اصول و اهداف کلی آموزش و آموزش عالی
اهداف آموزش، بعد از دورة اصلاحات دهه 1990 بهسمت بازار آزاد و عدم تمرکز بود. دولت مغولستان پیشرفت و توسعه کشور را در زمینههای سیاسی و اقتصادی وابسته به آموزش میدید. آموزش افراد و پرورش افراد متخصص عاملی اساسی در توسعه کشور بهشمار میرود. طبق این اصلاحات، هر شهروند مغول حق تحصیل دارد و دولت موظف به آموزش رایگان تا پایان دوره میانی است. به شهروندان حق تأسیس مدارس خصوصی داده شده است، اما آنها باید بر طبق نیازها و قوانین تعیینشده ازسوی دولت ایجاد و مدیریت شود. در سال 1995 آموزش جزء اولویتهای دولت، در تحقق اهداف توسعه کشور قرار گرفت.
در همان سال، مجلس چهارچوب سیاست آموزش ملی را عرضه و قوانین آموزشی را تصویب کرد. در سال 1997 دولت خطوط کلی اصلاحات آموزشی را تصویب کرد که در آن، استانداردی کلی برای هر دوره آموزشی تعیین شده بود و دستیابی آموزش عالی را از رهگذر دادن وام و حمایت از مؤسسات آموزشی عالی خودکفا تضمین میکرد (Batsukh, 2019, p. 5).
در سال 2001 مجلس طرح گشایش مؤسسات غیرانتفاعی و مؤسسات آموزش عالی بینالمللی و حمایت از دانشجویان ثبتنامشده در این مؤسسات را در دستور کار دولت قرار داد. در سال 2008 دولت راهبرد توسعه ملی را شروع کرد که تا سال 2020 بر تقویت آموزش عالی کشور تأکید دارد.
نظام آموزشی مغولستان، در چهارچوب ارزشهای قانون اساسی تنظیم شده است و براساس احترام به حقوق و آزادیهای مصرح در آن، از اصول زیر تبعیت میکند:
1. تضمین کیفیت آموزش برای کل دانشآموزان؛
2. عدالت آموزشی که دسترسی به فرصتهای برابر آموزشی را برای تمامی اقوام و گروهها فراهم کند؛
3. انتقال و گسترش ارزشهای مطلوب همچون آزاداندیشی فردی، مسئولیتپذیری، شهروندی آزادمنشانه، فردگرایی، بردباری، برابری و احترام به سایر عقاید؛
4. شناخت آموزش بهمثابه فرایند یادگیری مستمر و بلندمدت؛
5. نرمشپذیری برای همسوسازی آموزش با تنوع استعدادها، علایق و نیازهای دانشآموزان؛
6. تلاشها و انگیزش فردی دانشآموزان؛
7. هدایت آموزشی و حرفهای دانشآموزان بهمثابة رهیافتی ضروری برای دستیابی به حداکثر ظرفیت آموزشپذیری از ابعاد دانش، مهارتها و ارزشهای موردنظر جامعه (Batsukh, 2011, p. 5).
قانون اساسی مغولستان که در آن اصول نظام آموزشی مغولستان قید شده است، شامل موارد زیر است:
- هر فردی حق تحصیل دارد. آموزش آزاد به رسمیت شناخته شده است.
- هدف آموزش، توسعه شخصیت انسانی با درنظر گرفتن اصول دموکراتیک همزیستی و حقوق پایهای و آزادی برای همگان است.
- آموزش اولیه اجباری و رایگان است.
- حاکمیت عمومی حقوق همة افراد را برای آموزش ازطریق مؤسسه آموزش عمومی تضمین میکند؛ با این انتظار که همة قسمتها درگیر موضوع و ایجاد مؤسسات آموزشی شوند.
- شخصیتهای حقیقی و حقوقی، آزاد و محق هستند تا مؤسسات آموزشی ایجاد کنند؛ درحالیکه در معرض نظارت و تحت اصول قانونی (قانون اساسی) خواهند بود.
- آموزشگران و والدین و گاهی نیز دانشآموزان میتوانند در اداره و مدیریت مؤسسات آموزشی عمومی که زیر نظر قانون ایجاد شده، شرکت کنند.
- استقلال دانشگاهها که براساس قوانین اداره میشوند، به رسمیت شناخته میشود (Batsukh, 2011, p. 5).
ساختار نظام آموزشی
آموزش پیشدبستانی: ویژة کودکان 5-3 سال تشکیل شده است. کمترین سن ورود به آموزش پیشدبستانی سن سهسالگی و بیشترین سن ورود به این دوره پنجسالگی (نگارة 1) است. در اکثریت قریب به اتفاق کشورهای قاره آسیا بهویژه مغولستان سن ورود به دوره آموزش پیشدبستانی ۳ سال (۴۸%) یا ۴ سال (۳۴%) میباشد. لازم به ذکر است دوره آموزش پیشدبستانی در عمده نظامهای آموزشی کشورهای دنیا اجباری نیست.
آموزش ابتدایی: در سال 2004 دولت مغولستان نظام مدارس را از 10 سال به 11 سال افزایش داد و سن شروع مدارس را از 8 سال به 7 سال کاهش داد. این یازده سال شامل پنج سال آموزش ابتدایی میباشد. البته درحالحاضر دوره ابتدایی ششساله است.
![]() |
آموزش میانی: چهار سال دورة آموزش میانی پایه و دو سال دورة میانی نهایی یا تکمیلی بود. در سال 2008 و 2009 دولت مغولستان دوباره دورة آموزش عمومی را تغییر داد و از یازده سال به دوازده سال افزایش داد. دوره میانی ابتدایی چهارساله بخش تحصیلات اجباری بهشمار میآید و یک دوره تحصیلات میانی تکمیلی دوساله اختیاری نیز در ادامه آن میباشد. تمام این دوره دوازدهساله آموزش عمومی، برای مردم مغولستان رایگان است.
پس از دوره آموزش عمومی ابتدایی بهمدت پنج سال و دوره آموزش میانی پایه بهمدت چهار سال، دانشآموختگان میتوانند یا وارد دورة فنیوحرفهای شده و یا با گذراندن دو سال دورة میانی تکمیلی وارد دانشگاه شوند. دوره فنیوحرفهای دارای دو سطح است: سطح پایه که دوونیم سال طول میکشد و سطح میانی آموزش فنیوحرفهای که یکسالونیم طول میکشد. بعد از این دو دوره دانشآموز میتواند با گذراندن دو سال مدرک کارشناسی اخذ کند.
آموزش فنیوحرفهای: در کنار آموزش عمومی میانی برخی از مؤسسات آموزش فنی به دانشآموزان ارائه میکنند. پس از گذراندن این دوره به دانشآموزان این مؤسسات هر دو مدرک آموزش میانی عمومی و آموزش فنیوحرفهای داده میشود. دانشآموزان بعد از اخذ این مدرک میتوانند به دانشگاه وارد شوند. وزارت علوم، فرهنگ و آموزش مسئول برنامهها و سیاستهای مؤسسات فنیوحرفهای است.
دوره آموزش عالی: ازطرفدیگر، دانشآموختگان پس از دورة میانی تکمیلی، میتوانند با گذراندن دوره چهار تا پنج سال مدرک کارشناسی اخذ کنند. دانشآموختگان این دوره میتوانند سپس وارد دورة کارشناسی ارشد شوند و با گذراندن یک دوره دوساله، مدرک کارشناسی ارشد خود را بگیرند.
دوره دکتری نیز دورهای سهساله است که پس از اخذ مدرک کارشناسی ارشد، داوطلبان میتوانند وارد آن شوند (The World Bank, 2010).
بسیاری از دانشآموزان بهدلیل فقر و مشکلات اقتصادی، مدارس را ترک کردند. کمبود شدید در تأمین کتابهای درسی احساس میشد و ساختمانهای مدارس بهدلیل نبود نگهداری و تعمیر از بین میرفت و شمار آنها نیز کافی نبود. آموزشگران بهدلیل نپرداختن دستمزد، شغل خود را ترک میکردند. دولت با طرح اصلاحات و کمک از بانک توسعه آسیا و دیگر مؤسسات حمایتکننده نظام آموزش را در حوزه محتوای کتب، امتحانات، روابط آموزشی، روشهای تدریس و زیرساخت آموزش نیز بهدست اصلاحات سپرد (Unesco, 2009, p. 11).
بعد از دوره اصلاحات، آموزش اجباری زبان روسی برداشته شد و زبانهایی ازقبیل انگلیسی، آلمانی، فرانسوی، چینی و کرهای به مدارس وارد شد. آموزش برمبنای نیاز بازار آزاد عرضه میشد و دانشآموزان، حق انتخاب داشتند. در اصل آموزش از آموزشگرمحور به دانشآموزمحور تبدیل شد و آموزش بهسمت تمرکززدایی پیش میرفت.
هدف این دوره، آموزش عمومی عرضة مهارتهای ذهنی، اخلاقی، جسمی و آموزش احترام به اصول انسانی و توانایی یادگیری و کار مستقل است (Asian Development Bank, 2008, p. 6).
دانشآموزان هرساله با آزمون ارزیابی میشوند که در آن، کمینه نمره قبولی C است که برابر با 60% از کل نمره امتحان است. مراکز فرهنگ و آموزش استانی، مسئول طرح سؤالات امتحانی و مدارس مسئول برگزاری، تصحیح و ارائه کارنامه آموزشی هستند.
دادههای آماری روزآمد مربوط به نظام آموزش عالی
چند نوع نهاد آموزش عالی در مغولستان وجود دارد: دانشگاهها، دانشکدها. آنها چندین مدرک دانشگاهی گوناگون را بهدست میآورند؛ ازجمله مدارک دیپلم، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری. اکنون، 184 نهاد آموزش عالی با 123824 نفر دانشجو 11555 دانشکده به کارمشغول است.
در جدول 1 نشان داده شده است که بیشترین شمار دانشجویان در مراکز دانشگاهی، در دورههای گوناگون (کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری) را مردان با جمعیت حدود 65390 شامل میشود که از این شمار دورههای کارشناسی و کارشناسی ارشد، در بین دورههای دیگر بیشترین شمار را در خود جای داده است. بیشترین شمار زنهای تحصیلکرده در مغولستان دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و کارشناسی ارشد با شمار 49669 هستند که رقم بسیار خوبی است.
جدول 1. شمار دانشجویان مراکز دانشگاهی برحسب دورههای تحصیلی و جنسیت در سال 2014-2013
|
جنسیت دوره تحصیلی |
مرد |
زن |
جمع |
|
کاردانی |
1250 |
6997 |
8247 |
|
کارشناسی و کارشناسی ارشد |
62216 |
49669 |
111.885 |
|
دکتری |
1924 |
1768 |
3692 |
|
جمع کل |
65390 |
58434 |
123824 |
بخش عمومی آموزش عالی مغولستان، با 42 مرکز که حدود 28% کل مراکز و مؤسسات آموزش عالی را دربر میگیرد با حدود 99000 دانشجو، حدود 60% از کل دانشجویان را زیر پوشش خود قرار میدهد. این دانشگاهها در رشتههای مختلفی ازقبیل حقوق، آموزش بینالملل زبانهای خارجه، اقتصاد، زمینشناسی، معدن، رایانه و مدیریت ام.بی.اِی. فعالیت دارند (The World Bank, 2010, p. 78).
اعضای هیئتعلمی
مؤسسات آموزش عالی مغولستان، در سالهای اخیر تغییر شگرفی در ترکیب اعضای هیئتعلمی دادهاند و عمدهترین این تغییرات، افزایش دانشجویان دکتری در گام نخست است.
از 2012-1996م تنها شمار دانشجویان دکترای بورسیه از حدود 700 به 1600 نفر افزایش یافته است.
جدول 2 نشان میدهد که در سال 2014 شمار کل اعضای هیئتعلمی 14000 نفر است که از این شمار بیشترین مرتبه مربوط به دستیاران علمی و کمترین شمار متعلق به استادان است که نسبت به سالهای قبل کاهش چشمگیری داشته است.
مدیریت نظام آموزشی با تکیه بر آموزش عالی
وزارت آموزش، فرهنگ و علوم بدنه دولتی است که مسئول پیشرفت و اجرای سیاستهای گسترده- ملی مربوط به فعالیتهای دانشگاهی، علوم، آموزش و فرهنگ عمومی است. ازجمله وظایف وزارت عبارت است از: تعیین معیارهایی برای سطوح آموزشی، تصویب کتب درسی، پشتیبانی از نمایندگیهای آموزش محل، و صدور مجوز برای برپایی نهادهای عالی آموزشی.
وزارت در نظر دارد مطالعات بخش آموزشی را در سال 2015 در 7 زیربخش، ازجمله آموزش عالی، برعهده بگیرد که بهمثابة گام اساسی در تولید ورودیهای ضروری برای اصلاح آموزش عالی در کشور است. دراینباره، وزارت قصد دارد موقعیت فعلی را بازنگری کند، اولویتها و کمیت مداخلات سیاسی بیشتر، راهبردها و بسیج منبع با سازوکارهای مناسب را شناسایی کند تا از اجرای کارآمد مطمئن شود. جنبههای زیر بهمنظور پوشش مطالعات پیشبینی میشوند: 1. محیط قانونی از آموزش عالی؛ 2. مدیریت و ساختار زیربخش؛ 3. توسعه منابع انسانی، مادی و مالی؛ 4. خدمات دانشآموزان؛ 5. تقویت برنامه آموزشی، برنامه و معیارهای آموزش عالی، و سایر مسائل مهم (www.pmis.gov.mn).
![]() |
نظارت و سازماندهی مؤسسات آموزش عالی عمومی برعهده وزارت آموزش، فرهنگ و علوم است و برطبق قوانین آموزش عالی، اداره میشوند. گروه آموزش عالی، مسئول سیاستگذاری و وزیر آموزش، مسئول کلی آموزش عالی است. رئیس دانشگاهها و معاونها بهوسیلة وزیر آموزش منتصب میشوند.
همة قوانین مربوط به دانشگاههای عمومی، برای مؤسسات غیرعمومی نیز لازمالاجراست، اما رئیس دانشگاه یا ازسوی خود مؤسسه و یا ازطرف وی گماشته میشود. مؤسسات آموزش عالی خصوصی، بسیار کوچک هستند و کمتر از 500 دانشجو دارند و بیشتر آنها در اولانباتار متمرکز شدهاند. در هر مؤسسه، رشتههای بسیار محدودی، عرضه میشود و حتی گاهی مؤسسات فقط در یک رشته فعالیت میکنند.
شورای ملی تعیین صلاحیت مغولستان، وظیفة تعیین صلاحیت بخش مؤسسات خصوصی را برعهده دارد، باز کردن مؤسسه آموزش عالی خصوصی پس از 1991 به شغل پردرآمد برای برخی از افراد تبدیل شد؛ زیرا این مؤسسات، مالیات بر درآمد و ارزش افزوده پرداخت نمیکنند. برای تأسیس هر مؤسسه آموزش عالی، تنها تجهیزات لازم، ساختمان دانشکده، کتابخانه و منابع مالی مورد نیاز است بههمینعلت از 2007-1991م شمار این مؤسسات از صفر به 144 مؤسسه رسید که فقط 29 مؤسسه تأیید صلاحیت شدهاند (Asian Development Bank, 2008, p. 14).
منابع مالی بخش آموزش و آموزش عالی
از زمان تغییر در اقتصاد کشور مغولستان در سال 1991 که نظام سوسیالیستی آن به دموکراسی بازارمحور تبدیل شد (دهه 1990)، آموزش عالی مغولستان گسترش چشمگیری یافت. بین سالهای 1992 تا 2007 شمار مؤسسات آموزش عالی تقریباً چهار برابر شد و میزان ثبتنام دانشآموزان شش برابر افزایش یافت و تقریباً از 14% به 47% رسید. این تغییرات و گسترش زیر تأثیر تقاضای فزاینده بازار کار برای نیروی کار ماهر، رخ داد. شمار مؤسسات آموزش عالی از 14 در سال 1991 به 151 مؤسسه در سال 2009 رسید که 72% آنها مؤسسات خصوصی هستند. اگرچه سیاست اقتصادی، باعث گسترش آموزش عالی در کشور شد، اما نظام آموزش عالی در تربیت نیروی کار ماهر برای بازار کار مغولستان، به توفیق چندانی دست نیافت و این بهعلت سیاست هزینه کم و کیفیت پایین آموزش عالی بود. هزینه تحصیل در آموزش عالی مغولستان بسیار پایین است (حدود 340 دلار در سال در مقایسه با 520/11 دلار در اروپا) و دانشگاهها نیز بهخوبی ازلحاظ مالی حمایت نمیشوند. دانشگاهها برای تأمین مالی، ناگزیر از ثبتنام شمار زیادی از دانشجویان هستند. مشکل دیگر ناهمگرایی میان نیاز بازار با رشتههای عرضهشده در آموزش عالی است. حقوق پایین استادان دانشگاه که تقریباً برابر و کمی بیشتر از آموزشگران دورة ابتدایی و میانی است، نیز به کاهش انگیزه آنان و سرانجام کاهش کیفیت آموزش عالی میانجامد. افزایش شمار ثبتنام دانشجویان که بسیار بیشتر از مشاغل موجود در بازار بود، کشور را با مشکل بیکاری بسیاری از دانشآموختگان کمصلاحیت روبهرو میکرد، تقریباً حدود 36% دانشآموختگان آموزش عالی وارد باز کار میشدند که در مقایسه با 60% دانشآموختگان مدارس فنیوحرفهای و هنرستان بسیار پایین بود.
تا سال 1993 مؤسسات آموزش عالی عمومی، در مغولستان رایگان بودند و حتی به دانشآموزان تماموقت کمکهزینه زندگی پرداخت میشد. مؤسسات آموزش عالی از آغاز پیدایش آنها در مغولستان، شهریه دریافت میکردند. اما از سال 1993 تأمین مالی دانشگاهها ازطریق اخذ هزینه آموزشی از دانشجویان انجام میپذیرد. بر طبق گزارش سال 2010 یونسکو حدود 75% الی 84% درآمد کلی مؤسسات عمومی و خصوصی آموزش عالی، ازطریق شهریه پرداختی دانشجویان تأمین میشود.
براساس قانون دانشگاهها، بودجة دانشگاه برای دورة سهساله تعیین میشود و علاوهبر بودجهریزی دولتی، دانشگاهها به منابع مالی دیگری نیز دسترسی دارند. دانشگاهها از طریق اختیارات کامل قانونی که به آنها داده شده است، میتوانند داراییهایی را بهدست آورند، یا با انجام پژوهشهایی که برای دیگر نهادهای عمومی میانجامد درآمد بهدست آورند و از این درآمدها برای ارائة خدمات خود استفاده کنند. افزونبراین، دانشگاهها میتوانند از بخش بزرگی از بودجة خاصی که برای ارتقای پژوهشهای علمی در نظر گرفته شده است، استفاده کنند.
در مغولستان، دانشجویان از پرداخت شهریههای تحصیلی معاف هستند، اما اگر مدت تحصیل آنان، بیشتر از حداقل دوره آموزشی تعیینشده باشد، باید مبلغی بهازای هر نیمسال تحصیلی پرداخت کنند.
دانشجویان شاغل به تحصیل در دانشگاهها، میتوانند از پرداخت شهریه در مواردی همچون دورهها یا بورسهای مربوط به برنامههای آموزش موقت، بیماری، بارداری و معلولیت، معاف باشند.
دانشجویان بینالمللی در دانشگاهها معمولاً باید شهریههایی را برای هر نیمسال تحصیلی پرداخت کنند. دانشجویان کشورهای درحالتوسعه، ممکن است از پرداخت شهریهها براساس تصمیم هیئترئیسه دانشگاه معاف شوند. بورسهای دانشجویی به دو بخش تقسیم میشوند: کمکهای مستقیم مالی بهصورت وجه نقد و کمکهای مالی غیرمستقیم که دانشجو میتواند بهصورت پرداخت انتقالی، به والدین دانشجویان ازطریق مزایای غیرنقدی دریافت کند. حمایتهای مستقیم دانشجویی بهصورت صورتحسابهای ماهانه در سال است. این مبلغ، برمبنای درآمد و شمار اعضای خانواده دانشجو و یا سرپرست او تعیین میشود. وامهای دانشجویی نیاز
به بازپرداخت ندارد، مگر در زمانیکه قبولی در امتحانات
بعد از دو نیمسال تحصیلی از شروع آن تحقق نیابد (www.infomongolia.com).
برنامهها و اصلاحات پیشرو
برخی از اصلاحات و برنامههای نظام آموزشی مغولستان را میتوان چنین برشمرد:
1. تمرکز بر روی توسعه آموزشگران: آموزشگران جایگاه بسیار پایین خود را درک میکنند؛ تنها 5% فکر میکنند که حرفه تدریس در علوم مجاز است. این ممکن است مانع استخدام و ماندگاری شود، حتی اگر آموزشگران در مغولستان (بیشتر از 90%) از کار در مدرسه خود لذت ببرند. جذب آموزشگران کارورزیده، برای به چالش کشیدن مدرسه کاری دشوار است. تنها 64% از آموزشگران احساس میکنند که میتوانند دانشآموزان علاقهمند به درس در مدرسه را ترغیب کنند.
بهبود موقعیت و جذب حرفه آموزش از سال 2011 اولویتی دولتی بوده است. به یاری اصلاح پیشرفت شغلی 2013م، یکششم آموزشگران از حقوق افزوده و دورههای پیشرفت شغلی برای به اصطلاح «آموزشگران الگو» و «رئیسان مافوق» بهره میگیرند. دولت همچنین از آموزش ضمن خدمت آموزشگران در یادگیری مشترک پشتیبانی میکند.
2. قابلیت استخدام فزاینده: قانون آموزشی 2010م درصدد است که با معرفی یادگیری ضمن کار، ازجمله مهارتآموزی در آموزش فنیوحرفهای و کارورزی در سطح راهنمایی بالاتر، آموزش را بیشتر به بازار کار مرتبط سازد. بااینهمه، از سال 2011، مهارتآموزی دستخوش رسیدگی کمتر، نرخهای بالای ترک تحصیل و نبود علاقه ازجانب دانشآموزان و کارمندان شده است. «اصلاح مهارتآموزی جدید» در گزارش بودجه سال 2014، هزینههای اضافی در محل کار را برای کارآموزان جبران میکند، و مشوقهای مالی را به شرکتها عرضه میکند تا برای شاگردی بهکار بگیرند، و مزایایی برای شهرداریها و سازمانهای بخش کارمندان عرضه میکند تا به پیشرفت یادگیری و مهارتآموزی مبنیبر کار در برنامههای حرفهای کمک کنند.
مغولستان برنامة اجرای ضمانت جوانان را ارائه کرد؛ بنابراین، مهمترین چالش در ارائه تضمین جوانان، پیشرفت راهبردهای برتر برای جوانانی است که از تحصیل و بازار کار، به دور هستند. از دیدگاه آموزش، ایجاد مشارکت معتبر میان شهرداریها، آموزشدهندگان و فعالان بازار کار، اقدام موفقیتآمیزی خواهد بود. مقدمات ارائه و ارزیابی کماکان برای طرح کلی و تکتک اقدامات تدارک دیده میشود.
3. نوسازی و بینالمللی کردن آموزش عالی: ازجمله اصلاحات آموزش عالی عبارت است از:
· تشویق همکاری با دانشگاههای خارجی؛
· تأمین چهارچوبی برای کیفیت خدمات ارائهشده به دانشجویان و اعضای هیئتعلمی خارجی شامل اقامت و دورههای آموزش زبان؛
· ایجاد انگیزه برای راهاندازی دورههای تحصیلات تکمیلی بینالمللی (ارشد و دکتری)؛
· تدوین هدف افزایش در شمار اعضای هیئتعلمی، پژوهشگران و دانشجویان خارجی.
کتابشناسی
Asian Development Bank. (2008). Annual Report 2008 (Vol. 1). Retrieved from: https://www.adb.org/sites/default/ files/institutional-document/31323/annual-report-2008-vol 01.pdf.
Batsukh, T. (2011). Mongolian Higher Education Reform During the Transition to a Democratic and Market-Based Society 1990-2010. Retrieved from: http://d-scholarship. pitt.edu/10852/ 1/ETD_ Batsukh_8_22_11.pdf.
Central Intelligence Agency. (2015). “Mongolia”. The World Factbook. Retrieved from: https://www.cia.gov/library/ publications/the-world-factbook/geos/pl.html
The World Bank. (2010). Tertiary Education in Mongolia: Meeting the Challenges of the Global Economy. Retrieved from: http://documents.worldbank.org/curated/en/ 638841468053410606/pdf/529250SR0WHITE0737B0 Mongolia0policypdf.
UNESCAP. (2012). “Mongolia”. Country Briefing Note
for the Launch of Economic and Social Survey of Asia and the Pacific 2012. Retrieved from: https://www.unescap. org/sites/default /files/mongolia_2012.pdf.
Unesco. (2009). Secondary Education Regional Information Base: Country Profile–.Mongolia. Retrieved from: http://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/ secondary-education-regional-information-base-country-profile-for-mongolia-en.pdf.
http://www.encyclopedia.com/pdd/publications/survey2013/notes/mongolia.asp
http://www.ecyclopedia.com/pdd/publications/survey2014/notes/mongolia.asp
http://www.infomongolia.com
http://www.pmis.gov.mn/