اصول و اهداف کلی آموزش و آموزش عالی

اهداف ملی آموزش بر رشد فردی کودک و ارتباط او با جامعه متمرکز است. کشف استعداد ذاتی هر فرد و ایجاد محیطی برای تسهیل رشد شخصیت، از اهداف اصلی نظام آموزشی کشور نپال است. افزون‌برآن در این نظام، ترویج ارزش‎های عالی انسانی و ایجاد هنجارهای ملی و اجتماعی که برای رشد اجتماعی کودک حیاتی است، مورد توجه قرار گرفته است. نقش آموزش در درک و ترویج اصول بین‎المللی صلح، همکاری، رعایت حقوق انسان‎ها و آزادی بنیادی ازجمله اموری هستند که برای نپال اهمیت فراوانی دارد. هدف اصلی هر برنامة آموزشی، مطالعة تطبیقی رفتار، فرهنگ و جنبه‎های خلاقیت انسانی در نظر گرفته شده است (Government of Nepal, Ministry of Education, Monitoring Evaluation and Supervision Division, Research and Education Management Information Section, 2010).

اولویت‌های جاری آموزشی

به دنبال تغییرات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی نپال، در 2004م مباحثی برای ایجاد اصلاحات اساسی در نظام آموزشی این کشور مطرح شد. وزارت آموزش برای شناسایی نقاط ضعف و قوت، چالش‎ها و فرصت‎های موجود در فرایند آموزش این کشور گروه‌هایی را تشکیل داد، پژوهش‎ها و مقالات پرشماری درباره این موضوع منتشر شد تا اینکه در 2006م، وزارت آموزش، پیش‌نویس اصلاحات جدید آموزشی را تهیه و تدوین کرد که در 2007م به تصویب دولت رسید. در این طرح، خط‎مشی‎ها، راهبردها و اولویت‎های جدید آموزشی تعیین و مقرر شد از سال تحصیلی 2009م در فرایند آموزش کشور اجرا شود و تا 2015م به تکامل برسد. ازجمله اولویت‎های مهم این طرح، عبارت‌اند از:

· فراهم آوردن زمینه‎های آموزش قبل از مدرسه در کودکان؛

· بهبود کیفیت آموزش ابتدایی و فراگیر ساختن آن؛

· افزایش دسترسی و مشارکت دختران در فرایند آموزش؛

· ارائة آموزش فنی‌وحرفه‌ای برای تربیت نیروی انسانی متخصص؛

· بهبود فرایند مدیریت در مدارس (با دادن اختیارات بیشتر به مدیران مدارس)؛

· ترویج نظام آموزشی غیرمتمرکز؛

· بهبود شرایط دسترسی افراد محروم، اقلیت‎ها و افراد معلول و ناتوان به آموزش، برای دستیابی به هدف «آموزش برای همه»؛

· ارتقای سواد رسمی و غیررسمی آموزشگران و کارکنان آموزش؛

· بهبود وضعیت فیزیکی مدارس و محیط‎های آموزشی (Government of Nepal, Ministry of Education, 2009b).

مدیریت نظام آموزشی با تکیه بر آموزش عالی

برنامه‎ریزی و مدیریت در تمام سطوح تحصیلی و تنظیم سیاست‎های ملی از مسئولیت آموزش است. وزیر آموزش و کارکنان پشتیبانی او، بر فعالیت‎های سه بخش اصلی اداری، مدیریت آموزشی و برنامه‌ریزی نظارت می‌کنند. بخش اداری از بخش‎های ادارة عمومی و کارکنان، ادارة مالی، مشاور حقوقی، مدیریت مالی و انبار و مهندسی تشکیل شده است. وظایف بخش اداری، دربرگیرنده کارگزینی، استخدام، انتقال و ترفیع است؛ همچنین مسئولیت روابط عمومی و مدیریت مالی نیز برعهدة این بخش است. بخش مدیریت آموزشی نیز به پنج قسمت تقسیم شده است: آموزش غیررسمی؛ مهارت‎آموزی و رفاه اجتماعی؛ آموزش بانوان؛ آموزش عالی و بورسیه تحصیلی و ادارة مدرسه. بخش برنامه‎ریزی، برنامة زمان‎بندی‌شدة سالانه و سیاست‎های ملی آموزشی را تدوین می‎کند. همچنین، فعالیت‎های ارزیابی و ارزشیابی عملکرد برنامه را نیز انجام می‎دهد. وظیفة نهایی این بخش، نگهداری از داده‌ها، به‌منظور فراهم کردن اطلاعات برای فعالیت‎های آموزشی است. این وظایف بین بخش‌های برنامه و طرح‎ریزی، ارزشیابی و ارزیابی، و آمار و رایانه تقسیم شده است.

     نپال به پنج منطقة آموزشی تقسیم شده است که هر بخش را یک مدیر آموزشی هدایت می‎کند. مراکز فرماندهی در منطقة شرقی در «دانکوتا»، منطقة مرکزی در «کاتماندو»، منطقة غربی در «پوخارا»، منطقة میان غربی در «سورخت» و منطقة غرب دور در «دیپایال» قرار گرفته‎اند. حضور مدیران در حفظ وحدت و هماهنگی در مناطق آنها مفید است. برای دستیابی به این هدف، مدیران پژوهشی انجام می‎دهند و تعیین کارکنان کمیته‎های آموزش ناحیه و کمیته‎های آموزش آموزشگر، و استخدام آموزشگر برای دبیرستان‎ها و دوره تحصیلی زیر دبستان در منطقه برعهدة آنهاست. همچنین آنها مسئول برگزاری آزمون‎های پایان دورة دبیرستان در سراسر کشور؛ سمینارهای آموزشی سازمانی برای مدیران و آموزشگران؛ نظارت بر برنامه‎های رسمی و غیررسمی؛ و مدیریت مالی مدارس متوسطه و دوره‌های تحصیلی پایین‎تر از دبیرستان نیز هستند.

     هریک از پنج منطقة یادشده نیز به نواحی گوناگونی تقسیم می‎شوند. در نپال 75 ناحیه وجود دارد (International Bureau of Education, 2011) که هریک از آنها نیز به چهار تا چهارده بلوک تقسیم می‎شوند. تعداد بلوک‎های نظارتی، متناسب با جمعیت و اندازة جغرافیای ناحیه است. ادارة آموزشی هر ناحیه، وظایفی مانند اجرای سیاست‎های سطح ناحیه در زمینة آموزش‎های مدیریت منطقه‎ای و وزارت آموزش، استخدام آموزشگران و جابه‎جایی آنها، تهیه گزارش‌‎های آماری، گشایش مدارس جدید، سازماندهی سمینارهای آموزشی و فعالیت‎های فرابرنامه و برگزاری آزمون‎ها در سطح ناحیه را برعهده دارد. در‌حالی‌که مدیران آموزشی منطقه و مدیران آموزشی ناحیه، به نیازهای ویژة مناطق خود پاسخ می‎دهند، تصمیم‎گیری‌های اصلی، کاملاً متمرکز صورت می‎گیرد. اگر‌چه، تلاش‌هایی برای آموزش ابتدایی رایگان و اجباری صورت گرفته است، اما دادن اختیار به ادارات محلی برای اجرای چنین قوانینی الزامی است.

     همچنین، در گشایش اداراتی که دستورات وزارت آموزش‌ را اجرا می‏کنند، تفاوت‌هایی وجود دارد.

     مرکز توسعة برنامة آموزشی، این کارها را در دست اقدام دارد: تدوین برنامة درسی، کتاب‎های درسی و مواد آموزشی، برگزاری سمینارها و آموزش‎هایی دربارة مشکلات برنامة آموزشی در مدارس، سازماندهی توزیع آزاد کتاب‎های درسی در مدارس ابتدایی و تهیة مواد آموزشی مرجع برای دانش‎آموزان.

     مرکز آموزش از دور ازطریق رادیو به نیازهای آموزشگران مدارس و دانش‎آموزان پاسخ می‎دهد. این مرکز با هدف دسترسی همگان به آموزش، برنامه‎های آموزش آموزشگران و برنامه‎های غیررسمی را برای بزرگسالان و کودکان بازمانده از تحصیل، پخش می‎کند.

     ادارة کنترل‌کنندة آزمون‎ها، وظایف زیادی به‌عهده دارد که از آن جمله می‎توان به این موارد اشاره کرد: کنترل آزمون‎های پایان دورة دبیرستان، اجرای سیاست‎ها و تصمیم‎های هیئت آزمون پایان دوره، نظارت بر آزمون‌ها، انتشار نتایج، اعطای گواهی‌نامه‎ها، برگزاری سمینار برای اصلاح، بهبود نظام، نگهداری گزارش‎ها و توزیع و نشر اطلاعات آماری.

     آخرین مرکز مهم زیر نظارت وزارت آموزش‌، مرکز ملی توسعة آموزش‌ است. این مرکز در 1933م به‌منظور فراهم کردن حمایت فنی و آموزش کارکنان آموزشی، برای انجام عملیات اداری پیشرفتة فنی، تأسیس شد.

     چندین مؤسسه و هیئت نیز وجود دارند که به وزارت آموزش وابسته‎اند، اما مستقل فعالیت می‌کنند. دانشگاه‎های «تریبووان»، «ماهندرا سانسکریت» و «کاتماندو» ازجملة این مؤسسه‌ها هستند. شورای ملی آموزش غیررسمی، برای اجرای سیاست‎های ترویج و توسعة آموزش غیررسمی، در سطح ملی فعالیت می‎کند. مرکز مواد جاناک، کتاب‎های درسی را چاپ و توزیع می‎کند.

     شورای آموزش فنی‌وحرفه‎آموزی در 1933م برای راه‎اندازی مدارس فنی، رسیدگی به نیازهای انسانی و پایه‎ریزی معیارها و آزمون‎ها تأسیس شد. از زمانی‎که کار دورة تکمیلی آموزش میانی (پایة یازده و دوازده) آغاز شد، هیئت آموزشی مربوط با اجرای برنامه‎های درسی ضروری، کتاب‎های درسی و آزمون‎ها، نظام دبیرستان را تا پایه‎های 11 و 12 ارتقا داد. همچنین این هیئت بین مدارس دوره تکمیلی آموزش میانی و دانشگاه‎های ملی و بین‌المللی، ارتباط برقرار کرد.

مدیریت آموزش عالی: در نپال، وزارت آموزش‌ و ورزش مسئول امور مرتبط با آموزش هستند. دانشگاه‌های نپال که استقلال قابل توجهی دارند، به‌طور مستقیم زیر سرپرستی وزارت آموزش قرار ندارند، اما رابطة نزدیکی باهم دارند. افزون‌برآن، منابع مالی آنها را دولت ملی فراهم می‎کند. هر دانشگاه یک شورای دانشگاه، یک شورای علمی، یک شورای اجرایی و یک کمیسیون خدمات دارد. دو دانشگاه آکادمی ملی علوم پزشکی و مؤسسه علوم تندرستی کویرالا زیر نظر وزارت بهداشت فعالیت می‎کنند. هزینه‎ها و پایش و نظارت بر آموزش عالی از مسئولیت‎های کمیسیون کمک‎های مالی دانشگا‌ه‌ها است.

     نپال که عضو پیمان تأیید و به رسمیت شناختن تحصیلات، دیپلم‎ها و درجات آموزش عالی در آسیا و اقیانوس آرام است، در اجرای مواد تعیین‌شده در پیمان، تعهد جدی دارد. به‌همین‌منظور، وزارت آموزش نپال، نمایندة مهم رسیدگی به مشکلات این پیمان به ‌حساب می‎آید. وزارت آموزش‌ ممکن است برای اثربخش کردن تبصره‎های پیمان‌نامه، دانشگاه‎ها را راهنمایی کند و به درخواست‎های دانشگاه‎ها دربارة برقراری رابطة نزدیک با نهادهای خارجی یا دانشگاه‎ها و حل مشکلات دوجانبة کشورها در ارتقای کیفیت آموزش عالی و تأیید رشته‎ها، مدارک و درجات تحصیلی همة کشورها رسیدگی کند. دانشگاه‎ها، بدون دخالت وزارتخانه، برای تأیید تحصیلات خارجی و دیپلم‎ها و مدارک (درجات) در نپال، برای خود نظام خاصی تدوین می‎کنند. به‌همین‌منظور، شعبة ویژه‌ای به نام مرکز توسعة برنامة آموزشی وجود دارد که زیر نظر دانشگاه «تریبووان» به این‌گونه مسائل رسیدگی می‎کند؛ همچنین کمیته‎ای با ریاست یکی از دانشگاه‎ها وجود دارد که دربارة مسائل برابرسازی رشته‎های تحصیلی خارجی و مدارک و درجات تحصیلی، تصمیم‎گیری می‎کند.

ساختار نظام آموزشی

براساس دهمین طرح پنج‌سالة توسعة ملی (2007-2002م)، هدف آموزش، بهبود شرایط زندگی مردم ازطریق آموزش و افزایش سطح سواد کل جامعه به‌خصوص زنان و افراد محروم، فراهم ساختن نیروی انسانی ماهر و دسترسی برابر به آموزش، به‌منظور دستیابی به توسعة ملی ازطریق توسعة منابع انسانی است. برای توسعه و بهبود نظام آموزشی نپال در برنامة دهم توسعة ملی کشور، سیاست‌هایی به این شرح در نظر گرفته شده است:

· بازبینی، توسعه و جامعیت‌بخشی به مطالب و برنامة درسی همة پایه‎ها (پایه‎های اول تا دوازدهم)؛

· افزایش میزان ثبت‌نام کودکان واجد شرایط در مدارس ابتدایی تا 90%؛

· افزایش میزان ثبت‌نام دانش‎آموزان در دوره میانی تا 65%؛

· ارائة آموزش تمام‌وقت حرفه‎ای به 7100 نفر و آموزش نیمه‌وقت به 25533 نفر از آموزشگران؛

· ایجاد کلاس‎های پیش‎دبستانی (یک‌ساله) اجباری، به‌منظور آمادگی کودکان برای ورود به دبستان و افزایش میزان ماندگاری در دبستان؛

· آموزش ابتدایی اجباری برای رسیدن به اهداف آموزش برای همه، تا 2015م (Lal Shrestha et al., 2007).

     ساختار آموزش رسمی نپال، به‌صورت 5-3-2-2 است. مرحله نخست آموزش رسمی، آموزش ابتدایی است که پایه اول تا پنجم را شامل می‎شود و معمولاً بعد از سن پنج‌سالگی شروع می‎شود؛ مرحله دوم آموزش رسمی، آموزش دورة میانی شامل پایه‎های ششم تا دوازدهم است که به سه سطح تقسیم می‎شود: دورة مقدماتی آموزش میانی (پایه ششم تا هشتم و به مدت سه سال)؛ دورة آموزش میانی (پایه نهم و دهم)؛ و دورة تکمیلی آموزش میانی (پایة یازدهم و دوازدهم) که این دوره از 1992م ایجاد شده است. براساس تحولات اخیر نظام آموزشی کشور نپال، وزارت آموزش‌، برای کارآمدتر کردن یادگیری دانش‎آموزان، تغییراتی در ساختار نظام آموزشی مدارس پیشنهاد کرده است که طی آن، دورة آموزشی به دو سطح دورة آموزشی پایه دربرگیرنده کلاس‎های اول تا هشتم و دورة آموزشی میانی دربرگیرنده کلاس‎های نهم تا دوازدهم تقسیم می‌شوند (Unesco, 2008).

     تحصیل در کلاس‎های اول تا دهم به‌صورت رایگان است. همچنین بعد از پایان پایة دهم می‎توان به دورة میانی که برابر با دورة تکمیلی آموزش میانی است، ورود پیدا کرد و یا وارد نظام آموزش عالی شد. دورة آموزشی جداگانه‎ای تحت عنوان آموزش سانسکریت وجود دارد که از سطح مدرسه تا آموزش عالی ادامه دارد.

     امتحانات پایان دورة پنج‌سالة ابتدایی، آزمون‌های مدرسه‎محور است، پایان کلاس هشتم آزمون‌های منطقه‎ای برگزار می‎شوند، آزمون‌های دریافت مدرک پایان دورة تحصیلی مدرسه به‌صورت ملی و در پایان کلاس دهم انجام می‎شود و در پایان سال دوازدهم، آزمون‌هایی برای دریافت مدرک دورة تکمیلی آموزش میانی برگزار می‎شود (International Bureau of Education, 2011).

     بر پایة گزارش سال تحصیلی 2010-2009م، شمار مدارس در دوره ابتدایی (پایة اول تا پنجم) 31655، در دورة مقدماتی آموزش میانی (پایة ششم تا هشتم) 11341، در دورة آموزش میانی (پایة نهم و دهم) 6928 و در دورة تکمیلی آموزش میانی (پایة یازدهم و دوازدهم) 2512 بوده است.

آموزش پیش‌دبستانی

این دوره در نظام آموزشی نپال از 2002م و با شروع طرح توسعة ملی پنج‌سالة دهم، به‌طور جدی مورد توجه قرار گرفت. تا پیش از اجرای این طرح، به‌علت خصوصی بودن بیشتر مؤسسه‌های پیش‎دبستانی و دریافت شهریه‎های به‌نسبت زیاد، چندان مورد استقبال قرار نمی‎گرفت. از 2002م، وزارت آموزش، تصویب کرده است که آموزش پیش‎دبستانی به‌صورت اجباری و به مدت یک تا دوسال برای همة دانش‎آموزان اجرا شود. برآورد سنی کودکان در این دوره، سه تا پنج سال است و هدف از اجرای این طرح، آماده‌سازی کودکان برای ورود به مدرسه، افزایش ماندگاری و کاهش مردودی آنان در دورة ابتدایی است. تا پیش از 2002م، از هر 100 کودک که پایة اول را آغاز می‎کرد، فقط 18 نفر در طول پنج سال، دورة ابتدایی را به پایان می‎رساندند، 37 نفر ترک تحصیل می‎کردند و از 45 نفر باقی‌مانده که مردود می‎شدند، سرانجام، نزدیک به 15 نفر دوره ابتدایی را به پایان می‎رساندند و 30 نفر باقی‌مانده نیز سرانجام ترک تحصیل می‎کردند.

آموزش ابتدایی

این دوره، کودکان 5 سال به بالا (سن تقریبی 5 تا 9 سال) را پوشش می‎دهد و از کلاس اول تا پنجم و به مدت پنج سال طول می‎کشد. در همة دوره‌های تحصیلی، زبان آموزشی، نپالی است و زبان انگلیسی از پایة چهارم به‌عنوان زبان دوم، آموزش داده می‎شود. هدف از آموزش ابتدایی، افزون‌بر سوادآموزی، آموزش ریاضیات پایه، مهارت‎های اجتماعی و زیستی، تقویت ارزش‎های فطری و ایجاد آگاهی‎های محیطی، عملی و محلی است. دانش‎آموزان در پایان این دوره می‎توانند به مدارس دورة نخست آموزش میانی یا مدارس فنی پایه (مقدماتی) راه یابند. در 2009م، 4900663 دانش‎آموز در این دوره، مشغول به تحصیل بودند که 51% آنان را دختران تشکیل می‎دادند. لازم به ذکر است که باتوجه‌به پیشرفت چشمگیری که کشور نپال ازلحاظ دسترسی به آموزش، به‌خصوص در آموزش ابتدایی داشته، درصد ثبت‌نام در این دوره به 89% رسیده است.

دورة مقدماتی آموزش میانی

این دوره که سه سال طول می‎کشد (پایه‎های ششم تا هشتم با سن تقریبی 10 تا 12 سال)، اهداف آموزش ابتدایی را دنبال می‎کند و افزون‌برآن، بر ارزش‎ها و معیارهای زندگی مردم‎سالارانه نیز پا می‌فشارد و هم‌زمان با توسعة برنامة آموزش ابتدایی، مؤلفه‎های گوناگون را به کار می‎بندد.

آموزش فنی پایه (مقدماتی)

دانش‎آموزانی که دورة ابتدایی را با موفقیت می‎گذرانند، می‎توانند وارد این دوره شوند. طول مدت دوره، چهار سال است و سنین 11 تا 14 سال را دربرمی‎گیرد. در پایان دوره، به دانش‎آموزان گواهی‌نامه سطح مهارت‎آموزی داده می‎شود. دارندگان این گواهی‌نامه، می‎توانند یک دورة چهارساله را در مدارس فنی سطح میانی دنبال کنند و در پایان دوره، گواهی‌نامه استادکاری دریافت کنند. دانش‎آموزان، بعد از پایة دهم (پایان دورة میانی) نیز می‎توانند به دورة آموزش فنی راه یابند. دارندگان گواهی‌نامه پایان دورة میانی، می‎توانند به مدارس عالی فنی راه یابند و بعد از دو سال مهارت‎آموزی، گواهی‌نامه پایان دورة مهارت‎آموزی، و بعد از سه سال، گواهی‌نامه فن‌ورزی را در زمینه‎های فنی دریافت کنند. در 2006م، نرخ ناخالص ثبت‌نام در این دوره، 5/71% بود و حدود 6/46% از دانش‎آموزان این دوره را دختران تشکیل می‎دادند.

دورة آموزش میانی

این دوره به دو شکل عرضه می‎شود: آموزش میانی عمومی و آموزش میانی سانسکریت. دورة نخست آموزش میانی، دو سال طول می‎کشد و پایه‎های نهم و دهم (سن تقریبی 13 و 14 سال) را دربر ‌می‎گیرد. در پایان پایة دهم، دانش‎آموزان آموزش میانی عمومی در آزمون‎های گواهی‌نامة پایان دورة میانی و دانش‎آموزان آموزش میانی سانسکریت در آزمون گواهی‌نامة «اوتار مادهایاما» شرکت می‎کنند. در 2006م، میزان ناخالص ثبت‌نام در این دوره، 7/56% بود که 6/46% از دانش‎آموزان این دوره را دختران تشکیل می‎دادند.

دورة تکمیلی آموزش میانی

طول این دوره دو سال است و پایه‎های یازدهم و دوازدهم را دربر می‎گیرد و در چهار شاخه عرضه می‎شود: علوم انسانی، علوم، بازرگانی و تعلیم‌و‌تربیت. زبان‎های نپالی و انگلیسی، موضوعات اصلی در هر رشته‎اند. افزون‌برآن، در هر رشته، تعدادی موضوعات اختیاری و انتخابی وجود دارد که به رشتة تحصیلی انتخابی مربوط می‎شود. آزمون پایان این دوره، به اعطای گواهی‌نامه منتهی می‎شود. این آموزش را دانشگاه «تریبووان» در همة شاخه‎ها، دانشگاه «کاتماندو» در شاخه علوم و دانشگاه «سانسکریت ماهندرا» در شاخة جداگانه‎ای از سانسکریت ارائه می‎کند. دانشجویان دانشگاه تریبوران در آزمون گواهی‌نامه خبرگی، دانشجویان دانشگاه کاتماندو در آزمون‎های میانی و دانشجویان دانشگاه سانسکریت ماهندرا در آزمون‎های اوتار مادهایاما شرکت می‎کنند.

     دورة تکمیلی آموزش میانی، ادامة دورة نخست آموزش میانی به‌شمار می‌آید و به‌صورت مرحله‎ای اجرا می‎شود. این دوره، به گواهی‌نامه سطح خبرگی می‌انجامد. هرچند که بعضی از دانشگاه‎ها این دوره را ارائه می‌کنند، ولی سیاست کلی بر آن است که این دوره‎ها ازسوی نظام آموزش برگزار شوند (Chauhan, 2008).

آموزش عالی

تاریخچة آموزش عالی کشور نپال، دیرینه زیادی ندارد، ولی در مدتی کوتاه، توسعة زیادی داشته است که با استقرار کالج «تریچاندرا» در 1918م (Rosenbloom and Bijay, 2003) در رژیم رانا شروع شده است و می‎توان آن را به‌مثابة شروع آموزش مدرن در نپال شناخت. با پیدایش مردم‌سالاری، کالج‎های فراوانی راه‎اندازی شدند. دانشگاه «تریبووان»، نخستین دانشگاه نپال بود که در 1959م راه‎اندازی شد و به مدت 27 سال، تا پیش از راه‌اندازی دانشگاه «ماهندرا سانسکریت» در 1986م، تنها دانشگاه کشور بود. سپس به‌سرعت دانشگاه‎های «کاتماندو» در 1991م، دانشگاه «پوربانچال» در 1994م، دانشگاه «پوخارا» در 1997م و دانشگاه «لومبینی بودا» در 2005م تأسیس شدند. دو آکادمی مؤسسه علوم تندرستی کویرالا در Dharan از 1993م و آکادمی ملی علوم پزشکی در بیمارستان «میر» از 2002م نیز مانند دانشگاه در کاتماندو فعالیت می‎کنند؛ همچنین آکادمی ملی علوم پزشکی و آکادمی علوم بهداشتی «پاتان» به‌ترتیب در 2002م و 2009م تأسیس شدند. دولت نپال سه دانشگاه مید- وسترن، دانشگاه فار وسترن، دانشگاه جنگل‌داری را نیز در 2010م تأسیس کرده است.

     در سال تحصیلی 2011-2010 نشانگر برابری جنسیتی در آموزش عالی، 7/0 بود که نشان‎دهندة نابرابری جنسیتی در ثبت‌نام در آموزش عالی است و گویای این است که سهم مشارکت دختران در دانشگاه‎ها فقط 42% است. این نشانگر بیانگر میزان دسترسی دختران به آموزش عالی و نشان‎دهندة میزان ثبت‌نام دختران، در مقابل پسران در آموزش عالی است. البته در سال‎های 2005م تا 2010م، این نشانگر افزایش داشته به‌طوری‌که میزان ثبت‌نام از 35% در 2005م به 42% در 2010م افزایش یافته است (University Grants Commission, 2012).

سیاست‌های آموزش عالی

دستیابی به نظامی مشخص، به‎صرفه، سودمند و رقابتی در آموزش عالی، هدف اصلی همة فعالیت‎هایی است که از دهة 1950 در زمینة آموزش عالی صورت گرفته است. باوجوداین، نپال در تاریخ توسعة آموزش عالی خود، با کمبود منابع، تقاضای بسیار زیاد برای گسترش آموزش عالی و مشکلاتی همچون اختلافات داخلی در قسمت‎های گوناگون کشور روبه‌رو بوده است و از زمان عضویت در سازمان ملل متحد، تلاش‎های گوناگونی برای پاسخ به درخواست‎های این سازمان در زمینة ارتقای کیفیت آموزش عالی و ارج نهادن به ارزش‎های زیر انجام داده است:

· همه افراد حق برخورداری از آموزش را دارند؛

· آموزش عالی باید براساس شایستگی افراد، برای همگان به‌گونه‌ای برابر در دسترس باشد؛

· دولت باید آموزش عالی را براساس توانایی افراد به‌صورت برابر، در دسترس همگان قرار دهد (پیمان‎نامه مبارزه با تبعیض در آموزش‌، 1960م، بند 4 به نقل از Neopane 2001).

     همچنین برخی از سیاست‎های دولت در نظام آموزش عالی به این شرح است:

· راه‌اندازی دانشگاه‎های باز؛

· توسعة دانشگاه‎های مذهبی؛

· تشویق بخش‎های خصوصی به راه‎اندازی دانشگاه؛

· توقف تدریجی دوره‎های آموزشی دانشگاه‌ها که فقط به‌منظور ارائه گواهی‌نامه برگزار می‎شوند؛

· معرفی سیاست جبران (بازیابی) هزینه به‌خصوص در مؤسسه‌های آموزش فنی؛

· تمرکززدایی در نظام آموزش عالی؛

· تجاری‎سازی آموزش عالی.

دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های آموزش عالی

دانشگاه‎ها و مؤسسه‌های آموزش عالی نپال عبارت‌اند از:

دانشگاه «تریبووان» نخستین و مهم‎ترین دانشگاه نپال است که در 1959م راه‌اندازی شد و تا 1985م تنها دانشگاه کشور بود (Chauhan, 2008). تریبووان چهار دانشکدة علوم انسانی و اجتماعی، مدیریت، تعلیم‌وتربیت، و حقوق؛ و همچنین پنج مؤسسة فنی شامل: علوم و فنّاوری، مهندسی، پزشکی، جنگل‌داری، و علوم کشاورزی و دام دارد. بیش از 2400 رشته/ سطح در این دانشگاه تدریس می‎شود. تعداد دانشکده‎ها و مؤسسه‌های آموزشی وابسته به این دانشگاه به 561 واحد می‎رسد. ازآنجاکه بخش عظیمی از هزینه‎های این دانشگاه را دولت تأمین می‎کند، ازلحاظ مالی برای بسیاری از دانشجویان، با صرفه‎تر و جذاب‌تر از دیگر مؤسسه‌ها و دانشگاه‎های نپال است (www.tribhuvan-university.edu.np, 2014). تریبووان دارای 7966 عضو هیئت‌علمی و 7230 کارمندان اداری و 15196 کارمند عملیاتی است. در گزارش سالیانه که (University Grants Commission, 2014) در 2014-2013م منتشر کرد، تعداد دانشجویان این دانشگاه بیشتر از 500717 نفر (9/87% از کل دانشجویان کشور) است.

     در مرتبة بعدی، دانشگاه «سانسکریت» نپال قرار دارد که با هدف برطرف کردن نیازهای یادگیری و پژوهشی جامعه و همچنین ترویج و توسعة زبان سانسکریت، در دسامبر 1986 تأسیس شد. در این دانشگاه، دوره‌های کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری ارائه می‌شود و در مجموع 25 مؤسسة وابسته به این دانشگاه در سرتاسر نپال مشغول به فعالیت هستند. در 2002م، بخش عظیمی از دانشگاه دچار آتش‎سوزی شد و آسیب‌های زیادی (حدود 5/27 میلیون روپیه نپال) به آن وارد شد. تعداد دانشجویان این دانشگاه 1691 نفر (3/0% از کل دانشجویان) ‎و تعداد مدرسان 770 نفر است (nsu.edu.np).

     دانشگاه «کاتماندو»، سومین دانشگاه قدیمی نپال است که در 1991م، تأسیس شد (Rosenbloom and Bijay, 2003) و دارای 6 دانشکده علوم، مهندسی، مدیریت، هنرهای زیبا، تعلیم‌وتربیت و علوم پزشکی است. درحال‌حاضر حدود 200 هیئت‌علمی در آن مشغول به کار هستند و 12954 دانشجو (27/2% از کل دانشجویان) در این دانشگاه مشغول به تحصیل هستند (www.ku.edu.np).

     چهارمین دانشگاه نپال «پوربانچال» نام دارد که در 1993م و با هدف ترویج فرهنگ و دگرگونی اجتماعی و اقتصادی، در نپال گشایش یافت. شمار آموزشگران این دانشگاه 61 نفر است و حدود 25796 دانشجو (53/4% ازکل دانشجویان) در دانشکده‎های علم‌وصنعت، هنر، مدیریت، علوم پزشکی، تعلیم‌وتربیت، حقوق و علوم اجتماعی، و در رشته‎های معماری، مهندسی عمران، الکترونیک و ارتباطات، کشاورزی، بیوشیمی، دامپزشکی علوم و دامپروری، علوم اجتماعی، پزشکی و جراحی، پرستاری، بهداشت عمومی، مطالعات بازرگانی، مطالعات گردشگری، مدیریت هتل‌داری، هنرهای زیبا، جامعه‎شناسی، روزنامه‎نگاری و ارتباطات جمعی، صنعت رسانه‎ها، فنّاوری، جامعه‌شناسی، زبان انگلیسی و آموزش‌ مشغول به تحصیل هستند (www.purbuniv.edu.np).

     پنجمین دانشگاه نپال، «پوخارا»ست که در 1997م با هدف تأمین و تربیت نیروی انسانی ماهر به‌منظور توسعة ملی، تأسیس شد. در دانشگاه پوخارا در مجموع 119 مدرس مشغول به کار و 24380 دانشجو (28/4% از کل دانشجویان) در رشته‎های علوم و فنّاوری، مطالعات مدیریت و علوم انسانی و اجتماعی، مهندسی و پزشکی، مشغول به تحصیل هستند.

     دانشگاه «لومبینی بودا» در 2005م تأسیس شد و 302 دانشجو (05/0% ازکل دانشجویان) دارد. همچنین دانشگاه فار- وسترن، مید- وسترن و دانشگاه کشاورزی و جنگل‌داری در 2010م

جدول 1. تعداد استادان و دانشجویان به تفکیک دانشگاه‌ها
در سال تحصیلی 2013-2012

(University Grants Commission, 2013)

تأسیس شدند و هریک به‌ترتیب دارای 787، 2472 و 140 دانشجو (14/0%، 43/0%، 02/0% از کل دانشجویان) هستند. دانشگاه‎هایB.P. Koirala Institute of Health Sciences (BPKIHS)، آکادمی ملی علوم پزشکی و آکادمی علوم بهداشتی «پاتان» به‌ترتیب در 1993م، 2002م و 2009م تأسیس شدند و با 251، 115 و 60 دانشجو (04/0%، 02/0% و 01/0% از کل دانشجویان) مشغول به فعالیت هستند (جدول‌های 1 و 2).

جدول 2. تعداد و سهم کل دانشجویان به تفکیک دانشکده
در سال تحصیلی 2013-2012

(University Grants Commission, 2013)

مدارک و دوره‌های تحصیلی

تحصیلات دانشگاهی در نپال در سه سطح زیر عرضه می‎شود:

1. دورة کارشناسی: برای دارندگان گواهی‌نامة پایان دورة میانی است (اولین دورة دانشگاهی دو سال است و به دریافت گواهی‌نامة خبرگی پایان می‌یابد. این دوره، به‌تدریج کنار گذاشته می‎شود و بخشی از آموزش دورة تکمیلی آموزش میانی خواهد شد). طول دوره‎هایی که به مدرک کارشناسی پایان می‌یابد، سه تا پنج سال است. مدرک کارشناسی در رشتة سانسکریت سه سال، در کشاورزی و مهندسی چهار سال، در پزشکی، جراحی، دامپزشکی و دامداری پنج سال و نیم طول می‎کشد.

2. دورة کارشناسی ارشد: ممکن است دو تا سه سال بعد از کارشناسی طول بکشد. در رشته‎هایی مانند مهندسی، علوم اجتماعی، سانسکریت و بهداشت عمومی، طول دوره، دو سال و در رشته‎هایی مانند جراحی یک سال است. برای به‌دست آوردن مدرک کارشناسی ارشد، دانشجویان باید خدمات ملی توسعه را به مدت یک سال انجام دهند. مدارک تحصیلات تکمیلی بعد از یک تا دو سال تحصیل داده می‎شود. مدرک کارشناسی ارشد بعد از یک سال و نیم تحصیل در رشته‎های فیزیک، شیمی و ریاضیات داده می‎شود.

3. دورة دکتری: دریافت این مدرک نیازمند سه سال تحصیل بعد از دورة کارشناسی ارشد است.

چالش‌های نظام آموزش عالی

دسترسی و عدالت: در نپال اگرچه رشد زیادی در شمار مراکز آموزشی در نظام آموزش عالی ایجاد شده، اما هنوز هم دسترسی به آن محدود است. براساس گزارش جهانی، در 2007م فقط 6% جمعیت کشور وارد آموزش عالی شدند؛ این رقم در هندوستان حدود دو برابر (11%) است و این آمار، فاصله بسیار زیادی با کره جنوبی (91%) دارد. شمار افراد نپالی که وارد دانشگاه می‎شوند، از آسیای جنوبی (11%) و متوسط جهان (24%) کمتر است. عامل کلیدی برای پایین بودن میزان حضور در دانشگاه‎ها، فقر مردم است که جمعیت زیادی از کشور درگیر آن هستند. در دهه‎های اخیر، ثبت‌نام در دانشگاه‎های خصوصی افزایش داشته که همین مورد نیز دسترسی فقرا به آموزش عالی را محدودتر کرده است؛ زیرا شهریه دانشگاه‎های خصوصی، به‌ویژه برای رشته‎های مهندسی و پزشکی گران است.

     نظام آموزشی نپال، قسمتی از میراث سیاست‎های خودکامه و فئودالی سدة گذشته این کشور به‌شمار می‌آید؛ به‌گونه‎ای‌که در نابرابری‎های اقتصادی- اجتماعی نقش دارد. به‌ویژه اینکه آموزش عالی مردسالار و نخبه‎گرا است. نزدیک به نصف افرادی که مشغول به تحصیل هستند از میان افراد ثروتمند هستند که 20% کل جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند و تعداد بسیار کمی از افراد مشغول به تحصیل (20%) از قشر فقیر جامعه هستند. تحصیل در بیشتر رشته‎های حرفه‎ای مانند مهندسی و پزشکی که به دستیابی به مشاغل سطح بالا و پردرآمد می‌انجامد، معمولاً فقط برای سطوح متوسط و بالای اجتماعی صرفه‌دار است.

فرهنگ تدریس و یادگیری: تدریس و یادگیری در نظام آموزش عالی نپال، مبتنی‌بر به ذهن سپردن دروس است؛ رویکردی که در سده نوزدهم میلادی در انگلستان و هندوستان به‌کار برده می‎شد. به‌طورمعمول، تدریس بیشتر بر ارائة اصول نظری و خلاصة مفاهیم متمرکز است تا اینکه بر برنامه‎های کاربردی و مهارت‎های یادگیری مورد نیاز زندگی واقعی؛ مشکلی که هم مدرسان و هم دانشجویان با آن روبه‌رو هستند. در نتیجه ازنظر بسیاری از افراد، تدریس، یکی از مشاغل آسان در بازار کار به‌شمار می‌آید؛ درحالی‌که تدریس در دانشگاه‎ها بایستی باعث به چالش کشیدن ایده‎ها و فعالیت‎های افراد شود و بایستی در دانشجویان محرکی برای تفکر دربارة خویشتن باشد. بنابراین آموزش عالی بایستی نحوة تدریس و تفکر را تغییر دهد. این تغییر، یک تغییر نگرشی است که البته به‌آسانی اتفاق نمی‎افتد و نیاز به تعیین استانداردهای کیفی و معیارهای عملکردی در مؤسسه‌های آموزش عالی، هم برای عملکرد استاد و هم برای دانشجو دارد. افزون‌برآن، تضمین کیفیت سازوکارهای اجرای استانداردها و معیارها نیز بایستی مشخص شوند. تضمین کیفیت در جهان به‌طور گسترده‌ای وابسته به خودتنظیمی (خودنظم‎دهی)، بررسی دقیق و ارزیابی دقیق درونی و بیرونی است.

     نظام برگزاری آزمون‌های دانشگاه‎های کشور نپال نیز نیاز به بهبود اساسی دارد؛ زیرا آزمون‌ها بایستی نحوة تفکر خلاق و نه فقط دانستن حقایق را بسنجند.

بودجة آموزش عالی: مقدار سرمایه‎گذاری در آموزش عالی نپال، یکی از پایین‎ترین‎ها در کل جهان است و فقط معادل 4/0% تولید ناخالص داخلی است. بودجة دولتی هم بسیار پایین است؛ برای مثال دانشگاه مهم کشور (تریبووان) حدود 90% از بودجة خود را صرف حقوق و دستمزد می‎کند و بودجه کافی برای اصلاح زیرساخت‎ها و انجام پژوهش‎های با کیفیت بالا را ندارد. دانشگاه‎ها برای انجام برنامه‎های بهبود کیفیت، نیاز به منابع مالی بیشتری دارند.

ارتباط بین دانشگاه و صنعت: اگر نظام آموزش عالی پیشبرنده نوسازی در نظر گرفته شود، دوره‎های آموزشی آن نیز بایستی با نیاز‎های صنعت متناسب باشند. درحال‌حاضر، به‌استثنای چند مؤسسة برتر، ارتباط و همکاری بین مؤسسه‌های آموزش عالی با نیازهای بازار کار و کارفرمایان بسیار ضعیف است. لازم است دانشگاه‎ها و کالج‎ها تغییراتی در برنامه‎های درسی خود ایجاد کنند تا این اطمینان به‌دست آید که امروز کارگران بسیار ماهری برای نیازهای بخش خصوصی و عمومی نسل آینده، در حال آموزش هستند. همچنین نیاز است بین آموزش عالی و کارفرمایان گفت‎وگویی برقرار شود تا نیازهای مهارتی نیروهای کار در آینده درک شود. در بسیاری از مؤسسه‌های آموزشی، برنامه‎ها قدیمی و منسوخ هستند.

     هرچند آماری درخصوص تعداد دانش‌آموختگانی که جذب بازار کار شده‎اند در دسترس نیست، ولی به‌نظر می‎رسد میزان جذب دانش‌آموختگان بعضی از دانشگاه‎ها در بازار کار در سطح پایینی قرار دارد و بعضی بخش‎ها مانند مؤسسه‌های مالی ترجیح می‎دهند به استخدام دانش‌آموختگان دانشگاه‎های خصوصی مبادرت ورزند.

دسترسی به اطلاعات و مهارت‌های پژوهشی: موضوع تدریس کتاب‎های درسی در دانشگاه‎های کشور نپال، مسئله‌ای است که بایستی مورد توجه قرار بگیرد؛ برای مثال در دانشگاه‎های کشور انگلستان استفاده از کتاب‎های درسی حتی برای دانشجویان کارشناسی سال‎های اول و دوم، بسیار محدود است و پس از آن نیز دانشجویان تشویق می‎شوند تا آخرین دستاوردهای پژوهشی مبتنی‌بر پژوهش را مورد مطالعه قرار دهند.

     ازآنجا‌که هزینة اشتراک در مجلات گران و استفاده از آن نیازمند انعقاد قرارداد است، معمولاً دانشگاه‎های نپال، قادر به مشترک شدن در مجلات پژوهشی در سطح جهانی نیستند؛ به‌همین‌علت، بیشتر دانشجویان به مقالات پژوهشی منتشرشدة به‌روز دنیا، به‌طور محدود دسترسی دارند و یا اصلاً دسترسی ندارند. همین امر باعث می‎شود که جذب ایده‎های فنی و علمی در کشور کاهش پیدا کند. به‌طورکلی پژوهش در نپال از مشکلاتی چون زیرساخت‎های ضعیف مؤسسه‌های آموزشی، بودجة اندک، سطح پایین و ضعیف خروجی‎های علمی، و انزوا از دنیای علمی در رنج است.

     با گسترش و نشر انتشارات علمی به‌صورت الکترونیکی در اینترنت، موقعیتی عالی برای کشورهای درحال‌توسعه فراهم آمده است تا به اطلاعات پژوهشی دسترسی داشته باشند و نپال هم از این قاعده جدا نیست. سازمان بهداشت جهانی نیز با رهبران انتشارات علمی برای دسترسی اعضای هیئت‌علمی و دانشجویان کشورهای درحال‌توسعه گفت‌وگوهایی داشته است. نتیجه اینکه امروزه دسترسی به ادبیات پژوهشی به‌روز دنیا آسان‎تر شده است. بااین‎حال، تعداد زیادی از پژوهشگران و اعضای هیئت‌علمی نپال، علی‌رغم داشتن پیشینة قوی علمی، به‌علت نداشتن مهارت لازم، توانایی استفاده از منابع با دسترسی رایگان و دستیابی به آنها را هم ندارند.

نرخ بالای شکست آموزشی (مردودی): متأسفانه هنوز پژوهشی در زمینة علت شکست‎های آموزشی و مردودی‎ها انجام نشده است، ولی شاید بتوان عوامل اصلی را در موقعیت‎های یاددهی و یادگیری ضعیف؛ پذیرش دانشجویانی که سطح توانمندی پایینی دارند، و شرایط اقتصادی پایین دانش‎آموزان، جست‌وجو کرد.

     مشاهده شده است که دانشجویان از منابع آموزش زیر حد استاندارد استفاده می‎کنند و پیش از آزمون و به‌منظور آماده‎سازی خود برای قبولی در آزمون‌ها، به‌جای مطالعة کتاب‌های درسی استادان، بر مواد آموزشی و کتاب‎های موجود در بازار (خلاصة مطالب، یا ارائة مطالب عمده و اصلی به‌عنوان مرجع سریع، فقط برای گذراندن آزمون‌ها) متکی هستند (Simkhada and Van Teijlingen, 2010).

موقعیت‎های سیاسی: اعتصابات سیاسی به‌واسطه تعطیلی کلاس‎های درسی، مشارکت دانشجویان در تخریب اموال دولتی در دانشگاه‎ها، و سهل‎انگاری فاحش در تعمیر و نگهداری اموال و امکانات مؤسسه‌های آموزشی، تأثیرات منفی بر نظام آموزش عالی نپال گذاشته است.

ارزیابی و اعتباربخشی تحصیلات و مدارک آموزش عالی

ازآنجاکه مرکز توسعة برنامة آموزشی، زیر نظر دانشگاه تریبووان و کمیته‎ای با ریاست یک دانشگاه، دربارة مسائل معادل‎سازی رشته‎های تحصیلی خارجی و مدارک و درجات تحصیلی تصمیم‎گیری می‎کند؛ در این ‌خصوص، فقط آزمون‎های دانشگاه‎ها و هیئت‎هایی تأیید می‎شود و معادل آزمون‎های دانشگاه در نظر گرفته می‎شوند که با آن، رابطة دوجانبه داشته باشند. این امر فقط برای دانشجویانی کاربرد دارد که یک واحد تحصیلی را در دانشکدة وابسته به آن دانشگاه گذرانده‎اند یا اینکه با دانشکده و یا مؤسسه‎ای ارتباط دارند که ازطرف هیئت مربوط تأیید شده است. موارد زیر، استانداردهایی هستند که مرکز توسعة آموزشی (فهرست معادل‎های ساخته‌شده گواهی‌نامه‎های آموزشی دانشگاه تریبووان، 1999م) تعیین کرده است:

· همة آزمون‎های دانشگاه‎ها و مؤسسه‌های قانونی هند به شرط اینکه با هدف تعیین گروه یا تقسیم استانداردهای تعیین‌شدة این دانشگاه انجام شده باشد، باید مورد ملاحظه قرار گیرند.

· همه آزمون‎های دانشگاه‎های انگلستان، ادینبورگ، لیدز، آکسفورد، کمبریج و منچستر.

· درجة کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاه هاروارد، کلمبیا، پرینستون، ییل، کالیفرنیا، شیکاگو، اورگان، میشیگان، سیراکیوس،‌کرنل، پنسیلوانیا و نیویورک.

     دانش‎آموزانی که آزمون‎های پایان دورة آموزش میانی و دورة تکمیلی آموزش میانی را می‎گذرانند و همچنین دانشجویان کارشناسی هنر و بازرگانی که آزمون‎های خود را در دانشگاه‎های خارج از نپال گذرانده‎اند، برای مطابقت با آزمون دانشگاه تریبووان، باید درس زبان انگلیسی یا آزمون صلاحیت در زبان انگلیسی را گذرانده باشند، این آزمون را باید واحد آزمون‎های دانشگاه تریبووان اجرا کند.

     مؤسسه‌های هند که سطوح گوناگون تحصیلی دارند توصیه می‎کنند که برای کسب شرایط تحصیل در رشته‎های تحصیلی آموزش عالی در دانشگاه تریبووان، واحد آزمون‌های خارجی، دورة سه ساعتة زبان انگلیسی را به‌منزلة درسی جداگانه ارائه کند. واحدهای انگلیسی که به‌جای آزمون زبان محلی ارائه شده‎اند، نباید به‌منزلة مجوز حضور در رشته‌های تحصیلی آموزش عالی شوند.

     دانشجویانی که مدرک کارشناسی بازرگانی و علوم انسانی را از دانشگاه کلکته و دانشگاه شمال بنگال با آزمون اجباری زبان انگلیسی گذرانده‎اند، باید به‌طور جداگانه درس اجباری انگلیسی را بر پایه مقررات دانشگاه تریبووان بگذرانند.

     همان‌گونه که یادآوری شد، تأیید مدارک تحصیلی دانشجویان خارجی بر اصل رابطة متقابل استوار است. اما کشورهای دیگر، این اصول را به‌طور کامل رعایت نمی‎کنند و تحصیلات، دیپلم‎ها و مدارک تحصیلی دانشگاه‎های نپال، در تأیید با مشکلاتی روبه‎رو می‎شوند.

منابع مالی بخش آموزش و آموزش عالی

منبع اصلی بودجة آموزش، بودجة دولت مرکزی است. دولت، حقوق آموزشگران، هزینه‎های مدیریتی و برنامه‎ها را پرداخت می‎کند. از دیگر منابع مالی آموزشی، می‎توان از جوامع محلی، سازمان‎های بین‎المللی و غیرعمومی و بخش خصوصی نام برد. هزینه آموزشی که درصدی از هزینة کل دولت را تشکیل می‌دهد، در 2010م، 1/17% بوده است. بودجة اختصاص‌یافته به این بخش در سال‎های مختلف به‌شرح جدول 3 است.

     طی سالیان اخیر، بودجة آموزشی در نپال، همواره در حال افزایش بوده است، طبق برنامه‎ریزی‎های انجام‌شده در این کشور، بودجة آموزشی برای سال تحصیلی 2015-2014م، به 6/18% از کل بودجة دولتی خواهد رسید.

جدول 3. بودجة اختصاص‌یافتة دولت به آموزش

     نحوة اختصاص بودجة آموزش در سال تحصیلی 2007-2006م به‌شرح جدول 4 است. شایان ذکر است که هزینة مدارس خصوصی به‌طور کامل ازسوی دانش‎آموزان و سایر بخش‎های خصوصی تأمین شده است.

جدول 4. نحوه اختصاص بودجه آموزش‌ در سال تحصیلی
2007-2006م

     از کل بودجة اختصاص‌یافته به آموزش عالی، دانشگاه تریبووان با دریافت 1/88% از این بودجه، دارای بیشترین سهم است. چگونگی تخصیص بودجة دانشگاه‎ها در 2007م در جدول 5 آمده است.

کارکنان آموزشی

در 2010م، در مجموع 237166 آموزشگر در سطوح مختلف آموزشی نپال، به‌شرح جدول 6 مشغول فعالیت بودند.

جدول 6. شمار آموزشگران در سطوح مختلف آموزشی (2010م)

(Government of Nepal, Ministry of Education, Monitoring, Evaluation and Supervision Division, Research and Education Management Information Section, 2010)

     در نپال فعالیت‎های تربیت آموزشگر با تأسیس مدرسة عالی تعلیم‌وتربیت در 1957م آغاز شد. در 1971م، این مدرسة عالی، تحت نظارت دانشگاه تریبووان قرار گرفت و سپس به دانشکده تبدیل شد. مدارسی که در آنها دورة تکمیلی آموزش میانی (پایه‎های یازدهم و دوازدهم) تدریس می‎شود، یک واحد درسی تحت عنوان تعلیم‌و‌تربیت ارائه می‎کنند که به دریافت گواهی تعلیم‌و‌تربیت منجر می‎شود. دانش‌آموختگان رشتة تعلیم‌وتربیت می‌توانند از هیئت آموزشی دورة تکمیلی آموزش میانی، وارد برنامة دوسالة دورة کارشناسی در دانشگاه تریبووان شوند؛ همچنین دانشکدة آموزش دانشگاه خصوصی کاتماندو، برنامه‎های سه تا چهارسالة مدارک کارشناسی و دوره‎های یک تا دوسالة پس از دانش‌آموختگی را برای آماده کردن آموزشگران و مدیران مدارس، در سطوح ابتدایی و دبیرستان ارائه می‌کند.

     دانشکدة آموزش دانشگاه تریبووان و هیئت آموزشی دورة تکمیلی آموزش میانی، نهادهای اصلی هستند که آموزش پیش از خدمت آموزشگران را برعهده دارند. دانشگاه تریبووان و بخش‎های تشکیل‎دهنده و عناصر وابسته به آن، در سراسر کشور، دوره‎های گواهی مهارت دوساله، مدرک کارشناسی در دورة یک‌ساله و دوساله، مدرک کارشناسی ارشد دوساله و برنامه‎های مدرک دکتری در تعلیم‌وتربیت را ارائه می‎دهند. برنامه‎های گواهی‌نامة مهارت، برای کسانی اجرا می‎شود که گواهی‌نامة پایان دورة میانی را دریافت کرده‎اند. دانش‎آموزانی که گواهی‌نامة مهارت در آموزش را دریافت کرده‎اند، می‎توانند در برنامة دوسالة مدرک کارشناسی، شرکت کنند. واحدهای یک‌سالة مدرک کارشناسی برای کسانی در نظر گرفته شده است که در سایر رشته‎ها، درجة کارشناسی دریافت کرده‎اند.

     هدف اصلی از برنامه‎های تربیت آموزشگر، آماده کردن دانشجو- آموزشگران در زمینة شیوه‎های تدریس و موضوع درسی مربوط است. دانش‌آموختگان رشته‎های آموزش، باید همان درس‌های دانش‌آموختگان رشته‎های علوم انسانی را بگذرانند و ریاضیات را درس مهمی به‌حساب بیاورند؛ افزون‌براین، دوره‎های آموزش، باید موضوعاتی همچون: روش‎های تدریس، روان‌شناسی تعلیم‌وتربیت، ‌مبانی تعلیم‌وتربیت، نظریه‎های یادگیری و ارزشیابی، توسعه انسانی را نیز پوشش دهد. آموزشگران آینده یک دورة عملی را نیز در مدارس می‎گذرانند.

     در بیشتر موارد، شرایط کاری آموزشگران، رضایت‎بخش نیست و محیط کاری نیز به‌گونه‎ای است که آموزشگران را به کار تدریس تشویق نمی‎کند. بیشتر مدارس و دانشکده‎ها، ازلحاظ تسهیلات ظاهری و تجهیزات ضعیف‎اند و میزان حقوق آموزشگران براساس میزان حقوق خدمات دولتی تعیین نشده است. هرچند حرفة آموزش ازنظر اجتماعی آبرومندانه است و سودهایی که در این حرفه وجود دارد، غیرمستقیم است، اما، ازنظر مادی به آن توجه نشده است. باوجوداین، دستیابی به شغل آموزشگری، کار ساده‎ای نیست و کسانی که برای انتخاب حرفه آموزشگری داوطلب می‌شوند، با یکدیگر رقابت می‎کنند.

     شرایط جغرافیایی نپال نیز مشکلاتی را به وجود آورده که رهایی از آن دشوار است. در نواحی بسیار سرد، زیستگاه‎های انسانی، همیشه در حال تغییر است و به دنبال آن، مکان مدارس هم تغییر می‎کند. در نواحی پست‎تر، مکان مدارس تغییر نمی‎کند، اما باتوجه‌به شدت برف، سه یا چهار ماه تعطیل می‎شوند. گاهی، بعد از تعطیلات زمستانی، مدارس به‌طور رسمی باز می‎شوند، اما چون شاگردان هنوز باز نگشته‌اند، هیچ دانش‎آموزی در کلاس‎ها، حضور ندارد. در چنین شرایط سختی، نگه داشتن آموزشگران بسیار دشوار است و برای جذب و حفظ آموزشگران به آنان فوق‎العادة منطقة دور افتاده داده می‎شود. میزان فوق‎العاده به دوری منطقه بستگی دارد و در دور افتاده‎ترین مناطق، معادل 100% اضافه حقوق است.

برنامه‌ها و اصلاحات پیش‌رو

در آغاز سدة بیست‌ویکم میلادی، سیاست‎های آموزش عالی در سراسر جهان، تحت تأثیر چالش‎های بی‌سابقه‎ای مانند جهانی شدن، انقلاب اطلاعاتی و به رسمیت شناخته شدن دانش به‌مثابة عامل اصلی توسعه قرار گرفت. در نتیجه، نقش آموزش، به‌طور عام و آموزش عالی به‌طور خاص، در ساخت اقتصاد دانش‎محور و جوامع دموکراتیک دارای انسجام اجتماعی، تأثیرگذارتر از همیشه شد. در این زمینه، کشورهای درحال‌توسعه، با وظیفه‎ای دوگانه روبه‌رو هستند: (الف) چیرگی بر مشکلات موجود مربوط به افراد تحت پوشش، دسترسی برابر، کیفیت آموزش عالی و پافشاری دولت‎ها بر نظام کنونی آموزش عالی؛ (ب) پاسخ به چالش‎های جدید ناشی از جهانی شدن و نیاز به ایجاد اقتصاد دانش‌بنیان و جامعة دموکراتیک (Sijapati, 2005).

     اصلاح به معنی تغییر برای بهبود است. اصلاح آموزش، به‌معنای ایجاد تغییرات اساسی در دسترسی اجتماعی و سیاسی به آموزش و بهبود وضعیت آموزشی است. اصلاحات آموزشی، دارای جنبه‎های گوناگونی است و می‎تواند سازمانی و یا رفتاری باشد که شامل تغییرات ساختاری و سازمانی در مؤسسه‌های آموزشی، محتوا (برنامة درسی)، معرفی روش‎های جدید تدریس، بهبود جریان اطلاعات، تغییر در همکنشی بین مدرسان و فراگیران، تغییر در روش آزمون‌ها، تغییر در برنامة آموزشی و دیگر موارد است. در حقیقت، اصلاح نظام آموزشی جزئی از اصلاح اجتماعی است و رابطة بین جامعه و آموزش، یک رابطة دو سویه است؛ زیرا نظام آموزشی، تأثیر شگرفی بر شکل‌دهی جامعه دارد و جامعه نیز نقش مهمی در شکل‎گیری نظام آموزشی دارد. آموزش، سنگ‌بنای توسعة اقتصادی و اجتماعی است و موجب بهبود ظرفیت تولیدی جامعه و بهسازی مؤسسه‌های سیاسی، اقتصادی و علمی آن می‎شود. آموزش، موجب افزایش سطح بهره‎وری در کار، رشد اقتصادی و بهبود کیفیت زندگی مردم می‎شود. نتایج پژوهش‌های بانک جهانی، حاکی از آن است که در نپال هم مانند بقیه کشورهای
جهان، رابطه‌ای قوی میان دسترسی به امکانات آموزشی با
درآمد فردی و خانوادگی؛ و میان تحصیلات مادران با میزان باروری و وضعیت تغذیه و بیماری کودکان وجود دارد (Ghimire, 2005). در کشور نپال، نابرابری‎های اجتماعی در آموزش عالی وجود دارد که یکی از علل آن این است که نپال به‌مثابة کشوری که در آسیای جنوبی واقع شده، به‌شدت ازلحاظ جنسیت، طبقه‎بندی شده است؛ همچنین در آن، سلسله‌مراتب مرتبط با طبقة اجتماعی و قومیت و نژاد، شکل پایداری از نابرابری اجتماعی شده است، این در حالی است که در قوانین ملی چنین تبعیضی، غیرقانونی شمرده شده است (Sijapati, 2005).

     بررسی پیشینه و تاریخچة اصلاح نظام آموزشی در نپال، تشکیل کمیسیون ملی برنامة آموزشی در 1953م را به‌عنوان نقطة عطفی در توسعة آموزش این کشور نشان می‎دهد. از آن پس، تعداد زیادی از هیئت‎ها، کمیسیون‎ها، کمیته‎ها و برنامه‎ها برای اصلاح در نظام آموزش ملی کشور تشکیل شد. این کمیسیون در 1953م، تلاشی اصیل و حقیقی برای گردآوری نظرهای مردم دربارة اصلاح و توسعة آموزش انجام داد. داشتن نماینده از اقوام گوناگون در کمیسیون و اعزام مأموران به هشت منطقة مختلف کشور برای نظارت بر شور و مشورت عمومی، نشان‏دهندة جدیت در ترویج دسترسی همة شهروندان به آموزش بود. کمیسیون ملی برنامة آموزشی در 1961م، آموزش اجباری در دوره ابتدایی را پیشنهاد کرد. این کمیسیون در 1971م، تغییر الگوی مدیریت و اصلاح آموزشی در نپال را مطرح کرد که البته اجرای این طرح، وضعیتی متناقض ایجاد می‎کرد؛ زیرا ازسویی پیشنهاد استقرار معاونت آموزشی در دفاتر آموزشی پنج منطقه و 75 ناحیه توسعه‌یافته را مطرح کرد؛ و ازطرفی‌دیگر برای ایجاد اصلاحات، پیشنهاد ایجاد تمرکز مدیریت از بالا به پایین، به جای مدیریت مشارکتی را داده بود. این کمیسیون در 1992م، پیشنهاد کرد که طول مدت دورة آموزش ابتدایی پنج‌ساله شود و حداقل یک آموزشگر زن در هر مدرسة ابتدایی وجود داشته باشد، آموزش ابتدایی به زبان مادری انجام شود و بخش خصوصی در آموزش، توسعه پیدا کند. کمیسیون در 1998م، موضوع عدالت آموزشی را مطرح و بر برنامه‎های آموزش استثنائی، آموزش غیررسمی و چهارچوب قانونی اثربخش برای مدارس شبانه‎روزی خصوصی پافشاری کرد. در همین راستا، در 2002م کمیته‎ای تشکیل شد و موضوعات کیفیت پایین مدارس دولتی، اجرای ضعیف سیاست‎های دورة ابتدایی و کمبود چهارچوب قانونی اثربخش برای مدارس خصوصی مطرح شد (Ghimire, 2005).

طرح اصلاحات نظام آموزش عالی: این طرح از دو بخش اساسی تشکیل شده است: اول؛ حمایت از اجرای اصلاحات اساسی طرح‌شده در برنامة دولت و دوم؛ تمرکز بر کمک‌های فنی و مدیریت طرح برای ایجاد ظرفیت نظام آموزش عالی. به‌منظور رسیدن به هدف توسعه، طرح اصلاحات نظام آموزش عالی باید بر این چهار موضوع تمرکز کند: الف) اصلاح سازمانی/ نظام‌مند؛ ب) اصلاح برنامه‎های تحصیلی؛ ج) دسترسی برابر؛ د) بهبود آموزش و پژوهش.

الف) اصلاح سازمانی/ نظام‌مند: اصلاحات بایستی در این موارد انجام پذیرد: 1. ازآنجا‌که درحال‌حاضر، تأمین منابع مالی، ارتباطی به عملکرد و یا برون‌داد مؤسسه‌های آموزش عالی ندارد، در رابطه با اثربخش‎تر کردن بودجة عمومی و فراهم‌سازی منابع مالی مبتنی‌بر کیفیت و عملکرد، در دانشگاه‎ها و مؤسسه‌های آموزش عالی، اصلاحاتی انجام شود؛ 2. نهادینه کردن نظام اعتباربخشی ملی و تأسیس نظام کارآمد ملی اعتباربخشی، یکی از تغییرات لازم نظام آموزشی است؛ 3. بررسی‎ها نشان داده که پایبندی به تقویم دانشگاهی، نوآوری و عملکرد دانشجویان، در دانشکده‎های مستقل، بهتر بوده است؛ بنابراین لازم است اصلاحاتی در زمینة استقلال بیشتر مؤسسه‌های آموزشی، تمرکززدایی و استقلال مجتمع‎های آموزشی و دانشکده‎ها صورت پذیرد؛ 4. ازآنجا‌که بسیاری از آزمون‌های مهم به‌طور متمرکز در دفتر نظارت بر آزمون‌ها برنامه‎ریزی می‎شود، ممکن است برگزاری آنها و اعلام نتایج، ماه‎ها به تعویق بیفتد. طرح اصلاحات، از غیرمتمرکز و مدرن کردن نظام آزمون‌ها پشتیبانی می‎کند. در این زمینه لازم است نظام ارزیابی تقویت و اصلاحات مرتبط با آزمون‎ها، اجرا شود.

ب) اصلاح برنامه‌های تحصیلی: در نپال، نزدیک به 70% از دانشجویان در برنامه‎های عمومی، علوم انسانی، تعلیم‌وتربیت و مدیریت، ثبت‌نام می‌کنند که تحصیل در این رشته‎ها، چشم‎انداز شغلی کمی دارد. برنامه‏های درسی موجود کمکی به بهبود مهارت‎های ارتباطی و حل مسئله دانشجویان نمی‎کند. افزون‌براین، بسیاری از برنامه‎ها سال‎هاست که بازبینی، اصلاح و به‌روزرسانی نشده‎اند. سیاست آموزش عالی، تأکید بر گسترش و معرفی برنامه‎های بازارمحور مرتبط با توسعة ملی است. طرح اصلاحات نظام آموزش عالی از اصلاحاتی که منجر به نتایج بهتر یادگیری در همة برنامه‎ها و گسترش برنامه‎ها، با اولویت علوم و فنّاوری باشد، حمایت می‎کند. این موارد اصلاحی شامل تجدیدنظر در برنامه‎های درسی با تأکید بر فعالیت‎های طرحی/میدانی، یادگیری در عمل و مهارت‎های ارتباطی، معرفی و توسعة برنامه‎های آموزشی مرتبط با بازار کار می‎شود؛ همچنین استخدام و آموزش مدرسان، تهیه و توزیع مواد آموزشی و تهیة تجهیزات آزمایشگاهی/ رایانه‌ای لازم را شامل می‎شود.

ج) دسترسی برابر: یکی از چالش‎های مهم پیش‌روی سیاست‌گذاران نپال در بخش آموزش عالی، فرصت‎های آموزشی بسیار نابرابر در مناطق روستایی و مناطق فقیرتر کشور است. برای بهبود دسترسی و ایجاد فرصت‎های برابر در سراسر مناطق، دولت باید اولویت را به مناطق دورافتاده و روستایی بدهد.

     سیاست‎های آموزش عالی، بر قابلیت دسترسی همة افراد به آموزش، براساس استعداد و شایستگی فردی تأکید دارد؛ بنابراین در این زمینه بایستی اقداماتی برای اطمینان از دسترسی برابر براساس جنسیت، گروه‎های قومی محروم، گروه‎های اقتصادی محروم و گروه‎های منطقه‎ای محروم انجام شود. در این زمینه، طرح اصلاح نظام آموزش عالی، بایستی با برنامة دولت برای افزایش دسترسی برابر باتوجه‌به گرو‎ه‎های فقیر، دختران و اقوام محروم همکاری کند (EMF for Higher Education Reform Project Nepal, 2014). اصلاحات بایستی به توسعه منطقه‎ای، عدالت اجتماعی و ارتقاء برابری جنسیتی منجر شود.

     اگر‌چه مؤسسه‌های آموزش عالی در نپال گسترش یافته‎اند، ولی به برابری جنسیتی در ثبت‌نام‎های دانشگاهی توجه کمی شده است. یکی از دلایل آن، جمعیت کم دانش‎آموزان دختر است که دورة ابتدایی و میانی را به پایان رسانده‎اند. بدون شک، افزایش دسترسی زنان به آموزش عالی، بدون بالا بردن ثبت‌نام دختران، در سطوح ابتدایی و راهنمایی کاری غیرممکن است. بااین‌حال، حتی اگر جمعیت دانش‎آموزان دختر واجد شرایط در این سطح نیز زیاد باشد، محدودیت‎های دیگری وجود دارد که موجب مهار مشارکت زنان در آموزش عالی می‌شود. از آن جمله، محدودیت‎های اجتماعی، کمبود مؤسسه‌های آموزشی تک‌جنسیتی برای زنان و مشکل مسکن دانشجویان دختر، موانع عمدة مشارکت زنان در آموزش عالی شناخته شده است؛ بنابراین، تأسیس مؤسسه‌های تک‌جنسیتی و امکانات خوابگاه برای دختران از مداخلات مناسب برای غلبه بر محدودیت مشارکت زنان خواهد بود؛ محدودیت دوم ممکن است نگرش والدین نسبت به آموزش دختران خود باشد. از دیگر مداخله‎های مؤثر برای چیرگی بر مقاومت اجتماعی، می‎توان به ایجاد گروهی برای افزایش آگاهی پدران، مادران و دیگر اعضای خانواده، درخصوص منافع اقتصادی آموزش زنان اشاره کرد. کوتاه شدن مدت زمان تحصیل (به‌خصوص آموزش‎های حرفه‎ای و فنی) نیز ممکن است به افزایش تقاضا در میان خانواده‎ها کمک کند.

د) بهبود آموزش و پژوهش: تمرکز بسیاری از دانشگاه‎ها بر امر آموزش است و توجه کمی به پژوهش می‎شود. با توجه نکردن به پژوهش‌ها، که بخشی جدایی‌ناپذیر از آموزش عالی است، کیفیت فرایند تدریس و آموزش نیز صدمه می‎خورد. اصلاحات بایستی بر (الف) ترویج شیوه‎ها و برنامه‎های درسی نوآورانه و پژوهش‎گرا و آموزش چگونگی یادگیری و (ب) توسعة توانایی‎های حرفه‎ای برای پژوهش و نوآوری، تأکید کند. همچنین برای بهینه‎سازی محیط پژوهش، بایستی از توسعة کتابخانه‎ها و شبکه‎ها پشتیبانی شود؛ بدین‌ترتیب آموزش و یادگیری با تولید دانش، یکپارچه شده، ازطریق شبکه‎های ملی و جهانی و همکاری‎های بین دانشگاهی تسهیل می‎شود. یکی از سیاست‎های آموزش عالی، بایستی آن باشد که ازطریق دادن جوایز، از انجام پژوهش‌ها، توسعه و نوآوری در مؤسسه‌های آموزشی برتر، در موضوعات دارای اولویت حمایت و پشتیبانی کند.

     طرح اصلاح نظام آموزش عالی، ازسوی سازمان‎های اجرایی و ذی‌نفعان فالیت‌های زیر را مدنظر قرار داده است:

· توسعه و نوآوری در برنامه‎های درسی؛

· توسعة منابع آموزشی و یادگیری؛

· توسعة منابع انسانی؛ شامل توسعة حرفه‎ای مدرسان، توسعة مدیریتی، توسعة ادارة سازمان، آموزش‎ها، کارگاه‎ها، سمینارها و دیگر موارد؛

· نظارت و حمایت از دانشجویان؛

· راهبرد و برنامة اطلاعات/ ارتباطات و توسعة ارتباطات؛

· توسعة کارورزی، همکاری با بازار کار، صنعت و کارآفرینان؛

· همکاری با سهام‌داران و جامعه؛

· مبادلات و همکاری‎های علمی در سطح ملی و بین‎المللی؛

· فعالیت‎های پژوهشی و توسعة امکانات پژوهشی؛

· برنامه‎های فرادستی، توسعة برنامه‎ها و خدمات اجتماعی؛

· برنامه‎ریزی و سیاست راهبردی و بازخورد؛

· ساخت‌و‌ساز، تعمیرات و اصلاح؛ که ممکن است شامل کلاس درس، کتابخانه، سرویس‎های بهداشتی، سیستم‌های تأمین آب، ساخت‌وساز ساختمان، آزمایشگاه، امکانات فوق برنامه باشد؛

· توجه به تجهیزات، شامل کسب، نصب و راه‎اندازی، بهره‎برداری، اصلاح، تعمیر و نگه‌داری رایانه‌ها، وسایل سمعی و بصری، تجهیزات و ابزار آزمایشگاه (EMF for Higher Education Reform Project Nepal, 2014).

     شایان یادآوری است که برای اجرای اصلاحات آموزش عالی در کشور نپال، بانک جهانی در فوریه 2015، 65 میلیون دلار اعتبار برای این طرح به تصویب رساند. این اعتبار به‌منظور کمک به برطرف کردن نیازهای منابع انسانی و ارتقای سطح دانش ملی کشور نپال است. این طرح برای کمک به اصلاح و بهبود کیفیت و بهره‎وری آموزش عالی در مؤسسه‌های برگزیده و کمک به دانش‎آموزان محروم به‌منظور دسترسی عادلانه به آموزش انجام شده است. این طرح بر اجرای اصلاحات در زمینه‎های مختلف ازجمله اثربخش‎تر کردن بودجة عمومی مؤسسه‌های آموزش عالی، نهادینه شدن نظام اعتباربخشی ملی، استقلال بیشتر مؤسسه‌ها، تقویت نظام ارزیابی، گسترش برنامه‎های تحصیلی و پژوهشی جدید، و حمایت مالی برای دانش‎آموزان محروم متمرکز است. «تاکویا کاماتا»، یکی از مدیران بانک جهانی مرتبط با امور کشور نپال، اظهار می‎دارد که «سرمایه‎گذاری بر روی سرمایة انسانی در نپال امری حیاتی است». وی می‌پندارد: «این طرح از اصلاحات کلیدی در بخش آموزش عالی حمایت می‎کند و اجازه می‎دهد دانش‌آموختگان (ازجمله کسانی که سابقة محرومیت دارند)، مهارت‎های مناسب و با کیفیت بالا به دست بیاورند تا قادر به پاسخ‌گویی بهتر به نیازهای بازار کار باشند». این طرح، بخشی از برنامة ملی برای اصلاح و توسعة آموزش عالی است و انتظار می‎رود که بیش از 500000 دانشجو در زمان حال و آینده، در دانشگاه‎های عمومی و مجتمع‎های آموزشی وابسته از منافع آن بهره‌مند شوند (The World Bank, 2015).

کتاب‌شناسی

ویژگی‌های اقتصادی نپال. (1389). بازیابی شده از: پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور.

Bhatta, P., Adhikari, L., Thada, M., and Rai, R. (2008). “Structures of Denial: Student Representation in Nepal’s Higher Education”. Studies in Nepali History and Society, 13(2), 235-263.

Chauhan, C. P. S. (2008). “Higher Education: Current Status and Future Possibilities in Afghanistan, Bangladesh, Bhutan, India, Maldives, Nepal, Pakistan, and Sri Lanka”. Analytical Reports in International Education, 2(1), 29-48.

EMF for Higher Education Reform Project Nepal. (2014). Environmental Management Framework for Higher Education Reform Project Nepal. Retrieved from: http://www.ugcnepal.edu.np/download.php?file= EMFFinalDraft.pdf&dirname=download/files/

Ghimire, R. P. (2005). “Education Reforms in Nepal Rhetoric or Reality”. PRASHASAN: The Nepalese Journal of Public Administration, (100), 194-208.

Government of Nepal, Ministry of Education. (2009a). Flash I Report 2009-10. Retrieved from: https://stepsinnepal.files. wordpress.com/2011/01/basic-education-in-nepal-facts-and-numbers-2009-10.pdf.

Government of Nepal, Ministry of Education. (2009b). School Sectors Reform plan 2009-2015. Retrieved from: http://planipolis.iiep.unesco.org/sites/planipolis/files/ressources/nepal_school_sector_reform_2009.pdf.

Government of Nepal, Ministry of Education, Monitoring, Evaluation and Supervision Division, Research and Education Management Information Section. (2010). Ministry of Education: A Glimpse 2010. Retrieved from: https://stepsinnepal.files.wordpress.com/2011/01/ministry-of-education-a-glimpse.pdf.

Government of Nepal: Ministry of Education; Monitoring, Evaluation and Supervision Division Educational Information Management Section. (2014). Nepal Education in Figures 2014. At-A-Glance. Retrieved from: https://nepalindata.com/resource/nepal-education-in-figures -2014-at--a-glance/

Government of Nepal, National Planning Commission Secretariat, Central Bureau of Statistics. (2012). National Population and Housing Census 2011: National Report. Retrieved from: http://cbs.gov.np/image/data/Population/ National%20Report/National%20Report.pdf.

International Bureau of Education. (2011). “Nepal”. World Data on Education (7th ed). Jeneva: Unesco.

Lal Shrestha, D., Bahadur Manan, T., Man Manandhar, K., Singh, S., Shrestha, I. K. and Shrestha, S. (2007). Financing the Higher Education in Nepal. Retrieved from: http://nepalpolicynet.com/images/documents/education/
research/2007_Financing%20the%20Higher%20Education%20in%20Nepal.pdf.

Library of Congress. (2005). Country Profile: Nepal. Retrieved from: http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Nepal.pdf

Rosenbloom, A. and Bijay, K.C. (2003). Nepalese Management Education: A View From the High Country. Retrieved from: https://www.scheller.gatech.edu/centers-initiatives/ ciber/projects/workingpaper/2003/04-022.pdf.

Sijapati, B. (2005). “Perils of Higher Education Reform in Nepal.” Journal of Development and Social Tranformation, 2, 25–33.

Simkhada, P. and Van Teijlingen, E. (2010). “Higher Education in Nepal: Several Challenges Ahead”. Diaspora, 3 (1), 44-47.

The World Bank. (2015). World Bank Approves Financing for Nepal Higher Education Reforms Project. Retrieved from: http://www.worldbank.org/en/news/press-release/ 2015/02/ 19/world-bank-approves-financing-for-nepal-higher-education-reforms-project

UNDP. (2014). Human Development Report 2014: Sustaining Human Progress: Reducing Vulnerabilities and Building Resilience. Retrieved from: http://hdr.undp.org/sites/ default/files/hdr14-report-en-1.pdf.

Unesco. (2008). Secondary Education Regional Information Base: Country Profile–Nepal. Retrieved from: http://uis. unesco.org/sites/default/files/documents/secondary-education -regional-information-base-country-profile-for-nepal-en.pdf.

Unesco. (2010). Education Financial Planning in Asia: Implementing Medium-Term Expenditure. Frameworks— Nepal. Retrieved from: https://unesdoc.unesco.org/ark:/ 48223/pf0000187541

UNICEF. (2014). Nepal. Retrieved from: http://www.unicef. org/infobycountry/nepal_ nepal

University Grants Commission. (2012). Education Management Information System: Report on Higher Education 2010/11. Retrieved from: www.ugcnepal. edu.np

University Grants Commission. (2013). Annual Report 2069/70 (2012/13). Retrieved from https://www.siddharthabank. com:444/financial-highlights/Annual-Reports/2/

University Grants Commission. (2014). Education Management Information System: Report on Higher Education 2012/13 A.P. (2069/70 B.S.) Nepal. Retrieved from: www.ugcnepal.edu.np

http://nsu.edu.np

http://www.ku.edu.np

http://www.purbuniv.edu.np

http://www.tribhuvan-university.edu.np/index.php?option=com _content&view=article& id=173&Itemid=232