[یونانی آنángelos، معنای تحتاللفظی آن پیامرسان] این عنوان در ادیانی مانند زرتشتی، یهودیت، مسیحیت و اسلام به هر یک از موجودات، نیروها و مجردات معنوی و مقدسی که واسطه میان ساحت قدسی و دنیای مادی زمان، مکان، و علت و معلول هستند اطلاق میشود. مشابه این موجودات در ادیان شرقی «اواتارها»ی هندو و «بودیستوه»ها در آیین بودا هستند. فرشتهها بهعنوان رسولان و خدمتکاران خدا یا حافظ افراد یا ملتها، به طبقات و سلسلهمراتب مختلف دستهبندی میشوند. در یهودیت پس از انجیل، خاصه در ادبیات مکاشفهای، که به توصیف دخالت و تأثیر خداوند در تاریخ میپردازد، هفت فرشته «میزبانی عرش» را برعهده دارند. یوریئل (راهنمای میزبانان ملکوتی و از حافظان دوزخ)؛ رافائل (حافظ ارواح انسانی)؛ راگوئل (فرشته منتقم خدا علیه عالم انوار)؛ میکائیل (حافظ قوم اسرائیل)؛ سرائیل (منتقم ارواح)؛ گابریئل (حاکم بهشت، سرافیم و کروبیان)؛ و رمیئل که یرمیئل نیز نامیده میشود (حافظ ارواح در جهنم است). در ادبیات ربّایی یهود، فرشتگان به دو گروه عمده تقسیم میشوند: فرشتگان فرازین و فرودین. در میان فرشتگان فرازین، میتوان به کروبیان و سرافیم، که حافظان بالدار عرش اعلا و ارابه الهی هستند، و افانیم اشاره کرد که همه آنها در عهد عتیق آمدهاند. در مسیحیت، سلسلهمراتب فرشتگان که مبتنی بر سنت یهودیت بود گسترش یافت. افزون بر فرشتگان، ملائک مقرب، سرافیم و کروبیان، از پنج گروه فرشتهگون مقدس در نامههای سنت پل در عهد جدید نام برده شده که کلیسا در قرن چهارم آنها را پذیرفت. فضایل، نیروهای خیر، اصول، قلمروهای شاهزادگان، سلطنتها، و سرایر این پنج گروهاند. اسلام ضمن اینکه مفاهیم بازمانده از فرشتهشناسی یهودیت و مسیحیت را به ارث برد، خود سلسلهمراتبی از فرشتگان را نیز ایجاد کرد که بهترتیب ذیل ملاحظه میشود: چهار حامل عرشالله (حَمَلهالعرض)؛ کروبیان که خدا را ستایش میکنند؛ چهار ملک مقرب به نامهای جبرئیل (فرشته وحی)، میکائیل (روزیدهنده)، عزرائیل (فرشته مرگ)، و اسرافیل (فرشته قیامت)؛ و فرشتگان کماهمیتتر مانند حَفَظه یا فرشتگان نگهبان.
