اصول و اهداف کلی آموزش و آموزش عالی

· ایجاد 14500 ظرفیت آموزشی جدید با کیفیت برای جذب 18% از دانشجویان سال اول از بین جوانان 17 تا 20 سال؛

· پشتیبانی از افزایش شمار دانشجویان در آموزش تحصیلات تکمیلی؛

· جذب 60% از دانش‌آموختگان مدارس متوسطة عالی که تا سال تحصیلی 2011-2010؛ آموزش میانی را با موفقیت به پایان برسانند.

· ایجاد دسترسی به فرصت‌های آموزشی بیشتر در آموزش عالی برای بزرگسالان شاغل، ازطریق دانشگاه آزاد هنگ ‌کنگ؛

· اطمینان از محروم نشدن دانشجویان مستعد، از آموزش عالی به‌واسطة تنگناهای مالی؛

· تضمین کیفیت آموزش عالی و اطمینان از ارتباط آموزش عالی با نیازهای توسعه‌ای جامعه؛

· اطمینان از کیفیت دوره‌های واگذارشده به بخش آموزش عالی خارجی و صلاحیت حرفه‌ای این بخش ازطریق مؤسسه‌های معتبر؛

· ارزیابی آموزش‌های حرفه‌ای ارائه‌‌شده ازطریق مؤسسه‌های آموزشی خارجی براساس استانداردهای مدون.

ساختار نظام آموزشی

ساختار آموزش رسمی در نگاره 1 ترسیم شده است.

مدارس ابتدایی: از شش‌سالگی آغاز می‌شود و طول مدت آن شش سال است. حداکثر ظرفیت هر کلاس 45 دانش‌آموز در مدارس عادی و 35 دانش‌آموز در کلاس‌هایی با روش آموزشی خاص است. حدود 40% از کلاس‌ها در پایة اول تا سوم از روش‌های خاص برای آموزش سود می‌جویند. مدارس ابتدایی نمونه، 24 کلاس دارند و نسبت آموزشگر به دانش‌آموز یک به 26 است. هر آموزشگر در سه مادة درسی تخصص دارد و هر کلاس به‌طور متوسط در یک روز، از آموزش دو یا چهار نفر از آموزشگران بهره‌مند می‌شود.

آموزش ابتدایی: برنامة درسی مدارس ابتدایی طیف گسترده‌ای دارد و مشتمل بر آموزش زبان چینی، انگلیسی و ریاضیات به‌عنوان دروس اصلی است. مطالعات اجتماعی، علوم، بهداشت عمومی، موسیقی، هنر و کاردستی موضوعات دیگری هستند که در این مدارس، آموزش داده می‌شوند. زبان رسمی آموزش در مدارس محلی، چینی است و انگلیسی زبان دوم شمرده می‌شود. در مدارس بین‌المللی، زبان رسمی آموزش، انگلیسی است. با حذف آزمون ورودی دانشگاه‌ها در 2000 م، نظام متمرکز استعدادیابی برای هدایت دانش‌آموزان به دورة میانی شکل گرفت. براین‌مبنا، نظام رتبه‌بندی مدارس به‌وجود آمد و براساس معیار رتبه‌بندی 2004 م، مدارس به سه گروه اصلی تقسیم شدند و دانش‌آموزان در چهارچوب امتیازات سه گروه از امتحانات (نیمسال دوم پنج‌ساله اول ابتدایی و نیمسال‌های اول و دوم سال ششم ابتدایی) به این مدارس رتبه‌بندی‌شده، هدایت می‌‌شوند.

مدارس میانی: شامل دورة پنج‌ساله است که طیف گسترده‌ای از رشته‌های علمی را عرضه می‌کنند. بیشتر مؤسسه‌های آموزش میانی را مدارس ادبی تشکیل می‌دهند که از مدارس فنی یا حرفه‌ای مجزا هستند. مدارس حرفه‌ای مقدماتی، باید دست‌کم 40% از برنامه‌های آموزشی خود را به موضوع‌های کاربردی اختصاص دهند. پذیرش در مدارس میانی فنی هیچ‌گونه پیش‌شرطی ندارد و برنامة آموزشی آنها در عمل، شباهت فراوانی به مدارس میانی ادبی دارد. دبیران دوره میانی، معمولاً در یک یا دو موضوع درسی تخصص دارند و هر کلاس احتمالاً با شش آموزشگر یا تعداد بیشتری از آنها در هفته برگزار می‌شود. مدارس میانی نمونه، 30-24 کلاس دارند که در حدود 40 نفر دانش‌آموز در هر کلاس حضور دارند. نسبت کلی آموزشگر به دانش‌آموز، در مدارس عمومی و ویژه، یک به 22 و در مدارس خصوصی، یک به 31 است.

آموزش میانی: مدارس میانی هنگ ‌کنگ، بیشتر بر پایة نظام آموزش بریتانیا پایه‌گذاری شده است. این مدارس از سال هفتم آموزش رسمی (بعد از شش سال ابتدایی) شروع می‌‌شود و دانش‌آموزان براساس الزام قانونی (به‌جز برخی استثناها) پنج سال را در این دوره می‌گذرانند که سه سال اولیه آن، جنبه عمومی دارد و در دو سال باقی‌مانده تخصصی می‌شود. از اول اکتبر 2004، بحث‌هایی دربارة تغییرات پیشنهادی در نظام آموزش میانی، برمبنای سبک امریکایی مطرح شده است؛ به‌طوری‌که سنوات آموزش میانی از هفت سال به شش سال کاهش یابد و نظام ارزیابی فراگیر پایان دوره میانی شکل گیرد. در ارزیابی بین‌المللی سازمان توسعة همکاری‌های اقتصادی از عملکرد دانش‌آموزان پانزده‌ساله در 2003م، دانش‌آموزان هنگ ‌کنگ، امتیازات بالایی کسب کردند به‌طوری‌که در ریاضیات رتبة اول و در علوم رتبة سوم را در بین کلیه کشورها به‌دست آوردند.

     در دورة ابتدایی، حدود 6% از دانش‌آموزان در مدارس عمومی، 84% در مؤسسه‌های تحت حمایت مالی دولت و 10% باقی‌مانده، در مدارس خصوصی تحصیل می‌کنند. نسبت‌های یادشده، برای دوره میانی، به‌ترتیب، 8%، 73% و 18% است. با اینکه بیشتر مدارس ابتدایی خصوصی، مؤسسه‌های معتبری هستند، در دورة میانی، بسیاری از مدارس خصوصی کارآیی لازم را ندارند.

آموزش غیررسمی و بزرگسالان

بخش آموزش بزرگسالان وزارت آموزش، دوره‌های رسمی و غیررسمی آموزش‌های شبانه را در برخی از رشته‌ها، با یاری سازمان‌های داوطلب و ازطریق طرح اعطای کمک مالی، فراهم می‌کند. دوره‌های رسمی، شامل آموزش‌های تکمیلی، آموزش شبانه و دوره‌های تقویت توان فردی در همة سطوح جامعه است که برخی از دوره‌ها به‌صورت مشترک، با سایر سازمان‌های دولتی برگزار می‌شوند. دوره‌های غیررسمی نیز دربرگیرنده فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی، تفریحی و آموزشی لازم برای افزایش آگاهی اجتماعی، ایجاد خلاقیت و توسعة استعدادها و مهارت‌های فردی می‌شود.

     مؤسسة آموزش‌های آزاد در 1989م گشایش یافت. این مؤسسه فرصتی دوباره برای افرادی که پس از ترک مدرسه زمینة لازم برای ادامة‌ تحصیل نداشته‌اند و نیز کارگران و مدیرانی که مایل به توسعة توانایی‌های فردی خود هستند، فراهم می‌آورد. این مؤسسه، دوره‌های آموزشی را از رهگذر مراکز چهارگانه آموزش، شامل علوم و فنّاوری، مدیریت بازرگانی و امور اداری، هنر و علوم اجتماعی، و آموزش ارائه می‌کند.

ساختار آموزش عالی

آموزش عالی در هنگ ‌کنگ از دانشگاه‌ها، پلی‌تکنیک‌ها، یک مدرسة عالی مذهبی مسیحی، مؤسسه‌های فنی و مؤسسه‌های آموزش حرفه‌ای تشکیل شده است.

     دانشگاه هنگ ‌کنگ که در 1911م تأسیس شد، دربرگیرنده دانشکده‌های هنر، علوم، مهندسی، داروسازی، علوم اجتماعی و دندانپزشکی، و آموزشگاه‌های علوم تربیتی، معماری و حقوق است. این دانشگاه، همچنین، یک بخش مطالعات خارجی، مراکز مطالعات آسیایی، پژوهش‌های رایانه‌ای، وسایل ارتباط جمعی و مطالعات و برنامه‌ریزی شهری، مرکز آموزش زبان و مرکز پژوهش‌های کشاورزی نیز دارد.

     دانشگاه چینی‌ هنگ‌ کنگ در 1963م پایه‌گذاری شد که شامل دانشکده‌های هنر، علوم، علوم‌اجتماعی، مدیریت بازرگانی و داروسازی و نیز مرکز تحصیلات تکمیلی است؛ همچنین، مؤسسه‌های مطالعات فرهنگ چینی، علوم و فنّاوری، مطالعات اجتماعی، مرکز مطالعات رایانه و بخش مطالعات خارجی نیز در این دانشگاه فعالیت دارند.

     در 1988م، دانشگاه علوم و فنّاوری هنگ ‌کنگ شامل دانشکده‌های تجارت و مدیریت، مهندسی، علوم تربیتی و علوم بنیادی شروع به کار کرد و اولین دانشجویان خود را در اکتبر 1991 ثبت‌نام کرد.

     دانشگاه پلی‌تکنیک هنگ‌ کنگ در 1972م، با طیف گسترده‌ای از رشته‌ها، برای تأمین نیازهای بخش تجارت، صنعت و جامعه، در زمینه‌هایی چون مطالعات بازرگانی، علوم رایانه، طراحی، مهندسی و پژوهشگری اجتماعی شروع به‌کار کرد.

     دانشگاه صنعتی شهر هنگ‌ کنگ در 1984م تأسیس شد و شامل گروه‌های آموزشی حسابداری، عمران و شهرسازی، مدیریت و تجارت، مطالعات رایانه، مهندسی الکترونیک، زبان‌های خارجی، ریاضیات و علوم اجتماعی است. برنامة پژوهشی، در این دانشگاه، براساس چهارچوبی نرمش‌پذیر، سازماندهی شده است و این امر اعضای گوناگون گروه‌های آموزشی را قادر ساخته است که به‌صورت مشترک دانشجویانی را از گروه‌های مختلف بپذیرند.

     دانشگاه مسیحی هنگ‌ کنگ در 1983م گشایش یافت و در برگیرنده چهار دانشکدة هنر، علوم، مدیریت بازرگانی و علوم اجتماعی است؛ همچنین، این دانشگاه یک مرکز آموزش زبان، مرکز مطالعات و خدمات رایانه‌ای، و نیز مرکزی ورزشی دارد.

     کمیتة اعتبارات دانشگاه‌ها و پلی‌تکنیک‌ها در زمینة توسعة آموزش عالی به دولت مشاوره می‌دهد و بر اعطای وام به دانشجویان نظارت می‌کند.

     دوره‌های آموزش کاردانی غیردانشگاهی را مدرسة عالی «شویان» و مدرسة «لینگنان» هنگ‌ کنگ ارائه می‌کنند. هر دو مدرسة عالی، دانشکده‌های هنر، علوم اجتماعی و بازرگانی‌ دارند. مدرسة عالی اول، دوره‌های روزانه و شبانه و مدرسة عالی دوم، یک دورة دوسالة بعد از اخذ دیپلم عالی و یک دورة پنج‌سالة بعد از اخذ دیپلم ویژه (ممتاز) به دانشجویانی که دورة دیپلم عالی را با موفقیت به پایان رسانده‌اند ارائه می‌کند.

     در هنگ‌ کنگ، یازده مؤسسة آموزش عالی اعطا‌کنندة مدرک دانشگاهی وجود دارد که هشت مؤسسة آن ازسوی کمیتة بورس‌های دانشگاهی تأمین مالی می‌شود. هفت مورد از این هشت مؤسسه، جزو دانشگاه‌های اعطا‌کنندة مدارک معتبر هستند که عبارت‌اند از: دانشگاه ملی هنگ‌ کنگ، دانشگاه مسیحی هنگ ‌گنگ، دانشگاه لینگنان، دانشگاه چینی هنگ ‌کنگ، دانشگاه صنعتی هنگ ‌گنگ، دانشگاه علوم و فنّاوری هنگ ‌کنگ و دانشگاه هنگ ‌گنگ. نهاد آموزشی دیگر، مؤسسة آموزش‌ هنگ ‌گنگ است که تنها مؤسسة مجاز تربیت آموزشگر است.

     افزون‌براین، سه مؤسسة آموزش عالی شامل آکادمی علوم اداری هنگ‌ کنگ، دانشگاه آزاد هنگ‌ کنگ و مدرسة عالی شویان عالی نیز وجود دارند که وابستگی بودجه‌ای به کمیتة بورس‌های دانشگاهی ندارند.

آموزش‌ عالی

باوجود هشت دانشگاه و چندین مؤسسه آموزش‌ عالی در منطقه شهری، آموزش‌ عالی در نظام آموزشی هنگ‌ کنگ نقش بنیادی ایفا می‌کند. تعداد دانش‌آموختگان آموزش‌ عالی می‌بایست تا 2010م به حدود 60% از جمعیت هنگ‌ کنگ می‌رسید.

     بیشتر مدارس تخصصی، دوره‌های کاربردی دوساله ارائه می‌کنند و در حوزة تخصصی، دوره‌های کاردانی عرضه می‌کند. در گذشته، تنها شمار اندکی از دانشگاه‌ها این دوره‌ها را ارائه می‌کردند ولی با توسعة مدارس عالی از 2003 م اشتیاق ورود به این دوره‌ها افزایش یافته است. هزینة شرکت در هر دورة دوساله، بین 40000 تا 50000 دلار هنگ‌ کنگ در سال است و برای رشته‌های مهندسی و هنر افزایش می‌یابد. علت پایین بودن نسبی هزینة‌ این دوره‌ها، پرداخت یارانه‌های فراوان ازسوی دولت است.

     دانشگاه هنگ‌ کنگ و دانشگاه چینی هنگ‌ کنگ دو دانشگاه معروف این کشور به‌‌شمار می‌رود. باوجوداین، استاندارد آموزشی در سایر دانشگاه‌ها، پایین نیست و به‌طور عمده به حوزة تدریس بستگی دارد. در حوزه‌های فنّاوری و مدیریت بازرگانی، دانشگاه علوم و فنون هنگ‌ کنگ، رقابت زیادی با سایر دانشگاه‌ها دارد.

     در حوزة تحصیلات تکمیلی، دوره‌ها محدودتر و انحصاری است؛ بنابراین، بسیاری از دانشجویان هنگ‌ کنگ برای تکمیل مطالعات خود، به خارج از کشور اعزام می‌شوند. یکی از علل آن، وجود محدودیت در تعداد متقاضیان محلی و پایین بودن استاندارد کلی آموزش در این دوره‌هاست. به‌هرحال، بیشتر دانشجویان تحصیلات تکمیلی به کشورهای منطقه ازجمله چین، ژاپن یا مالزی اعزام می‌شوند.

     باتوجه‌به بین‌المللی شدن شهر هنگ‌ کنگ، مؤسسه‌های آموزش‌ عالی آن، برنامه‌های زیادی را برای مبادلة دانشجو با دانشگاه‌های خارجی در کشورهای امریکا و انگلستان- به مقدار زیاد- و نیز سایر کشورها همچون سوئیس، کانادا، ایتالیا و سنگاپور- در حد محدود- اجرا می‌کنند. مدت زمان بیشتر این برنامه‌ها یک ‌سال است و روش جامعی برای دانشجویان سایر کشورها برای آشنایی با فرهنگ جدید و کسب تجربه به‌شمار می‌رود.

شیوة‌ پذیرش در دانشگاه‌ها

زبان آموزش در دانشگاه‌ها، چینی و انگلیسی است. پذیرش در دانشگاه‌های چینی هنگ‌ کنگ، برمبنای قبولی در آزمون سطح عالی هنگ‌ کنگ با درجة E یا موفقیت در زبان و ادبیات چینی، زبان انگلیسی و سه موضوع درسی دیگر یا آزمون سطح پیشرفتة هنگ‌ کنگ با درجة H یا موفقیت در آزمون انگلیسی و سه موضوع درسی دیگر، به‌علاوة تسلط بر زبان و ادبیات چینی و قبولی در آزمون سطح عالی آن است. پذیرش در دانشگاه هنگ‌ کنگ براساس کسب مدرک آزمون دانش‌آموختگی هنگ‌ کنگ یا میانگین قبولی در حداقل سه مادة درسی دیگر (شامل زبان انگلیسی) با درجة E و دو مادة درسی دیگر با درجة C به‌علاوة آزمون سطح پیشرفتة هنگ‌ کنگ یا معادل آن و قبولی در دو مادة درسی (دربارة دانشجویانی که موفق به کسب دو مدرک با درجة C همراه با کسب نمرة زبان انگلیسی در آزمون دانش‌آموختگی شوند) یا قبولی در سه مادة درسی (با کسب درجة D در آزمون زبان انگلیسی) است، که بی‌درنگ موجب تقدم در پذیرش سالانة آنان می‌شود.

     پذیرش در دانشگاه صنعتی هنگ‌ کنگ، دانشکدة صنعتی شهر هنگ‌ کنگ و نیز دانشکدة تربیت آموزشگر هنگ‌ کنگ، مستلزم داشتن مدرک آزمون دانش‌آموختگی هنگ‌ کنگ است. برای دانشکدة مسیحی هنگ‌ کنگ، شرط پذیرش، داشتن مدرک سطح عالی هنگ‌ کنگ است. زبان انگلیسی نیز یکی از مهم‌ترین پیش‌شرط‌های پذیرش به‌حساب می‌آید.

مدارک و مدارج تحصیلی

· دور کارشناسی: اولین مرحلة آموزش عالی به کسب مدرک کارشناسی منتهی می‌شود که دانشگاه‌ها، دانشگاه‌های صنعتی (پلی‌تکنیک‌ها) و دانشگاه مسیحی هنگ‌ کنگ، بعد از سه تا پنج سال، تحصیل صادر می‌کنند. دانشگاه صنعتی هنگ‌ کنگ دوره‌های چهارسالة فشرده‌ای ارائه می‌کند که به کسب مدرک ویژه می‌انجامد.

· دوره کارشناسی ‌ارشد: دومین مرحله، به دریافت مدرک کارشناسی ‌ارشد می‌انجامد که پس از طی دورة تحصیلی یک تا دوساله (یا سه‌ساله به‌صورت پاره‌وقت) و بعد از دوره کارشناسی داده می‌شود.

· دوره دکتری: سومین مرحله، کسب مدرک دکتری بعد از طی یک دوره کار پژوهشی و تدوین رسالة آموزشی است که بین دو تا هفت سال طول می‌کشد.

نظارت، اجرا و سرمایه‌گذاری

باتوجه‌به بررسی انجام‌گرفته، به دانشگاه‌ها و دانشکده‌های فنی برای استقلال مالی و خودگردانی، در سطح بالا اختیاراتی واگذار شده است. مؤسسه‌های خصوصی، برای استخدام و پذیرش اعضای هیئت‌‌علمی و دانشجویان و تدوین مدت دوره‌های تحصیلی و ایجاد تعادل بین آموزش و پژوهش شیوة خود را دارند. افزون‌براین، دولت شیوه‌هایی را برای کنترل مالی به‌کار می‌گیرد؛ همان‌طورکه در بالا اشاره شد، دانشگاه «گرانت» سه دانشگاه، دو دانشکدة فنی و دانشکدة بپتیست را بنا نهاد. این دانشگاه در 1965م، با الگوبرداری از هیئت دانشگاه گرانت انگلستان، گشایش یافت که در اساسنامة آن، مشورت با حکومت در پیشبرد و سرمایه‌گذاری مورد نیاز برای آموزش بیشتر در هنگ‌ کنگ و نظارت بر چگونگی ادارة سه مؤسسه، آمده است.

     پذیرش اصلی دانشجویان، سالانه و هم‌زمان با ارزیابی سالانة دولت از نیاز به نیروهای متخصص جامعه صورت می‌گیرد. اگرچه هیئت‌‌امنای دانشگاه گرانت به‌منزلة مؤسسه‌ای مستقل تشکیل شد، امّا این مؤسسه در زمان تخصیص بودجه، مورد توجه دولت قرار گرفت.

     دانشگاه چینی‌زبان هنگ‌ کنگ در آغاز گشایش، دانشجویانی را پذیرفته که شش درس دبیرستان را در چهار سال تمام کرده‌ باشند. اما دانشگاه هنگ‌ کنگ، دانشجویانی را می‌پذیرد که هفت درس دبیرستان را در سه سال کامل کرده باشند. به‌طورکلی این ناهماهنگی رضایت‌بخش نیست و به‌ویژه بر نبود هماهنگی بین دبیرستان‌ها دلالت دارد؛ افزون‌براین، یافتن راه‌حلی قابل قبول و مناسب بسیار مشکل است. ازسویی، دانشگاه چینی‌زبان، تمایل به حفظ ساختار آموزشی خود دارد و ازسوی‌دیگر، دانشگاه هنگ‌ کنگ نیز متمایل به اثبات کارآیی برنامة چهارسالة خود بوده است. ولی دولت خواستار تغییر ساختار آنها، به‌ویژه ساختار دانشگاه چینی‌زبان، با برنامة سه‌ساله بود. پیگیری این بحث پرسش‌هایی را درباره تعادل میان استقلال داخلی و کنترل و سرمایه‌گذاری دولتی ایجاد کرد؛ سرانجام روشن شد که تسلط مالی دولت، تسلط بر همة ساختارهاست.

     در نهایت، دانشگاه چینی‌زبان به این مسئله واقف شد که از 1997م، باید از مدرسان جدید برای دروس جدید خود استفاده کند و پذیرش دولتی، فقط شامل برنامه‌های سه‌ساله خواهد بود.

اعضای هیئت‌علمی

در گذشته، بیشتر به‌دلیل کمبود متقاضی با صلاحیت بومی، مؤسسه‌های آموزش عالی هنگ‌ کنگ تعداد زیادی از افراد غیربومی را استخدام کرده‌اند. باوجوداینکه درصد این افراد کاهش یافته است، اما این امر کاملاً احساس می‌شود.

     دانشگاه هنگ‌ کنگ، بیشتر اعضای هیئت‌‌علمی ارشد خود را از میان خارجی‌ها و غیربومی‌ها انتخاب می‌کند. در 1989م، فقط 5/55% از اعضای هیئت‌‌علمی دانشگاه هنگ‌ کنگ، آنجا را محل دائمی اقامت خود ساختند. تعدادی زیادی از این افراد از کشور انگلستان و بقیه از امریکا، استرالیا، کانادا و زلاندنو بودند. هیچ‌یک از اعضای هیئت‌‌علمی، چین را به‌منزلة محل دائمی اقامت خود انتخاب نکرده‌اند. به‌هرحال، باید بر این مسئله تأکید کرد که دانشگاه هنگ‌ کنگ نماد و نمایندة همة مؤسسه‌های عالی این کشور نیست.

جدول 2. تعداد اعضای هیئت‌‌علمی تمام‌وقت برحسب رشته‌های تحصیلی در 2010-2009م

(www.censtatd.gov.hk)

     بیشتر استادان مهاجر و غیربومی، تأکید خاصی بر روش‌های آموزشی انگلستان و حتی اعضای هیئت‌علمی بومی هم تا حدودی به غرب‌ گرایش دارند. تعداد زیادی از آنان، مدرک خود را از دانشگاه‌های اروپایی و امریکای‌شمالی اخذ کرده‌اند. تعداد اندکی از استادان نیز چینی و تایوانی هستند. ارزیابی دقیق عملکرد اعضای هیئت‌‌علمی، بیشتر در درون مؤسسه‌های دانشگاهی صورت می‌گیرد تا در گروه‌های خارجی؛ همچنین به برخی از مؤسسه‌های دانشگاهی، به‌خصوص دانشگاه‌ها، اختیارات ویژه‌ای داده شده تا بتوانند تصمیمات بیشتری دربارة استخدام اعضای هیئت‌علمی در سطح گروه‌های آموزشی اتخاذ کنند. درکل، از اعضای هیئت‌علمی انتظار می‌رود که به امر پژوهش همانند آموزش توجه کنند. در هنگ‌ کنگ، تعداد اندکی مؤسسة پژوهشی ویژه و مستقل وجود دارد و دولت مقدار زیادی از امور پژوهشی خود را به مؤسسه‌های آموزش عالی ارجاع می‌دهد.

دانشجویان

بیشتر دانشجویان آموزش عالی بومی هستند؛ برای مثال، در 1989م فقط 9/2% از دانشجویان دانشگاه هنگ‌ کنگ خارجی بودند. بزرگ‌ترین گروه دانشجویان خارجی چینی بودند که تعداد آنها، در 1989م، 78 دانشجو بود؛ این رقم، افزایش چشمگیری را نسبت به سال قبل از آن نشان می‌دهد. سایر دانشجویان خارجی از کشورهای ماکائو (1/0%)، و دیگر بخش‌های آسیا (4/0%)، انگلستان (3/0%) و امریکا (3/0%) بودند.

     طی چند سال، تعداد این دانشجویان افزایش چشمگیری یافته است. دانشجویان موظف به پرداخت شهریه‌اند، اما به دوره‌های تحصیلی مختلف، یارانه‌هایی نیز تعلق می‌گیرد. در 1987م دولت برنامه‌هایی را برای کاهش یارانه اعلام کرد، اما پیش‌بینی شد که تا 1994-1993م شهریه‌ها فقط 12% از کل هزینة واقعی را دربر‌گیرند؛ این مورد در 1991م اصلاح شد، اما این طرح تا 1998-1997م هنوز 18% از هزینه‌ها را دربر می‌گرفت. به‌هرحال، دولت از 1969م، طرح وام دانشجویی را تدوین کرد که هدف از این طرح، اطمینان یافتن از آن  است که هیچ دانشجویی به‌‌سبب ناتوانی در پرداخت شهریه، از تحصیل در مؤسسه‌های آموزش عالی محروم نمی‌شود.

     به نظر می‌رسد که این طرح به اهداف خود دست یافته است و میزان بالای استخدام عمومی همراه با پرداخت حقوق‌های بالا برای دانش‌آموختگان، بازپرداخت وام دریافتی را برای آنان تسهیل می‌کند.

     آمار جنسیتی دانشجویان، نشان‌دهندة این مطلب است که زنان در دهة اخیر، فرصت بهتری در دستیابی به آموزش عالی و پیشرفت دارند. آمار همچنین بیان‌کنندة حضور اندک زنان در رشته‌های علوم است؛ برای مثال، در سال تحصیلی 2010-2009م از کل دانشجویان تمام‌وقت حدود 52% را زنان تشکیل می‌دادند که در سطوح کارشناسی و تحصیلات تکمیلی، حدوداً 5/1 برابر مردان حضور داشتند، درحالی‌که در تحصیلات تکمیلی پژوهشی حضور مردان دو برابر می‌‌شود. گرایش زنان به تحصیل در رشته‌های هنر، علوم اجتماعی، حقوق و علوم تربیتی، بیشتر از دانشجویان مرد است.

منابع مالی بخش آموزش و آموزش عالی

منابع سرمایه‌گذاری در آموزش‌ عمومی، بیشتر شامل بودجة دولت مرکزی، سازمان‌های اجتماعی و منطقه‌ای، کمک‌های بخش خصوصی و شهریه‌هایی است که خود دانشگاه دریافت می‌کند.

     منابع مالی در دانشگاه‌های خصوصی را شهریة دانشجویان و یارانه دولت، تأمین می‌کند. با انتقال مسئولیت مراکز آموزش عالی به همکاری شهرداری‌ها و بنیادهای خصوصی این بنیادها افزایش یافته است.

     تأمین مالی داخلی در آموزش عالی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و چندین قانون در دهة 1980 تصویب شد که به‌تدریج، همکاری دولت را با آموزش عالی کاهش داد.

     در سال 2010-2009م میزان کل اعتبارات تخصیص‌یافته ازسوی دولت به آموزش، از کل اعتبارات دولتی 5/4% بوده است و از سهم اعتبارات اختصاص‌یافته به بخش آموزش 2/22% است که نسبت به سال قبل 5% رشد داشته است.

دانشجویان خارجی

دانشجویان خارجی، ملزم به داشتن روادید هستند. افراد خواهان تحصیل، باید شرایط ورودی مورد نظر دانشگاه‌ها یا پلی‌تکنیک‌ها را داشته باشند. آن گروه از درخواست‌کنندگان که دست‌کم یک ‌سال تحصیلی در یک دانشگاه معتبر خارج از هنگ‌ کنگ مشغول به تحصیل بوده‌اند، می‌توانند درخواست پذیرش را به دانشگاه مورد علاقة خود ارائه بدهند.

     درخواست برای معافیت از الزامات پذیرش در دانشگاه چینی هنگ‌ کنگ، باید تا ماه اکتبر و قبل از شروع سال تحصیلی ارائه شود. این دانشگاه همچنین فرصتی را برای پذیرش درخواست‌های دانشجویان قبلی خود پیش از اول ژوئیه یا اول نوامبر در نظر می‌گیرد.

     دانشگاه صنعتی هنگ‌ کنگ ممکن است معافیت‌هایی را در زمان پذیرش نسبت‌ به شرایط عادی ثبت‌نام برای درخواست‌کنندگان 25 سال و بالاتر تا اول سپتامبر منظور کند.

درخصوص دانشگاه صنعتی هنگ‌ کنگ، گروه‌های آموزشی می‌توانند شرایط جایگزین دیگری را معادل شرایط قبلی برای ورود به دانشگاه (مثلاً، داشتن مدرک مهندسی بین‌المللی) گروه‌های آموزشی وضع کنند.

     دانشجویان برای تحصیل در دانشگاه چینی هنگ‌ کنگ و دانشگاه هنگ‌ کنگ باید تسلط مناسبی به زبان چینی و انگلیسی داشته باشند.

کتاب‌شناسی

مؤسسة جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی. (1379). ‌اطلس کامل گیتاشناسی:‌ سیاسی،‌ طبیعی و اقتصادی.‌ تهران: نویسنده.

Central Intelligence Agency. (2011). “Hong Kong”. The word Factbook. Retrieved from: www.cia.gov/library/ bublication/the world-Faetbook/geos/fr.htm

Clark, B. R. and Neave, G. R. (1992). The Encyclopedia of Higher Education. Oxford: Pergamon Press.

Unesco (1996). World Guide to Higher Education: A Comparative Survey of Systems, Degrees, and Qualifications. Retrieved from: https://unesdoc.unesco. org/ark:/48223/pf0000102735

https://www.censtatd.gov.hk/hkstat