دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

جناس صامت

consonance \'kän-sə-nəns\
نویسنده
[در زبان لاتین consonantia به معنی مطابقت، هماهنگی] سجع صامت نیز نامیده می‌شود. بازآیی یا بازگویی صامت‌های یکسان یا همانند؛ به‌ویژه تطابق مابین صامت‌های پایانی یا میانجی (بدون اتفاق هم‌زمان تطابقی همسان در مصوت‌ها) که در انتهای حداقل 2 واحد نگارشی چون کلمه‌ها و بخش‌ها قرار دارند.
جناس صامت به‌عنوان یک صنعت شعری اغلب با جناس مصوت (تکرار یک مصوت در کلماتی که صامت پایانی آنها متفاوت است) و جناس محرّف (تکرار صامت‌های آغازین) اتفاق می‌افتد. با وجود اینکه این نوع جناس گاهی‌اوقات به منظور قافیه‌گریزی (تسجیع پراکنده) به‌کار می‌رود، غالباً در حکم نوعی جلوة آوایی درون مصراعی عمل می‌کند؛ مثلاً در مصرع The ousel cock so black of hue از ویلیام شکسپیر یا در The curfew tolls the knell of parting day که مصرعی است از شعر «مرثیه‌ای سروده در حیاط کلیسا» اثر تامس گرِی. قس جناس محرف؛ جناس مصوت.