیل پذیرفته می‌شوند. دارندگان مدرک کارشناسی نیز ممکن است در کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد یونان پذیرفته شوند. گزینش دانشجو بیشتر براساس رتبه، نمرة دروس کارشناسی، انجام رساله و فعالیت‌های پژوهشی است. واحد علمی مربوط درباره ویژگی‌های این ضوابط، تعیین ضوابط اضافی یا برگزاری آزمون‌ها و مصاحبه تصمیم می‌گیرد. قانون تحصیلات پس از میانی، شرایط مربوط به تعداد و روش گزینش دانشجو، مهارت در زبان خارجی مورد نیاز، روند تعویق حضور، حضور پاره‌وقت و غیره را شامل می‌شود. دانشجو در پایان این دوره، و پس از گذراندن شصت واحد درسی مدرک کارشناسی ارشد دریافت می‌کند.

شرایط پذیرش در دوره دکتری

دورة سوم تحصیلی دوره دکتری است. سازمان مؤسسات معیار، شرایط لازم و روش انتخاب داوطلب دورة دکتری را تعیین می‌کند. دستورالعمل داخلی، به‌طور جزئی و کامل شرایط و روش معافیت، داوطلبان دورة دکتری را از حضور اجباری در برنامه‌های آموزشی مشخص می‌کند. رتبة تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد)، آثار، پژوهش‌ها، دانستن زبان‌های خارجی و غیره از عوامل مورد نظر در گزینش داوطلب دوره دکتری است. طبق قانون 2008/3685 داوطلبان علاقه‌مند به هدایت رسالة دکتری، افزون‌براینکه باید درخواست خود را به منشی گروه مربوط تحویل دهند باید نسبت به رشتة علمی و موضوع رساله نیز شناخت کلی داشته باشند؛ سپس بررسی می‌شود که آیا درخواست‌کننده، شرایط هدایت رساله را براساس ضوابط و قوانین تحصیلات تکمیلی دارد یا خیر. به‌طور‌کلی، دارندگان مدرک کارشناسی ارشد حق استفاده از رسالة دکتری را دارند. در موارد استثنایی داوطلبان دیگر، به جز دارندگان مدرک کارشناسی ارشد مانند دانش‌آموختگان مؤسسات آموزش فنّاوری و مدرسة آموزشی علوم تربیتی و فنّاوری یا دانش‌آموختگان دارای مدارک معادل مدارس که فقط مدرک تحصیلات تکمیلی داشته باشند، ممکن است به‌عنوان دانشجوی دکتری پذیرفته شوند.

     طبق قانون 2011/4009، ماده قانون شمارة 2 داوطلبان دکتری، دانشجویانی هستند که تحصیلات دورة سوم را در دانشگاه ادامه می‌دهند. ذیل این قانون، دانشجویان دکتری‌ای که حمایت پزشکی و بیمارستانی دیگری ندارند، مجاز هستند در چهارچوب نظام ملی سلامت، در حمایت کامل پزشکی و بیمارستانی قرار گیرند. این سال‌ها مشمول خدمات بازنشستگی نمی‌شود.

     در این دوره دانشجو باید دست‌کم سی واحد درسی را در سه سال بگذراند و رساله نیز ارائه دهد. دورة دکتری در علوم انسانی و هنرها، علوم، ریاضیات، رایانه، بهداشت و رفاه، علوم اجتماعی، تجارت و قانون عرضه می‌شود (Eurypedia, 2014).

     هدف کلی تحصیلات در دوره دکتری، دادن تخصص سطح بالا در حوزه‌های راهبردی دانش و حمایت از پژوهش‌های بنیادی در رشته‌های مختلف علمی به امید تقویت پایة علمی کشور است. در دانشگاه‌هایی که دوره‌های قانونی تحصیلات تکمیلی را عرضه نمی‌کنند، مجوز ارائة رسالة دکتری با دادن برخی پیش‌نیازها به داوطلبان داده می‌شود. برخی گروه‌های دانشگاه (پلی‌تکنیک) فقط دوره دکتری عرضه می‌کنند؛ این گروه‌ها خود شرایط پذیرش را تعیین می‌کنند.

آموزش از دور

افزایش مقتضیات و سرعت جریان اطلاعات، مردم را وامی‌دارد تا درصدد به روز کردن علم و دانش، آموزش و تعلیم دوبارة خود برآیند. شکل‌های سنتی آموزش، برای پوشش دادن به نیازهای اقتصاد نوین ناکافی است؛ در نتیجه نظام آموزش باید همراه با زمان به‌سمت نوآوری پیش برود.

     یکی از روش‌های مبتکرانه که در سراسر دنیا مردمی شده، آموزش از دور است که بیشتر از‌طریق شبکه و رایانه عرضه می‌شود. استفاده از فنّاوری جدید در آموزش از دور، موانع آموزش را از بین برده است. این روش برای بزرگسالان، فرصت‌های بیشتری فراهم کرده است. در یونان آموزش از دور را دانشگاه آزاد عرضه می‌کند. به‌علاوه دانشگاه ملی و کاپودیسترین آتن نیز سطحی از واحدهای آموزش از دور را عرضه می‌کند. مؤسسة علوم تربیتی نیز مرکز آموزش از دور برای آموزشگران مدارس ابتدایی و میانی است.

     دانشگاه ملی و کاپودیسترین آتن، مراکز آموزش از دور بیش از سه مؤسسة آموزش عالی را اداره می‌کند: دانشگاه اقتصاد و بازرگانی آتن، دانشگاه آریستوت تسالونیکی و دانشگاه فنی ملی آتن، دانشگاه پاترا، دانشگاه تسالی، دانشگاه ایونیان، دانشگاه کرت، دانشگاه مقدونیه و آموزش عالی فنّاوری پیروس. اکنون شبکة مراکز فقط برای مدرسان، دانشجویان، ادارات و سازمان‌ها فراهم است.

سال تحصیلی

سال تحصیلی شامل دو نیمسال با سیزده هفتة کامل آموزش و سه هفته امتحان است. سال تحصیلی دانشگاهی از اول سپتامبر شروع و در 31 آگوست پایان می‌پذیرد. هر سال از دو نیمسال تشکیل می‌شود. در بیشتر دانشگاه‌ها دوره‌های تحصیلی هشت، در مهندسی، دامپزشکی، علوم کشاورزی و دندانپزشکی ده و در پزشکی دوازده نیمسال طول می‌کشد و برنامة درسی، به دو گروه دروس اجباری و اختیاری تقسیم می‌شود.

مدیریت نظام آموزشی با تکیه بر آموزش عالی

در نظام آموزشی یونان، مؤسسات آموزش عالی خودگردان هستند و تحت حمایت وزارت آموزش و امور دینی قرار دارند. این وزارت، مدیریت منابع انسانی، شامل سیاست‌های منابع انسانی و امور مدیریتی، تعیین تعداد پست‌های اختصاص‌یافته برای کارمندان دانشگاه‌های مستقل و دانشکده‌ها، مقررات استخدامی، تعیین حقوق اعضای هیئت‌علمی، انتصاب کارمندان، ترفیع، حفظ امنیت اجتماعی، تأمین حقوق بازنشستگی و غیره را برعهده دارد (Stamoulas, 2005). مدیریت مؤسسات آموزش عالی با رعایت قانون عمومی برعهدة اشخاص حقوقی است و این مؤسسات، تحت نظارت مستقیم دولت قرار دارند. تأسیس یا انحلال دانشکده‌ها، استخدام هیئت‌علمی، برنامه‌های کارشناسی ارشد، و ساختارهای داخلی سازمانی، برای خدمات حمایتی تحت نظارت دولت است. بیشتر دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، دارای ادارات هماهنگی هستند که پلی بین آموزش عالی و بازار کار ایجاد می‌کنند و ازطریق همکاری با انجمن کسب‌وکار، دانش‌آموختگان را برای انتقال آرام به دنیای کار راهنمایی می‌کنند (National Academic Recognition Information Center, 2008).

     شرط لازم برای تدریس در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی (در همة سطوح)، دارا بودن مدرک دکتری در رشته‌ای است که دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی ارائه می‌کنند و داوطلبِ تدریس می‌خواهد آن را تدریس کند. البته فرق نمی‌کند که وی مدرک خود را از دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی یونان گرفته باشد یا از خارج از کشور. تقاضای داوطلب تدریس در دانشگاه، ازسوی هیئتی مرکب از استادان دانشگاه و براساس تجربة قبلی وی در تدریس و سطح کیفی رسالة دکتری داوطلب که در یونان و یا در خارج از یونان از آن دفاع کرده بررسی می‌شود.

مراکز و مؤسسات آموزش عالی

طبق آمار 2014م، یونان، در کل دارای 22 دانشگاه (شامل دانشگاه‌ها، دانشگاه‌های فنی و مدرسه هنرهای زیبا)، شامل دانشگاه آزاد و دانشگاه بین‌المللی یونان است که در شهرهای مختلف این کشور مستقراند. برخی از دانشگاه‌ها، دانشکده‌ها و واحدهای مستقل دارند همچنین چهارده مؤسسة آموزش عالی فنی، شامل مدرسة عالی برای آموزش فنی آموزشگران نیز در شهرهای مختلف وجود دارد (Eurydice, 2014).

منابع مالی بخش آموزش و آموزش عالی

در یونان، آموزش عالی رایگان و برای همة شهروندان یکسان است. فراهم ساختن منابع مالی آموزش عالی، برعهدة دولت است و میزان پرداخت به دانشگاه‌ها منوط به تصویب حسابرس دولتی است که در وزارت دارایی طرح‌ریزی شده است. هیئت‌رئیسة دانشگاه‌ها، می‌توانند نسبت به هزینة بودجه مستقلاً اقدام کنند و مسئولیت تأمین و تجهیز ابزار مورد نیاز برعهدة دانشگاه‌هاست و وزارت آموزش و امور دینی، بر آن نظارت دارد (Stamoulas, 2005).

     در سال تحصیلی 2015-2014، دانشجویان تمام‌وقت دورة اول شهریه پرداخت نمی‌کنند. فقط دانشجویان دورة اول دانشگاه آزاد یونان، از 550 تا 1650 یورو در سال شهریه پرداخت می‌کنند. دانشجویان دورة دوم ممکن است شهریه پرداخت کنند که مبالغ آن را مؤسسات آموزش عالی مشخص می‌کنند. در دورة دوم برنامه‌هایی نیز وجود دارد که دانشجویان برای آن، شهریه نمی‌پردازند. گروه‌هایی از دانشجویان، از پرداخت شهریه معاف هستند؛ این دانشجویان کسانی هستند که بورسیة بنیاد بورس دولتی هستند؛ به‌شرط‌آنکه شهریة خالص آنها از 3000 یورو در سال تجاوز نکند. دانشجویان بین‌المللی (غیر اروپایی) نیز در دورة اول تحصیل، شهریه پرداخت نمی‌کنند.

     کمک مالی/ بورسیه، ازطریق بنیاد بورس دولتی، وزارت آموزش و امور دینی، وزارت امور خارجه و بخش خصوصی مانند مؤسسات پژوهشی و سازمان‌های غیرانتفاعی قابل استفاده است. طبق قانون 2011/4009 امکان دارد مؤسسات آموزش عالی کمک‌هزینة تحصیلی و بورسیه را، طبق عملکرد و شرایط مالی دانشجو پرداخت کند. افزون‌براین، مؤسسات آموزش عالی، به دانشجویان دورة اول و دوم که به‌صورت پاره‌وقت حداکثر چهل ساعت در ماه در خدمت این مؤسسات باشند، بورس جبرانی پرداخت می‌کنند.

جدول 3. تعداد کل دانشجویان برحسب جنسیت

(www.statistics.gr/en/home)

     بنیاد بورس دولتی، مبلغ 146735 یورو در سال را براساس استحقاق و به‌عنوان کمک‌هزینة تحصیلی به دانشجویان دوره کارشناسی که در آزمون ورودی گروه علمی نمرة بالا آورده و درآمد سالانة شخصی آنها کمتر از 12000 یورو و درآمد سالانة خانوادگی‌شان کمتر از 35000 یورو باشد، یک‌جا پرداخت می‌کند. همین مبلغ در سال، به دانشجویانی که نمرة متوسط آنها در پایان نیمسال 10/5/8 باشد؛ حتی اگر درآمد شخصی و خانوادگی آنها بالاتر از مبلغ تعیین‌شده هم باشد، پرداخت می‌شود. افزون‌بر کمک‌هزینه‌ای که براساس استحقاق به دانشجو داده می‌شود، مبلغ 29346 یورو یک‌جا به گروه‌های ذکرشده برای عملکرد علمی‌ آنها به‌صورت جایزه داده می‌شود. در دورة دوم تحصیلات، بورسیة بنیاد بورس دولتی در چهارچوب برنامه‌های NSRF 2013-2007م، ماهانه مبلغ 450 یورو و سالانه تا مبلغ 3000 یورو شهریه برای کل برنامه 12، 18 یا 24 ماه پرداخت می‌کند. بنیاد بورس دولتی تعداد محدودی بورس را ازطریق ارث و بخش خصوصی فراهم می‌کند. ممکن است دانش‌آموختگان نیز براساس ضوابط علمی و اجتماعی- اقتصادی از وام استفاده کنند. والدین دانشجویان می‌توانند مقرری خانواده را در قالب مقرری مسکن 1000 یورو در سال، درخواست کنند. مقرری دانشجویان دورة اول که در خانه زندگی نمی‌کنند، درصورتی‌که درآمد خانوادة آنها بیش از 3000 یورو نباشد، تضمین شده است. والدین دانشجویان، شرایط دریافت سود مالیات را ندارند. قانون 2011م قدرت تعیین سطح کمک‌های مالی را برای دانشجویان غیراروپایی که ازطریق آزمون‌های قابل اجرا در یونان وارد آموزش عالی شده‌اند، نیز داده است.

جدول 4. دانش‌آموختگان برحسب جنسیت

(www.statistics.gr/en/home)

برنامه‌ها و اصلاحات پیش‌رو

ازجملة اصلاحات اعمال‌شده در آموزش عالی یونان، تسهیل در دسترسی دانشجویان ناتوان و معلول به مؤسسات آموزش عالی است. پیش از آن طبق قانون 3794 در 2009م گروه‌های آموزشی مؤسسات آموزش عالی این افراد را ثبت‌نام نمی‌کردند. اما طبق قانون جدید شمارة 4283 در 2014م راه برای ورود افراد معلول به مؤسسات آموزش عالی باز شد.

جدول 14. بودجة قانونی هزینة وزارت آموزش، امور دینی،
فرهنگ و ورزش (به یورو)

      (Ministry of Finance, 2012)

وزارت آموزش، در اجرای قانون لغو تحصیلات بدون محدودیت زمانی پیشقدم شد؛ این اولین‌بار است که مؤسسات آموزش عالی، درخواست کرده‌اند که بایگانی ثبت دانشجویان خود را جمع کنند.

     اعلام شده است دانشجویانی که رساله، تز یا کارآموزی آنها مانده یا در آزمون‌ها شرکت کرده‌اند، در درس‌های نیمسال اول سال تحصیلی 2013-2012 و 2014-2013 به‌عنوان آخرین نیمسال حضور یابند و آزمون‌های همه درس‌های باقی‌مانده را تا سپتامبر 2014 و فوریه 2015 بگذرانند.

جدول 15. [changes in the education budget between Jun 2013 and June 2014 by type of expenditure]

(Eurydic, 2014, p. 31)

جدول 16. سرمایه و بودجه برای آموزش عالی
(دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی فنّاوری)

)Ministry of Finance, 2012)

     «آتنا» طرح بازسازی نقشة علمی کشور است. این طرح، شامل ادغام یا لغو گروه‌های آموزشی و ادغام آنها در دانشکده‌هاست. این اقدام در حالی صورت گرفت که ارتباط میان موضوعات درسی با راهبردهای توسعة ملی و چشم‌انداز رشد منطقه‌ای، ایجاد شد. وزارت آموزش و امور دینی این طرح را در 31 ژانویه 2013 اعلام کرد. تا جولای 2013، 36 مادة قانون درباره ادغام مؤسسات آموزش عالی، تعویض نام دانشکده‌ها و گروه‌ها، لغو یا ایجاد گروه‌های آموزشی جدید و غیره تصویب شد. چهار مؤسسة آموزش عالی و 123 گروه حذف شدند؛ از‌جملة آنها دو دانشگاه یونان غربی و مرکزی است که واحدهای آنها در مؤسسات دیگر ادغام شدند. گروه‌های عمومی در جایگاه گروه‌های غیرفعال نیز حذف شدند. در آتنا استثنائاتی نیز وجود دارد که ازجملة آنهاست: ارتقای سطح علمی مؤسسات آموزش عالی با بهینه‌سازی رشته‌های علمی و تقویت گروه‌ها و مؤسسات برای با نشاط شدن محیط و ایجاد قطب‌های برجسته و ممتاز ازطریق ارتباط علمی با رشد و توسعة نقشه علمی کشور (https://webgate.ec.europa.eu/ fpfis/mwikis/eurydice/index.php/Greece:Reforms_in_ Higher_Education).

کتاب‌شناسی

Central Intelligence Agency. (2014). “Greece”. The Word Factbook. Retrieved from: www.cia.gov/library/ bublication/the world-Faetbook/geos/fr.htm

Eliou, M. (1992). “Greece”. In B. Clark and G. Neave (eds), The Encyclopedia of Higher Education (vol.1). Oxford: Pergamon.

Eurydice. (2002). The Education System in Greece. Retrieved from: http://www.eurydice.org

Eurydice. (2003). Greek Education System. Retrieved from: http://www.eacea.ec.europa.eu/resources/eurydice/pdf.

Eurydice. (2014). National Sheets on Education Budgets in Europe 2014. Retrieved from: ttps://publications.europa.eu/ cs/publication-detail/-/publication/ce3406cb-3143-49c6-8463-c6998be93d02/language-en

Eurypedia. (2014). Greece. Retrieved from: http://www. cedefop.europa.eu/en/country-data/greece

International Bureau of Education. (2007). “Greece”. World Data on Education (6th ed). Jeneva: Unesco.

International Bureau of Education. (2011). “Greece”. World Data on Education (7th ed). Jeneva: Unesco.

Ministry of Finance. (2012). Annual Budgetary Report 2013. Retrieved from: http://www.minfin.gr/portal/en

National Academic Recognition Information Center. (2008). Tertiary Education in Greece. Retrieved from: http://www.doatap.gr/en/tertiary.php

Stamoulas, A. (2005). “Implementation of the Bologna Process Goals: On Greek State Funding”. Higher Education in Europe, 30(1), 41-51.

The European Education Directory. (2014). Greece Higher Education System. Retrieved from: http://www. euroeducation.net/prof/greeco.htm

The Gardian. (2012). In Crisis, Greece Rounds up Immigrants-Associated Press. Retrieved from: https://www.theguard-ian.com

Triantafyllidou, A. (2009). “Migration and Migration Policy in Greece. Critical Review and Policy Recommendations”. IDEA Policy Briefs, (9). Retrieved from: https://www. eliamep.gr/wp-content/uploads/en/2009/10/idea_greece_ policy-brief_3_april-20091.pdf.

http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/statistics/themes

https://stats.oecd.org/viewhtml.aspx?datasetcode=RENRL&lang=en

https://webgate.ec.europa.eu/fpfis/mwikis/eurydice/index.php/Greece:Overview#crossCountry/2014

https://webgate.ec.europa.eu/fpfis/mwikis/eurydice/index.php/Greece:Reforms_in_Higher_Education

http://www.ekep.gr/english/education/diagramma.asp

https://www.eliamep.gr/en/

https://www.oecd-ilibrary.org/education/data/education-database_edu-db-data-en

http://www.statistics.gr/en/home/

http://www.statistics.gr/greece.angloinfo.com/family/schooling-education/higher