دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

ادبیات کودکان

نویسنده
چکیده
مجموعه‌ای از آثار مکتوب و تصویرهای همراه که برای سرگرمی یا آموزش نوجوانان تهیه شده است. این گونة ادبی دربرگیرندة طیف وسیعی از آثار است از جمله آثار کلاسیک شناخته شدة ادبیات جهان، کتاب‌های تصویری و داستان‌های ساده و بی‌تکلفی که به‏طور خاص برای کودکان نوشته شده‌اند، داستان‌های جن و پری، لالایی‌ها، افسانه‌ها، ترانه‌های محلی و دیگر موضوعاتی که اساساً به‏صورت شفاهی منتقل شده‌اند.
ادبیات کودکان به شکل مستقل و مجزا فقط در نیمة دوم قرن هجدهم تکوین یافت. تأخیر در رشد آن ممکن است به‏دلیل میزان پایین سواد، هزینه‌های گزاف نشر کتاب و برداشت کلی از کودکان به‏عنوان افراد بزرگ‌سال در ابعاد کوچک یا مینیاتوری باشد.
یکی از اولین آثار منتشر شدة ادبیات کودکان «دنیای قابل رویت در قالب تصاویر» (Orbis Sensualium Pictus, 1658) اثر معلم چکی، جان آموس کومنیوس بود، ابزار تدریسی که اولین کتاب تصویری کودکان نیز محسوب می‌شد. این کتاب اولین اثری بود که اذعان می‌کند کودکان از جهات بسیاری با بزرگسالان تفاوت دارند. «سرگذشت دو کفش خوب کوچک» (The History of Little Goody Two Shoes, 1765) را اولین رمانی می‏دانند که به‏طور اختصاصی برای کودکان نوشته شده است. یکی از اولین و ماندنی‌ترین آثار کلاسیک ادبیات کودکان مجموعه شعرهای کودکانه با عنوان «غاز مادر» (Mother Goose) است که اولین چاپ آن به زبان انگلیسی در 1781 بود. ادبیات کودکان در قرن نوزدهم مخصوصاً در انگلستان و ایالت متحده به گونة ادبی غنی و پیچیده‌ای تبدیل شد. در قرن بیستم به‌عنوان گونة ادبی اصلی در کشورهای آلمانی‌‏زبان و رومیایی‌زبانِ اروپا و همچنین اتحاد شوروی پدیدار شد. قصه‌های عامیانه، اسطوره‌ها و افسانه‌ها که به‏طور خاص برای کودکان تهیه شده‌اند در اغلب فرهنگ‌های دیگر، بخش عمدة داستان‌های کودکان را تشکیل می‌دهد.