تخلص اوحدالدین علیبن واحدالدین محمد خاورانی،اوحدالدین محمد بن محمد یا اوحدالدین علی بن محمود نامیده میشود (ت. 1126ابیورد، ترکستان[امروز واقع در ترکمنستان]- و. 1189، بلخ، خراسان [امروز در افغانستان]) انوری یکی از بزرگترین شاعران مدیحهسرای ادبیات فارسی محسوب میشود. او با مهارت فنی بسیار، دانش و بذلهگویی طنزآمیز قوی شعر میسرود. آثار انوری مملو از کنایهها و اشارات فوقالعاده عالمانه است که فهمیدن شعر او را بدون شرح و تفسیر، همراه با آن، مشکل میکند. او شاعر پرکاری است که به خصوص در قالب قصیده و غزل، به اوج رسید. قصاید او مهارت فوقالعاده صوری او را نشان میدهد؛ درحالیکه غزلیات نسبتاً سادهاش بهخاطر گیرایی و بیان احساسی آنها مشهورند. در دیوان یا مجموعه اشعارش، 632 صفحه از قصاید و غزلیات، رباعیات، قطعات و منثوی گردآوری شده است. از زندگیاش آگاهی اندکی در دست است. در اوایل کار مطمئناً بهعنوان شاعر دربار سلطان سنجر از سلسله بزرگ سلجوقی خدمت میکرد (قرن 11 تا 13). بعداً او آثار طنزآمیز و گزندهای سرود که با لحن تند، همه جنبههای مراتب اجتماعی را نقد میکرد. بلندترین شعر او مرثیهای در مورد بروز ویرانی در خراسان (در شمال شرقی ایران) در 1153 بر اثر حمله و تهاجم اُغُزهاست. «دیوان انوری» را سعید نفیسی تصحیح و در 1959 منتشر کرد.
