دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

دلقک

clown \'klaun\
نویسنده
، [پیش‌تر به «روستایی، آدم بی‌تربیت» گفته می‌شد، احتمالاً از ریشة آلمانی سفلی باشد] شخصیت معروف و بامزة پانتومیم و سیرک که به‌سبب لباس و آرایش متمایز و رفتار عجیب‌وغریب مضحکش شناخته می‌شود و هدفش خنداندن مخاطب از ته دل است. دلقک برخلاف تلخک دربار سنتی، معمولاً مجموعه کارهای یکنواختی را به اجرا درمی‌آورد که شوخی‌های بی‌پرده و خالی از ظرافت، موقعیت‌های مضحک و فعالیت پرشور فیزیکی از مشخصه‌های آن است.
قدیمی‌ترین شکل دلقک، در یونان باستان شکوفا شد؛ لوده‌های کچل و چاقی که در نمایش‌های فکاهی و پانتومیم‌ها، در قامت بدل ایفای نقش می‌کردند. دلقک در اواخر قرون وسطا در قامت یک بازیگر کمدی حرفه‌ای ظاهر شد؛ آن هنگام که بازیگران دوره‌گرد در پی تقلید از تلخک‌های دربار و اعضای انجمن‌های شیرین‌کاران آماتور نظیر انفنتس سن سوچی بودند که در اجرای نمایش کمدی، در جشن‌ها و اعیاد متخصص بودند. گروه‌های دوره‌گرد کمدیا دلارته، در نیمه دوم قرن شانزدهم یکی از مشهورترین و ماندگارترین دلقک‌های همة دوران آرلچینو یا آرلکن را شکوفا کردند. دلقک انگلیسی از نسل وایس، از شخصیت‌های نمایش‌های انجیلی قرون وسطا بود؛ آدم لوده و کلک‌بازی که حتی گاهی می‌توانست شیطان را فریب دهد.